Dhātuvaṃso

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa



以下是《界传》(Dhātuvaṃso)的中文直译：
礼敬世尊、阿罗汉、正等正觉者
[这是该文献的开头礼敬语。根据您的要求，我会继续直译后续内容。由于您只提供了标题和礼敬语，如果您有更多巴利文内容需要翻译，请提供，我会按照您要求的格式进行完整直译，保持忠实原文，不省略重复内容，并在章节数字后添加反斜杠，对诗歌体裁尽量保持对仗形式，同时在可考证的古地名后标注现代地名。]

1. Tathāgatassāgamanakathā

Sambuddhamatulaṃ suddhaṃ dhammaṃ saṅghaṃ anuttaraṃ,

Namassitvā pavakkhāmi dhātuvaṃsappakāsanaṃ;

Tikkhattumagamā nātho laṅkādīpaṃ manoramaṃ,

Sattānaṃ hitamicchanto sāsanassa ciraṭṭhitiṃ.

Tattha tikkhattumagamā nātho’ti anamatagge saṃsāravaṭṭe parināmetvā appatisaraṇabhāvappattānaṃ lokiyalokuttarasukhanipphādanabhāvena nātho patisaraṇa bhūto bhagavā buddhadhammasaṅgharatanattayamaggaṃ ācikkhanto laṅkādīpaṃ tikkhattuṃ gato. Tattha paṭhamagamane tāva bodhimaṇḍaṃ āruyha puratthīmābhimukho nisīditvā sūriye anatthamiteyeva mārabalaṃ vidhametvā, paṭhamayāme pubbenivāsañāṇaṃ anussaritvā majjhimayāme cutupapātañāṇaṃ patvā pacchimayāmāvasāne paccayākāre ñāṇaṃ otāretvā dasabalacatuvesārajjādi guṇapatimaṇḍitaṃ sabbaññutañāṇaṃ paṭivijjhitvā bodhimaṇḍappadese anukkamena sattasattāhaṃ vītināmetvā aṭṭhame sattāhe ajapālanigrodhamūle nisinno dhammagambhirataṃ paccavekkhanena appossukkataṃ āpajjamāno dasasahassa brahmaparivārena sahampatimahābrahmunā āyācitadhammadesano hutvā buddhacakkhunā lokaṃ olokento pañcavaggiyānaṃ bhikkhunaṃ bahūpakārakaṃ anussaritvā uṭṭhāyāsanā kāsīnaṃ puraṃ gantvā aññākoṇaḍaññappamukhe aṭṭhārasa brahmakoṭiyo amataṃ pāyento dhammacakkaṃ pavattetvā pakkhassa pañcamiyaṃ pañcavaggiye sabbepi te arahante patiṭṭhāpetvā taṃ divasameva yasakulaputtassa rattibhāge sotāpattiphalaṃ datvā punadivase arahantaṃ datvā tassa sahāyake catupaññāsajane arahantaṃ pāpetvā evaṃ loke ekasaṭṭhiyā arahantesu jātesu vutthavasso pavāretvā, ‘caratha bhikkhave cārika’ nti bhikkhu disāsu pesetvā sayaṃ uruvelaṃ gacchanto antarāmagge kappāsikavanasaṇḍe bhaddavaggiye kumāre tiṃsajane vinetvā ehibhikkhubhāvena pabbājetvā uruvelaṃ gantvā aḍḍhuḍḍhāni pāṭihāriyasahassāni dassento uruvelakassapādayo sahassajaṭilaparivāre tebhātikajaṭile vinento tattheva vihāsi. Aparabhāge aṅgamagadharaṭṭhavāsino uruvelakassapassa mahāyaññaṃ upaṭṭhāpesuṃ. So pana icchācārābhibhūto cintesi? ‘‘Sacāyaṃ mahāsamaṇo imassa samāgamassa majjhe pāṭihāriyaṃ kareyya lābhasakkāro me parihāyissati’’ti. Tassevaṃ pavattaajjhāsayaṃ ñatvā pātova uttarakuruto bhikkhaṃ āharitvā anotatte āhāraṃ paribhuñjitvā sāyanha samaye phussapuṇṇamīuposathadivase laṅkādīpassatthāya laṅkādīpamupāgami.


1. 如来访问的故事
首先礼敬无与伦比的圆满觉者、清净的法、无上的僧，
我将宣说舍利传承的阐释；
导师三次前往令人心喜的楞伽岛（现今斯里兰卡），
为众生谋求利益并令正法久住。
其中"导师三次前往"是指：作为众生的庇护者与依怙的世尊，为了那些在无始轮回中流转、无处依归的众生，为了带来世间与出世间的安乐，为了指引佛法僧三宝之道，三次前往楞伽岛。在第一次前往时，世尊登上菩提座，面向东方而坐，在太阳未落山时即降伏魔军。在初夜时分，证得宿命通；在中夜时分，获得死生智；在后夜最后时分，观察缘起法，通达具足十力、四无畏等功德庄严的一切智。在菩提场处依次度过七个七日后，于第八个七日坐在阿阇波罗尼拘律树下，思惟法的甚深义理而住于寂静。此时，有十千梵天众随从的大梵天王娑婆世界主前来请法，世尊应允说法。以佛眼观察世间，忆念对五比丘的大恩，即从座起往波罗奈城（现今瓦拉纳西），以阿若乔陈如为首的一亿八千万梵天为首的众生灌注甘露，转动法轮。在月半第五日使五比丘全都证得阿罗汉果。当日夜间令耶舍善男子证得预流果，次日令其证得阿罗汉果，又令其五十四位朋友证得阿罗汉果。如是世间生起六十一位阿罗汉后，结夏安居竟自恣，告诸比丘"去游行吧"，派遣比丘们往诸方。自己前往优楼频螺（现今菩提伽耶附近）时，途经棉花林，教化三十位跋陀罗童子，以"来！比丘"的方式为他们授予出家。到达优楼频螺后，示现一千二百五十种神变，教化优楼频螺迦叶等三兄弟及其千位结发外道眷属，即住于彼处。后来，住在央伽摩揭陀国（现今比哈尔邦）的人们为优楼频螺迦叶准备大祭祀。他被欲望与行为所困，心想："如果这位大沙门在此集会中现神变，我的利养与恭敬将会减损。"世尊知其如是心意，清晨从北俱卢洲（传说中的地方）托钵，在阿耨达池用餐，在傍晚胡沙月圆布萨日为了楞伽岛的利益而来到楞伽岛。


Tassa pana dīpassa mahāgaṅgāya dakkhiṇapasse āyāmato tiyojane puthulato ekayojanappamāṇe mahānāgavanuyyāne yakkhasamāgamassa majjhe tassa upari mahiyaṅgaṇathūpassa patiṭṭhānaṭṭhāne ākāseyeva ṭhīto vuṭṭhivātandhakāraṃ dassetvā tesaṃ bhayaṃ uppādesi. Te bhayena upaddutā ‘‘kassa nu kho imaṃ kamma’’nti ito cito olokento addasaṃsu bhagavantaṃ ākāse nisinnaṃ. Disvāna bhagavantaṃ abhayaṃ yāviṃsu. Tesaṃ bhagavā āha?

‘‘Sace tumhe abhayaṃ icchatha mayhaṃ nisajjaṭṭhānassa okāsaṃ dethā’’ti. Sabbepi te tassa nisajjaṭṭhānaṃ adaṃsu. Bhagavā nisajjāya okāsaṃ gahetvā tesaṃ bhayaṃ vinodetvā tehi dinne bhumibhāge cammakhaṇḍaṃ pattharitvā nisīdi. Nisinnova pana bhagavā cammakhaṇḍaṃ pasāresi. Te yakkhā bhītatasitā aññattha gantuṃ asahamānā samantato sāgaratīre rāsibhūtā ahesuṃ. Satthā giridīpaṃ iddhānubhāvena āharitvā dassesi. Tesu tattha patiṭṭhitesu puna yathāṭṭhāneva ṭhapetvā pattharitacammakhaṇḍampi saṃkhipi. Tasmiṃ khaṇe tato tato devā sannipatiṃsu. Tesaṃ samāgame dhammaṃ desesi. Anekesaṃ pāṇakoṭīnaṃ dhammābhisamayo ahosi. Saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhitā asaṅkheyyā ahesuṃ. Sumanakūṭe pana mahāsumanadevo sotāpattiphalaṃ patvā attano pūjanīyaṃ bhagavantaṃ yāci. Bhagavā tena yācito sīsaṃ pāṇinā parāmasitvā kesadhātuṃgahetvā tassa adāsi. Datvā ca pana laṅkādīpaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā parittaṃ katvā ārakkhaṃ saṃvidhāya puna uruvelameva āgato. So pana kesadhātuyo suvaṇṇacaṅgoṭakenādāya satthu nisinnaṭṭhāne nānāratanehi vicittaṃ thūpaṃ patiṭṭhāpetvā upari indanīlamaṇithūpikāhi pidahitvā gandhamālādīhi pūjento vihāsi. Parinibbute pana bhagavati sāriputtassa antevāsiko sarabhū nāma thero khīṇāsavo citakato iddhiyā tathāgatassa gīvaṭṭhiṃ ādāya tasmiṃ indanīlamaṇithūpe patiṭṭhāpetvā meghavaṇṇapāsāṇehi dvādasahatthaṃ thūpaṃ kārāpetvā gato. Tato devānampiyatissarañño bhātā cūḷābhayo nāma kumāro tamabbhutaṃ cetiyaṃ disvā abhippasanno taṃ paṭicchādento tiṃsahatthaṃ cetiyaṃ patiṭṭhāpesi. Puna duṭṭhagāmaṇī abhayamahārājā taṃ paṭicchādetvā asītihatthaṃ kañcukacetiyaṃ kārāpesi. Mahiyaṅgaṇa thūpassa patiṭṭhānādhikāro evaṃ vitthārato veditabbo?

Bodhiṃ patvāna sambuddho bodhimūle narāsabho

Nisīditvāna sattāhaṃ pāṭihīraṃ tato akā.

Tato pubbuttare ṭhatvā pallaṅkā īsake jino

Animisena nettena sattāhaṃ taṃ udikkhayi.

Caṅkamitvāna sattāhaṃ cakkhame ratanāmaye

Vicinitvā jino dhammaṃ varaṃ so ratanāghare.

Ajapālamhi sattāhaṃ anubhosi samādhijaṃ

Ramme ca mucalindasmiṃ vimuttisukhamuttamaṃ.

Rājāyatanamūlamhi sattarattindivaṃ vasī

Dantaponodakaṃ sakko adāsi satthuno tadā.

Catuhi lokapālehi silāpattaṃ samāhaṭaṃ catukkamekakaṃ katvā adhiṭṭhānena nāyako.

Vāṇijehi tadā dinnaṃ manthañca madhupiṇḍikaṃ

Tahiṃ pana gahetvāna bhattakiccaṃ akā jino.

Gaṇhiṃsu saraṇaṃ tassa tapussabhallikā ubho

Saraṇaṃ agamuṃ te taṃ satthu dinnasiroruhā.

Gantvāna te sakaṃ raṭṭhaṃ thūpaṃ katvā manoramaṃ

Namassiṃsu ca pūjesuṃ dvebhātikopāsakā.

Iti so sattasattāhaṃ vītināmesi nāyako?

Brahmunā yācito satthā dhammacakkaṃ pavattituṃ.


这位导师在该岛的大河南岸，在长三由旬、宽一由旬的大龙园中，在夜叉集会的中央，在未来将建造摩诃扬伽纳佛塔的地方，站立在虚空中，示现雨、风与黑暗，使他们生起恐惧。他们被恐惧所困扰，四处张望寻找"这是谁的作为"，看见世尊坐在空中。见到世尊后，他们请求给予无畏。世尊对他们说：
"如果你们想要无畏，就给我一个坐处。"他们全都给了他坐处。世尊接受了坐处，驱散了他们的恐惧，在他们给予的地方铺设皮革后坐下。世尊坐下后展开皮革。那些受惊恐吓的夜叉无法去别处，就聚集在海岸四周。导师以神通力将山岛移来示现。当他们安住于彼处后，又将其还原原处，并收起所展开的皮革。此时，诸天从四方聚集。在他们的集会中宣说妙法。无数亿众生证悟法义。无量众生安住于皈依和戒律中。在须弥峰（现今亚当峰）的大须摩那天神证得预流果后，向可供养的世尊请求圣物。世尊应其所请，以手抚摸头部，取下发舍利给予他。给予后，右绕楞伽岛三匝，作护卫咒语安排守护后，再回到优楼频螺。
他用金匣装载发舍利，在导师坐过的地方建立用各种珍宝装饰的佛塔，上面以青金石宝塔覆盖，以香花等供养而住。在世尊般涅槃后，舍利弗的弟子、名为舍罗浮的漏尽阿罗汉长老，以神通从火葬堆取得如来的颈骨，安放在那青金石宝塔中，用云色石材建造十二肘高的佛塔后离去。此后，天爱帝须王的弟弟名为小阿毗的王子，见到这殊胜的塔庙生起净信，包覆原塔建造三十肘高的塔庙。后来，度达伽摩尼阿巴亚大王再次包覆，建造八十肘高的笼罩塔。关于摩诃扬伽纳佛塔的建立因缘应当如是详细了知：
正觉成就菩提后，人中牡牛于菩提树下，
安坐七日间，随后示现神变。
然后站在东北方，胜者在宝座之上，
以不眨眼注视彼树，度过七日时光。
在镶嵌宝石步道上，行走经过七日间，
胜者于宝之屋中，思维殊胜之正法。
在阿阇波罗处七日，体验三昧所生乐，
在美丽目真邻陀处，证得最上解脱乐。
在王树根下安住，度过七日七夜间，
帝释天王于彼时，献上齿木净水来。
四大天王持石钵，四钵合成一钵已，
导师以决意神通，令其成就此一事。
商人献上酥蜜团，导师在彼接受已，
受用此食而满足，完成其食事因缘。
答卜沙跋利迦二人，皈依于彼成弟子，
得到导师发舍利，即成最初优婆塞。
二兄弟返回本国，建造殊妙之佛塔，
恭敬礼拜复供养，二位在家信徒也。
如是导师度过了，七个七日之时光，
应梵天请转法轮，为众宣说妙法要。


Tato bārāṇasiṃ gantvā dhammacakkaṃ pavattayi

Koṇḍañño desite dhamme sotāpattiphalaṃ labhi.

Brahmāno’ṭṭhārasakoṭī devatā ca asaṅkhiyā

Sotāpattiphalaṃ pattā dhammacakke pavattite.

Patto pāṭipade vappo bhaddiyo dutiye phalaṃ,

Tatiye ca mahānāmo assajī ca catutthīyaṃ.

Te sabbe sannipātetvā pañca’me pañcavaggiye,

Anattasuttaṃ desetvā bodhiyagga phalena te.

Bodhiṃ pāpetvā pañcāhe yasattherādike jane,

Tato maggantare tiṃsakumāre bhaddavaggiye.

Uruvelaṃ tato gantvā uruvelāya saññitaṃ,

Uruvelenanuññāto uruvelanāgaṃ dami.

Taṃ taṃ damī jino nāgaṃ damanena urādigaṃ,

Tathāgataṃ nimantiṃsu disvā te pāṭihāriyaṃ.

Idheva vanasaṇḍasmiṃ vihāretvā mahāmunī,

Upaṭṭhāhāmase sabbe niccabhattena taṃ mayaṃ.

Uruvelakassapassa mahāyaññe upaṭṭhite,

Tassa’ttano nāgamane icchācāraṃ vijāniya.

Uttarakuruto bhikkhaṃ haritvā dipaduttamo,

Anotattadahe bhutvā sāyanha samaye sayaṃ.

Bodhito navame māse phussapuṇṇamiyaṃ jino,

Laṅkādīpaṃ visodhetuṃ laṅkādīpamupāgami.

Yakkhe damitvā sambuddho dhātuṃ datvāna nāyako,

Gantvāna uruvelaṃ so vasī tattha vane jino.

Paṭhamagamanakathā samattā.

Dutiyagamane pana bodhito pañcame vasse jetavanamahāvihāre vasanto cūḷodara’mahodarānaṃ mātulabhāgineyyānaṃ nāgānaṃ maṇipallaṅkaṃ nissāya saṅgāmaṃ paccupaṭṭhitaṃ disvā sayaṃ pattacīvaramādāya cittamāsassa kāḷapakkhe uposathadivase nāgadīpaṃ gantvā tesaṃ saṅgāmamajjhe ākāse nisinno andhakāraṃ akāsi. Te andhakārābhibhūte samassāsetvā ālokaṃ dassetvā attano saraṇabhūtānaṃ tesaṃ sāmaggikaraṇatthaṃ phalabharitarukkhaṃ cālento viya dhammaṃ desesi. Te ubhopi dhamme pasīditvā tampi pallaṅkaṃ tathāgatassa adaṃsu. Bhagavā pallaṅke nisinno dibbannapānehi santappito bhattānumodanaṃ katvā asītikoṭiyo nāge saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāpesi. Tasmiṃ samāgame mahodarassa mātulo maṇiakkhiko nāma nāgarājā bhagavantaṃ puna kalyāṇidesamāgamanatthaṃ. Ayāci. Bhagavā pana tuṇhībhāvena adhivāsetvā ‘‘jetavanameva gato.

Evañhi so nāgadīpaṃ upeto,

Mārābhibhu sabbavidu sumedho;

Dametva nāge karuṇāyupeto,

Gantvā vasī jetavane munindo.

Dutiyagamanakathā samattā.


于是前往波罗奈（现今瓦拉纳西），转动法轮，
乔陈如于说法时，证得预流果。
一亿八千万梵天，无数诸天众，
法轮转动之时，证得预流果。
月半第一日跋婆，第二日跋提，
第三日摩诃男，第四日阿说示。
集合这五比丘众，于第五日时，
说无我之经，令得最上果。
五日令耶舍长老等人，证得菩提果，
其后路途中度化，三十跋陀童子。
然后前往优楼频螺，以优楼频螺为名，
优楼频螺准许后，调伏优楼频螺龙。
胜者调伏诸龙众，以种种调伏法，
见到这些神变后，他们邀请如来。
大牟尼于此林中，安住修行时，
我们所有人常以，饮食来供养。
优楼频螺迦叶的，大祭祀备妥时，
知晓他心中所想，不愿自己前来。
两足尊从北俱卢，托钵取得食，
于阿耨达池用餐，傍晚时分至。
觉者于成道九月，胡沙月圆日，
为清净楞伽岛，来到楞伽岛。
正觉调伏夜叉众，导师赐予舍利，
返回优楼频螺后，胜者住于林。
第一次访问的故事完毕。
第二次访问是在成道后第五年，住在祇园大寺时，见到姨母之子小腹龙王和大腹龙王因宝座而起争执。世尊自己携带衣钵，于质多月黑分的布萨日来到龙岛（现今曼纳尔岛），坐在他们战斗中央的虚空中制造黑暗。当他们被黑暗笼罩时，安慰他们并显现光明，为了使这些皈依者和睦，如摇动果实累累的树一般说法。他们二者对法生起净信，将那宝座献给如来。世尊坐在宝座上，享用天界饮食，作食后随喜，令八千万龙众安住于皈依和戒律中。在那集会中，大腹龙王的舅舅名为宝眼的龙王请求世尊再次来到迦利耶尼（现今凯拉尼亚）。世尊以默然表示同意后返回祇园。
如是他来到龙岛，
降魔具慧一切智；
以悲心调伏诸龙，
牟尼王住祇园中。
第二次访问的故事完毕。


Tatiyagamane pana bodhito aṭṭhame vasse jetavanamahāvihāre viharanto bhagavā? ‘‘Mama parinibbānato pacchā tambapaṇṇidīpe sāsanaṃ patiṭṭhahissati, so dīpo bahu bhikkhubhikkhunīupāsakopāsikādi ariyagaṇasevito kāsāvapajjoto bhavissati, mayhaṃ catunnaṃ dāṭhādhātunaṃ antare ekā dāṭhā ca dakkhiṇaakkhadhātu ca nalāṭadhātu ca rāmagāmavāsīhi laddho ekakoṭṭhāso ca aññe bahusarīradhātu ca kesadhātuyo ca tattheva patiṭṭhahissanti anekāni saṅghārāmasahassāni ca. Buddhadhammasaṅgharatane patiṭṭhitasaddho mahājano bhavissati. Tasmā laṅkādīpaṃ gantvā tattha samāpattiṃ samāpajjitvā āgantuṃ vaṭṭatī ‘‘ti cintetvā ānandattheraṃ āmantesi? ‘‘Ānanda catupaṭisambhidappattānaṃ pañcasatamahākhīṇāsavānaṃ bhikkhūnaṃ paṭivedesi. Amhehi saddhiṃ gantabba ‘‘nti. Ānandatthero kapilavatthukoḷiya nagaravāsīnaṃ pañcasatamahākhīṇāsavānaṃ bhikkhūnaṃ paṭivedesi. Te paṭiveditā pañcasatakhīṇāsavā pattacīvaradhārā hutvā satthāraṃ vanditvā añjaliṃ paggayha namassamānā aṭṭhaṃsu. Satthuno pana salalāya nāma gandhakuṭiyā avidūre rattasetanīluppalakumudapadumapuṇḍarīkasatapattasahassapattajalajehi sogandhika nānāpupphehi sañcannā,subhasopānā, pasāditasamatittikakākapeyyasuramaṇīyasītalamadhurodakā suphullapupphaphaladhārita nānāvidhavicittasālasalalacampakāsokarukkhānāgarukkhādīhi susajjitabhūmipadesā accantaramaṇiyā pokkharaṇī atthi. Tattha adhivattho mahānubhāvo sumanonāma nāgarājā soḷasasahassamattāhi nāgamāṇavikāhi parivuto mahantaṃ sirisampattiṃ anubhavamāno tathāgatassa rūpasobhaggappattaṃ attabhāvaṃ oloketvā mahantaṃ sukhasomanassaṃ anubhavamāno attano mātaraṃ nandanāgamānavikaṃ garuṭṭhāne ṭhapetvā tassā veyyāvaccaṃ kurumāno tasmiṃyeva pokkharaṇiṃ ajjhāvasati. Satthā pana attano gamanaṃ saṃvidhānānantare sumanaṃ nāgarājānaṃ avidure ṭhitaṃ āmantetvā saparivāro āgacchā hīti āha. So sādhuti sampaṭicchitvā attano parivāre chakoṭimatte nāge gahetvā supuppītacampakarukkhaṃ tathāgatassa sūriyaraṃsinivāraṇatthaṃ chattaṃ katvā gaṇhi. Atha bhagavā ravirasmipatthaṭasuvaṇṇapabbato viya virocamāno attano pattacīvaramādāya ākāsaṃ abbhūggañchi. Satthāraṃ parivāretvā ṭhītā te pañcasatakhīṇāsavāpi sakaṃ sakaṃ pattacīvaramādāya ākāsaṃ uggantvā satthāraṃ parivārayiṃsu. Satthā pañcasatakhīṇāsavaparivuto visākhapuṇṇamuposathadivase kalyāṇiyaṃ gantvā mahārahe maṇḍapamajjhe paññattavara buddhāsane pañcasatakhīṇāsavaparivuto hutvā nisīdi.


第三次访问时，在成道后第八年，世尊住在祇园大寺时思维："在我般涅槃后，正法将在铜色洲（现今斯里兰卡）建立，那个岛将有许多比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷等圣众居住，将以袈裟光明照耀，我的四颗牙舍利中的一颗、右眼舍利、额骨舍利、以及罗摩村居民获得的一份舍利，还有其他许多身体舍利和发舍利都将安置在那里，将有数千座僧伽蓝。人们将对佛法僧三宝建立信仰。因此应当前往楞伽岛，在那里入定后返回。"想到这里便告诉阿难长老："阿难，告诉已证得四无碍解的五百大漏尽比丘，他们应当与我同行。"阿难长老告知住在迦毗罗卫和拘利城（现今尼泊尔边境）的五百大漏尽比丘。接到通知的五百漏尽比丘持钵披衣，礼敬世尊，举手合掌而立。
在导师的娑罗树香室不远处，有一个极为美丽的莲池，池中生长着红白色的青莲、睡莲、莲花和白莲，有千瓣百瓣的水生花朵，遍布着香水百合等各种花卉，有美丽的台阶，池水清澈见底令乌鸦都能饮用，令人愉悦清凉甘美，岸边装饰着开满鲜花结满果实的娑罗树、沙罗树、旃簸迦树、无忧树和龙脑香树等各种美丽树木。住在那里的大威力须摩那龙王，被约一万六千龙女环绕，享受着大富贵，看见如来身相庄严的身体，生起极大的喜悦快乐，将自己的母亲难陀龙女置于尊贵地位，照料她的起居，住在那莲池中。导师安排好自己的行程后，召唤站在不远处的须摩那龙王说："请带领眷属一起来。"他欣然接受，带着六千万龙众，将一棵盛开的旃簸迦树变成遮蔽日光的伞盖拿着。这时，世尊如同被阳光照耀的金山一般光芒四射，拿起自己的衣钵升入虚空。环绕着导师站立的五百漏尽比丘也各自拿起衣钵升入虚空环绕着导师。导师在五百漏尽比丘的环绕下，于毗舍佉月圆布萨日来到迦利耶尼（现今凯拉尼亚），在精美殿堂中央所设的殊胜佛座上，在五百漏尽比丘的环绕下坐下。


Atha maṇiakkhiko nāma nāgarājā buddhapamukhaṃ bhikkhu saṅghaṃ anekehi dibbehi khajjabhojjehi santappetvā ekamantaṃ nisīdi. Satthā tassa bhattānumodanaṃ katvā sumanakuṭe padalañchanaṃ dassetvā tasmiṃ pabbatapāde anekapādapākiṇṇabhūmippadese nisinno divāvihāraṃ katvā tato vuṭṭhāya dīghavāpicetiyaṭṭhāne samāpattiṃ samāpajji. Mahāpathavī udakapariyantaṃ katvā satavāraṃ sahassavāraṃ saṅkampi. Tattha mahāsenaṃ nāma devaputtaṃ ārakkhatthāya nivattetvā tato vuṭṭhāya mahāthūpaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Mahāpathavi tatheva kampi. Tatrāpi visālarūpa devaputtaṃ ārakkhaṃ gaṇhanatthāya ṭhapetvā tato vuṭṭhāya thūpārāma cetiyaṭṭhāne tatheva nirodhasamāpattiṃ samāpajji. Mahāpathavī tatheva kampi. Tattha ca pathavipāla devaputtaṃ ārakkhatthāya. Nivattetvā tato vuṭṭhāya maricavaṭṭicetiyaṭṭhānaṃ gantvā pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ samāpattiṃ appayi. Pathavi tatheva kampi. Tasmiṃ ṭhāne indakadevaputtaṃ ārakkhaṃ gaṇhanatthāya ṭhapesi. Tato vuṭṭhāya kācaragāmacetiyaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Pathavi tatheva kampi. (Tasmiṃ ṭhāne mahāghosa devaputtaṃ ārakkhaṃ gaṇhanatthāya niyyādesi) etasmiṃ mahācetiyaṭṭhāne mahāghosaṃ nāma devaputtaṃ ārakkhaṃ gahaṇatthāya nivattetvā tato vuṭṭhāya tissamahāvihāracetiyaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Pathavi tatheva kampi. Tattha maṇimekhalaṃ nāma devadhītaraṃ ārakkhaṃ gāhāpetvā tato nāgamahāvihāracetiyaṭṭhāne tatheva samāpattiṃ samāpajji. Pathavi tatheva kampi. Tasmimpi mahindaṃ nāma devaputtaṃ ārakkhaṃ gahaṇatthāya ṭhapesi. Tato vuṭṭhāya mahāgaṅgāya dakkhiṇadisābhāge seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍimatthake atimanoramaṃ udakabubbuḷakelāsakūṭapaṭibhāgaṃ cetiyaṃ patiṭṭhahissatī’ti pañcasatakhīṇāsavehi saddhiṃ nirodhasamāpattiṃ samāpajji. Bahalaghanamahāpathavi paribbhamitakumbhakāracakkaṃ viya pabhintamadamahā hatthināgassa kuñcanādakaraṇaṃ viya ucchukoṭṭana yanta-mukhasaddo viya (ca) satavāraṃ sahassavāraṃ nadamānā somanassappattā viya sakalalaṅkādīpaṃ unnādaṃ kurumānā saṃkampi. Tato vuṭṭhāya sumananāgarañño hatthesu ṭhita campakarukkhato pupphāni ādāya tattha pūjetvā punappunaṃ taṃ olokesi. So satthāraṃ vanditvā mayā bhante kiṃ kattabbanti pucchi. Imassa ṭhānassa ārakkhaṃ karohīti āha. So taṃ sutvā bhante tumhākaṃ gandhakuṭiṃ mama ārakkhaṃ karontassa rūpasobhaggappattaṃ asītyānubyañjanabyāmappabhādvattiṃsamahāpurisalakkhaṇavicittaṃ dassanānuttariyabhūtaṃ passantassa manosilātale sīhanādaṃ nadanto taruṇasīho viya gajjanto pāvussakamahāmegho viya ākāsagaṅgaṃ otaranto viya ratanadāmaṃ ganthento viya ca aṭṭhaṅgasamannāgataṃ savanīyasaraṃ vissajjetvā bramhaghosaṃ nicchārento nānānayehi vicittakathaṃ kathayamānānaṃ savanānurittayabhūtaṃ saṃsāraṇṇavanimuggānaṃ tāraṇasamatthaṃ madhura dhammadesanaṃ suṇantassa, ñāṇiddhiyā koṭippatte sāriputtamoggallānādayo asītimahāsāvake passantassa, tattheva mayhaṃ vasanaṃ ruccati. Na sakkomi aññattha tumhehi vinā vasitunti āha. Bhagavā tassa kathaṃ sutvā nagarāja, imaṃ padesaṃ tayā ciraṃ vasitaṭṭhānaṃ.

这时，名为宝眼的龙王以众多天界美食供养以佛陀为首的比丘僧众后，坐在一旁。导师为他作食后随喜，在须摩那峰（现今亚当峰）留下足迹后，在山脚下众多树木环绕的地方坐下入定。出定后，在长池塔处入定。大地以海洋为界震动百次千次。在那里安置名为大军的天子守护后出定，又在大塔处同样入定。大地同样震动。在那里也安置名为广形的天子守护后出定，在塔园塔处同样入灭尽定。大地同样震动。在那里安置名为地护的天子守护后出定，前往摩梨支瓦提塔处与五百比丘一起入定。大地同样震动。在那处安置因陀迦天子守护。出定后在迦吒罗伽马塔处同样入定。大地同样震动。在这大塔处安置名为大声的天子守护后出定，在帝须大寺塔处同样入定。大地同样震动。在那里令名为宝带的天女守护后，又在龙大寺塔处同样入定。大地同样震动。在那里也安置名为摩醯因陀的天子守护。出定后，在大河南方名为舍卢的湖边，名为猪山顶上，与五百漏尽者一起入灭尽定，预言："将来将建立一座极其美丽、如水泡般的塔庙。"厚重的大地如旋转的陶轮一般，如发情大象的吼叫声一般，如甘蔗压榨机的声音一般，发出百次千次的轰鸣，似乎充满欢喜般，使整个楞伽岛发出响声而震动。
出定后，从须摩那龙王手中的旃簸迦树上取下花朵供养后，再三观察那处。他礼敬导师后问道："尊者，我应当做什么？"（佛）说："守护这个地方。"他听后说："尊者，当我守护您的香室时，能看见您具足庄严的身相，放射一寻光明，具足三十二大人相和八十种随好，无上殊妙；能听见您如同在赤铜石地上发出狮子吼的幼狮，如轰鸣的雨季大云，如天河降落，如编织宝珠链般，发出具足八支的悦耳声音，宣说梵音，以种种方式说出精妙之语，堪能救度沉溺轮回海众生的甜美说法；能见到在智慧神通达到顶点的舍利弗、目犍连等八十大声闻。我喜欢住在那里，不能离开您住在别处。"世尊听了他的话后说："龙王，这个地方是你长期居住之处。"

 Kakusandhassa bhagavato dhātu imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhitā, tvameva tasmiṃ kāle varaniddo nāma nāgarājā hutvā tassā dhātuyā ārakkhaṃ gahetvā gandhamālādīhi pūjaṃ karonto ciraṃ vihāsi. Puna koṇāgamanassa bhagavato dhātu imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhitā tvameva tasmiṃ kāle jayaseno nāma devaputto hutvā tassā dhātuyā ārakkhaṃ gahetvā gandhamālādīhi pūjaṃ katvā tattheva ciraṃ vihāsi. Puna kassapassa bhagavato dhātu imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhitā. Tvameva tasmiṃ kāle dīghasālo nāma nāgarājā hutvā tāya dhātuyā ārakkhaṃ gahetvā gandhamālādīhi pūjaṃ karonto vihāsi. Mayi pana parinibbute kākavaṇṇatissamahārājā mayhaṃ nalāṭadhātuṃ imasmiṃyeva ṭhāne patiṭṭhāpessati, tasmā tvaṃ imassa ṭhānassa ārakkhaṃ karohīti vatvā pañcasīlesu patiṭṭhāpetvā pañcasatakhīṇāsavehi saddhiṃ cetiyaṭṭhānaṃ padakkhiṇaṃ katvā tvaṃ appamatto hohīti vatvā ākāsaṃ uppatitvā jetavanameva gato.

Tassa pana nāgarañño mātā indamānavikā nāma āgantvā tathāgataṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhitā, bhante mama putto sumano nāma nāgarājā kuhinti āha. Tava putto tambapaṇṇidīpe mahāvālukagaṅgāya dakkhiṇabhāge seru nāma dahassa samīpe varāha nāma soṇḍiyaṃ samādhi appitattā attano parivāre chakoṭimatte nāge gahetvā satthāraṃ vanditvā bhante ito paṭṭhāya tumhākaṃ dassanaṃ dullabhaṃ, khamatha meti accayaṃ desetvā mahatiṃ nāgasampattiṃ gahetvā puttassa sumananāgarājassa santikaṃ gantvā mahatiṃ issariyasampattiṃ anubhavanti tattheva ārakkhaṃ gahetvā ciraṃ vihāsi.

Mahāpañño mahāsaddho mahāvīro mahāisi,

Mahābalena sampanno mahantaguṇabhusito;

Gantvāna tambapaṇṇiṃ so sattānuddayamānaso,

Gantvā nāgavaraṃ dīpaṃ agā jetavanaṃ vidu.

Atisayamatisāro sāradānaṃ karonto,

Atiadhiramaṇiyo sabbalokekanetto;

Atiguṇadharaṇīyo sabbasatte tamaggaṃ,

Ativipuladayo tānetumāgā sudīpaṃ.

Tatiyagamanakathā samattā.

Iti ariyajanapasādanatthāya kate dhātuvaṃse tathāgatassa gamanaṃ nāma paṭhamo paricchedo.

Āgantvā tambapaṇṇiṃ so sattānuddayamānaso

Puna gantvā nāgadīpaṃ agā jetavanaṃ varaṃ

Atisayamatisāro sāradāneka ratto

Atidhitiramaṇiyo sabbalokekanetto

Atiguṇaramaṇīyaṃ sabbasantekamaggaṃ

Ativipuladayattā laṅkamāgā sudīpaṃ

Iti sīhaḷabhāsāya kate dhātuvaṃse dissate.



迦俱山塔佛的舍利安立在这个地方，你那时名为最胜龙王，守护那舍利，以香花等供养在此长住。随后拘那含牟尼佛的舍利也安立在这个地方，你那时作为名为胜军的天子，守护那舍利，以香花等供养长住于此。后来迦叶佛的舍利也安立在这个地方，你那时作为名为长沙罗的龙王，守护那舍利，以香花等供养而住。在我般涅槃后，乌色帝须大王将把我的额骨舍利安立在这个地方，因此你要守护这个地方。"说完后使他安住于五戒，与五百漏尽者右绕塔处，告诫他"你要不放逸"后升入虚空返回祇园。
那龙王的母亲名为因陀摩纳维迦来礼敬如来后站在一旁说："尊者，我的儿子须摩那龙王在哪里？"（佛说：）"你的儿子在铜色洲（现今斯里兰卡）大沙河南方名为舍卢的湖边猪山上入定，带着六千万龙众眷属礼敬导师后说：'尊者，从今以后难得见到您，请原谅我的过失'，带着巨大的龙众财富前往儿子须摩那龙王处，享受着巨大的统治之乐，守护于彼处长住。
具大智慧大信仰，具大威力大仙人，
具足大力大功德，庄严殊胜诸德性；
他往铜色洲而去，心怀悲悯诸众生，
前往殊胜龙之岛，智者返回祇园寺。
最胜智慧精华者，作诸秋季布施时，
最胜稳固可乐者，是为世间唯一眼；
最胜功德所依者，为度一切众生故，
以大悲心而前往，来到殊胜之洲岛。
第三次访问的故事完毕。
这是为了令圣者生信而作的《舍利传》中关于如来访问的第一章。
他往铜色洲而去，心怀悲悯诸众生，
再往龙岛后返回，至最胜祇园精舍。
最胜智慧精华者，专注秋季诸布施，
最胜坚固可乐者，是为世间唯一眼，
最胜功德可乐者，为一切众生道路，
以广大悲心前往，来到楞伽胜洲岛。
这是在僧伽罗语（古代僧伽罗语）所作的《舍利传》中所见。

2. Parinibbānakathā

Satthā pana tato pañcacattālīsavassāni tipiṭakapariyattidhammaṃ desetvā veneyyajane saṃsārato catuariyamaggaphalapaṭilābhavasena uddhāretvā nibbāne patiṭṭhāpetvā pacchime kāle vesālinagaraṃ upanissāya cāpālacetiyaṃ nissāya viharanto mārena parinibbānatthāya ārādhito sato sampajāno āyusaṅkhāre vissajjesi. Tassa vissaṭṭhabhāvaṃ ānandoyeva aññāsi. Añño kocipi jānanto nāma natthi. Tasmā bhikkhusaṅghampi jānāpessāmīti jetavanamahāvihāraṃ gantvā sabbaṃ bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā bhikkhave tathāgatassa na cirasseva tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena parinibbānaṃ bhavissati, tumhe sattatiṃsabodhi pakkhiyadhammesu samaggā hutvā ekībhāvā hotha, tumhe vivādaṃ mā karotha. Appamādena tisso sikkhā sampādethāti vatvā puna divase vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā piṇḍapātā paṭikkamitvā bhaṇḍagāmaṃ gato. Bhaṇḍagāmato hatthigāmaṃ hatthigāmato ambagāmaṃ ambagāmato jambugāmaṃ jambugāmato nigrodhagāmaṃ nigrodhagāmato bhoganagaraṃ bhoganagarato pāvānagaraṃ pāvānagarato kusinārānagaraṃ patto. Tattha yamakasālānamantare ṭhīto ānandattheraṃ āmantetvā untarasīsakaṃ katvā mañcakaṃ paññāpehi kilantosmi ānanda nipajjissāmi’ti āha. Taṃ sutvā ānandatthero uttarasīsakaṃ katvā mañcakaṃ paññāpetvā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ attharitvā pañcacattālīsavassāni asayitabuddhaseyyaṃ sayanto dakkhiṇapassena sato sampajāno anuṭṭhānasaññaṃ manasikaritvā sīhaseyyaṃ kappesi.

Atītamaddhāna bhave caranto,

Anantasatte karuṇāyupeto;

Katvāna puññāni anappakāni,

Patto sivaṃ lokahitāya nātho.

Evaṃ hi so dasabalopi vihīnathāmo,

Yamassa sālāna nipajji majjhe;

Katvāna saññañhi anuṭṭhahānaṃ,

Sa iddhimā māramukhaṃ paviṭṭho.

Tasmiṃ khaṇe samakasālā supupphitā ahesuṃ. Na kevalaṃ yamakasālāyeva supupphītā, atha kho dasasahassī lokadhātu cakkavāḷesu sālarukkhāpi pupphitā. Na sālarukkhāyeva supupphitā, atha kho yaṃ kiñci pupphupagaphalūpaga rukkhajātaṃ sabbampi pupphañca phalañca gaṇhi. Jalesu jalapadumāni thalesu thalapadumāni khandhesu khandhapadumāni sākhāsu sākhāpadumāni latāsu latāpadumāni ākāse olambapadumāni piṭṭhipāsāṇe hinditvā satapattapadumāni supupphitāni ahesuṃ. Pathavito yāva brahmaloko tāva dasasahassi cakkavāḷā ekamālāguṇā viya ahesuṃ. Devā ākāsato dibbamandāravapāricchattakakoviḷārapupphāni ca candanacuṇṇāni ca samākiranti. Dibbaturiyasaṅgitiyo ca antalikkhe pavattanti. Anekāni acchariyasahassāni ahesuṃ. Evaṃ pūjāvisese pavattamāne paṭhamayāme subhaddaparibbājakaṃ vinetvā majjhimayāme dasasahassi lokadhātu devatānaṃ anusāsitvā pacchimayāmāvasāne paṭhamajjhānaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya dutiyajjhānaṃ catutthajjhānaṃ samāpajji. Tato vuṭṭhāya ākāsānañcāyatanaṃ viññāṇañcāyatanaṃ ākiñcaññāyatanaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya nirodhasamāpattiṃ samāpajji. Tato vuṭṭhāya paṭhamajjhānaṃ dutiyajjhānaṃ tatiyajjhānaṃ catutthajjhānañca samāpajji. Tato vuṭṭhāya etthantarato anupādisesanibbānadhātuyā parinibbāyi.


2. 般涅槃的故事
导师从那时起四十五年宣说三藏法，使应被调伏的众生从轮回中以证得四圣道果的方式超脱，安立于涅槃。在最后时期，依止毗舍离城（现今印度比哈尔邦），住在遮波罗塔时，被魔王请求般涅槃，正念正知地舍弃寿行。只有阿难知道他舍弃了寿行，其他任何人都不知道。因此（想）"我要告知比丘僧团"，前往祇园大寺，集合所有比丘僧众后说："诸比丘，如来不久，三个月后将般涅槃，你们要在三十七道品法中和合一致，不要争论。你们要以不放逸成就三学。"说完后，第二天在毗舍离托钵，托钵回来后前往盘荼村。从盘荼村到象村，从象村到芒果村，从芒果村到阎浮村，从阎浮村到尼拘律村，从尼拘律村到福城，从福城到波婆城，从波婆城到拘尸那罗城（现今印度北方邦）。在那里站在双娑罗树之间，召唤阿难长老说："阿难，我疲倦了，请设置头向北的床，我要躺下。"听到这话后，阿难长老设置头向北的床，铺上四重袈裟，（世尊）四十五年未曾躺卧佛陀之卧，正念正知地作意不再起身的想法，以右胁而卧作狮子卧。
过去世中常行时，具足悲悯无量众，
造作无量诸功德，导师为利世间证。
如是具足十力者，力尽卧于娑罗间，
作意不再起身想，具神通入魔界中。
此时双娑罗树开满鲜花。不仅是双娑罗树开满鲜花，而且在一万个世界系的娑罗树也都开花。不仅是娑罗树开满鲜花，而且一切应开花结果的树木都开花结果。水中生水莲，陆地生地莲，树干生树干莲，树枝生树枝莲，藤蔓生藤蔓莲，空中垂悬莲花，击破石板生百叶莲花盛开。从地面直至梵天界的一万个世界系如同一串花鬘。天神从空中散下天曼陀罗花、天遮罗迦花、天拘毗陀罗花和旃檀粉。天界音乐在虚空中奏响。出现了数千种稀有之事。
如是殊胜供养进行时，在初夜调伏须跋陀游行者，在中夜教诫一万世界系的诸天，在后夜最后时分入初禅，从中出定后入第二禅、第四禅。从中出定后入空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处，从中出定后入灭尽定。从中出定后入初禅、第二禅、第三禅、第四禅。从中出定后于此际入无余涅槃界而般涅槃。


Mahāmohatamaṃ hantvā sattānaṃ hadayassitaṃ,

Ravīva jotamāno so lokassa anukampako;

Vassāni pañcatālīsaṃ katvā sattahitaṃ bahuṃ,

Adhunā aggikkhandhova parinibbāyi so jino.

Evaṃ pana bhagavati parinibbute vissakammadevaputto tathāgatassa sarīrappamāṇaṃ varadoṇiṃ ratanehi māpetvā visuddhakappāsehi tathāgatassa sarīraṃ veṭhetvā ratanadoṇiyaṃ pakkhipitvā gandhatelehi pūretvā aparāya doṇiyā pidahitvā sabbagandhadārucitakaṃ katvā yebhuyyena devatāyo lohitacandanaghaṭikāyo ādāya citakāyaṃ pakkhipitvā aggiṃ gāhāpetuṃ nāsakkhiṃsu. Kasmā? Mahākassapattherassa anāgatattā. So āyasmā mahākassapatthero yebhuyyena bahunnaṃ devānaṃ piyo manāpo. Therassa hi dānaṃ datvā sagge nibbattānaṃ pamāṇo nāma natthi. Tasmā devatā tasmiṃ samāgame attano kulūpagattheraṃ adisvā amhākaṃ mahākassapatthero kuhinti olokento attano parivārehi pañcamattehi bhikkhusatehi saddhiṃ maggaṃ paṭipannoti ñatvā yāva thero imasmiṃ na sampatto citakaṃ tāva na pajjalatuti adhiṭṭhahiṃsu. Tasmiṃ kāle thero yebhuyyena terasadhutaṅgadharehi pañcamattehi bhikkhusatehi saddhiṃ āgantvā citakaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā pādapasse ṭhīto, bhante tumhākaṃ dassanatthāya ito kappasatasahassamatthake padumuttarasatthuno pādamule abhinīhārato paṭṭhāya avijahitvā āgato. Idāni me avasānadassananti pāde gahetvā vandituṃ adhiṭṭhāsi.

Mahākassapathero so bhikkhusaṅghapurakkhato;

Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā paggahetvāna añjaliṃ.

Padakkhiṇañca tikkhattuṃ katvā ṭhatvā padantike;

Patiṭṭhahantu sīse me jinapādeti’dhiṭṭhahi.

Sahādhiṭṭhānaṃ citakā dussāni ca vibhindiya;

Nikkhamiṃsu tadā pādā ghanamuttova candimā.

Uho hatthehi paggayha ṭhapetvā attano sire;

Vanditvā satthuno pāde khamāpetvā visajjayī.

Puṇṇacando yathā abbhaṃ citakaṃ pāvisi tadā;

Idaṃ accherakaṃ disvā ravaṃ ravi mahājano.

Uṭṭhahitvāna pācīnā vando atthaṅgato yathā;

Pāde antaradhāyante arodiṃsu mahājanā.

Tadā mallarājāno bhagavato sarīrakiccaṃ karissāmāti vatvā nānāvatthābharaṇāni nivāsetvā parivārayiṃsu. Tato rājāno manussā ca aggiṃ dātuṃ ārahiṃsu. Tadā sakko? Mayi pana parinibbute sakko devarājā maṇijotirasaṃ pasāretvā nikkhantaagginā mama sarīrakiccaṃ karissati. Maṇiaggino avasāne manussā aggiṃ karissantiti. Evaṃ buddhavacanaṃ paribhāvetvā nikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā bhagavato sarīrakiccaṃ katvā samantato uṭṭhahatuti adhiṭṭhahi.

Tasmiṃ khaṇe sayameva citakaṃ aggi gaṇhi. Sarīraṃ pana bhagavato jhāyāmānaṃ chavicammamaṃsanahāruaṭṭhiaṭṭhimiñjaṃ asesetvā sumanamakuḷamuttārāsisadisameva dhātuyo avasesā ahesuṃ.

Parinibbutakālepi sakalaṃ kalunaṃ ahu;

Paridevo mahā āsi mahī udriyanaṃ yathā.

Devatāyānubhāvena satthuno citako sayaṃ;

Tato ekappahārena pajjalittha samantato.

Yañca abbhantaraṃ dussaṃ yaṃ dussaṃ sabbabāhiraṃ

Dusse dveva na jhāyiṃsu tesaṃ dussānamantare;

Yathā niruddhatelassa na masī na ca chārikā;

Evamassa na dissati buddhagattassa jhāyato.

Sumanamakuḷasabhāvā ca dhotamuttābhameva ca;

Suvaṇṇavaṇṇasaṃkāsā avasissaṃsu dhātuyo.

Dāṭhā catasso uṇhīsaṃ akkhakā dve ca sattimā;

Na vikiṇṇā tato sesā vippakiṇṇāva dhātuyo.


破除众生心中住，广大愚痴黑暗时，
如日光照悲悯世，彼胜者今般涅槃。
四十五年造作已，广大利益诸众生，
如今似火聚熄灭，彼胜者入涅槃中。
如是世尊般涅槃后，毗首羯磨天子用珍宝造作与如来身量相称的贵重棺，用洁净棉布包裹如来身体，放入宝棺中，注满香油，用另一棺盖住，用各种香木搭建火葬堆。大多数天神手持红檀香木，放入火葬堆中但无法点燃。为什么？因为大迦叶长老尚未到来。这位大迦叶长老为大多数天神所喜爱敬重。布施给长老后生天者的数量无法计量。因此天神在那集会中未见到自己的亲近长老，观察"我们的大迦叶长老在哪里"，知道他与约五百位眷属比丘同行在路上，决意"在长老未到此处之前，不让火葬堆燃烧。"
那时长老与约五百位多数持守十三头陀行的比丘一起来到，右绕火葬堆三匝后站在足边说："尊者，为了见您，从十万劫之前在莲华佛足下发愿以来，我一直不离弃而来。现在是我最后一次见您。"决意要握足礼拜。
大迦叶长老彼，为比丘僧引导，
偏袒一肩袈裟，举手合掌而立。
右绕三匝已后，站立于足边时，
决意"愿胜者足，安立我顶上"。
随着决意火葬堆，布帛裂开之时，
双足即出现现，如密云中明月。
双手恭敬捧起，安置己顶上后，
礼敬导师双足，请罪而放开。
如满月入云中，双足入火葬堆，
见此稀有之事，大众发声惊叹。
如东升西落时，双足隐没之时，
大众都悲泣着。
那时摩拉王族说"我们要为世尊举行荼毗"，穿上各种衣服装饰围绕。然后王族和人们准备点火。那时帝释（想起）："在我般涅槃时，帝释天王将放射宝珠光芒，以涌出的火焰为我举行荼毗。宝珠火焰结束后人们会点火。"如是思维佛陀的话后，右绕三匝，为世尊举行荼毗，决意"愿从四面升起。"
此时火葬堆自然着火。世尊的身体燃烧时，皮肤、肉、筋、骨、骨髓都无余烧尽，只余下如素馨花蕾、珍珠堆般的舍利。
般涅槃时刻时，一切悲恸生起，
大悲泣声响起，如大地震动时。
以天神威神力，导师火葬堆自，
刹那间四面八，方燃烧而升起。
内层与外层布，两层布不燃烧，
在此两布之间，如油尽灯熄灭。
无烟灰亦无有，如是佛身燃烧，
无有可见之物。
如素馨花蕾状，如洗净珍珠光，
如黄金色般美，余下诸舍利。
四牙二锁骨与，顶骨此七件，
不散余舍利，则随处散布。


Ahosi tanukā dhātu sāsapabījamattikā;

Dhātuyo majjhimā majjhebhinnataṇḍulamattikā.

Dhātuyo mahati majjhe bhinnamuggappamāṇikā;

Dhātuvaṇṇā tayo āsuṃ buddhādhiṭṭhānatejasā.

Sāriputtassa therassa sisso sarabhunāmako;

Ādāya jinagīvaṭṭhiṃ citakātova dhātu so.

Saddhiṃ sissasahassena cetiye mahiyaṅgaṇe;

Ṭhapetvā cetiyaṃ katvā kusināramagā muni.

Chaḷabhiñño vasippatto khemo kāruṇiko muni;

Sahasā citakātova vāmadāṭhaṃ samaggahī.

Ākāsato patitvāpi nikkhamitvāpi sālato;

Samantatombumuggantvā nibbāpesuṃ jalānalaṃ.

Mallarājagaṇā sabbe sabbagandhodakena taṃ;

Citakaṃ lokanāthassa nibbāpesuṃ mahesino.

Evaṃ pana sabbaloke karuṇādhiko sammāsambuddho vesākhapuṇṇamuposathe aṅgāradivase parinibbuto. Devamanussānaṃ saṅgahakaraṇatthāya yamakasālānamantare citakaṃ sattarattindivaṃ vasī. Tato vīsaṃ hatthasatikassa upari sattarattindivaṃ vasi. Yāva aggiparinibbāpanaṃ sattarattindivaṃ hoti.

Tato sattadivasāni kusinārāyaṃ mallarājaputtesu gandhodakena citakaṃ nibbāpayamānesu sālarukkhato udakadhārā nikkhamitvā citakaṃ nibbāpayiṃsu. Tato dasabalassa dhātuyo suvaṇṇacaṅgoṭake pakkhipitvā attano nagare santhāgāre ṭhapetvā sattipañjaraṃ katvā dhanupākārehi parikkhipāpetvā sattāhaṃ naccagītavāditagandhamālādīhi mallarājaputtā sakkāraṃ kariṃsu.

Tato te mallarājāno rammaṃ devasabhopamaṃ;

Sabbathā maṇḍuyitvāna santhāgāraṃ tato pana.

Maggaṃ alaṅkaritvāna yāva makuṭacetiyā;

Hatthīkkhandhe ṭhapetvāna hemadoṇiṃ sadhātukaṃ.

Gandhādīhipi pūjetvā kīḷantā sādhukīḷitaṃ;

Pavesetvāna nagaraṃ santhāgāre manorame.

Dasabhūmasmiṃ pallaṅke ṭhapetvā jinadhātuyo;

Ussayuṃ te tadā chatte santhāgārasamantato.

Hatthīhi parikkhipāpesuṃ tato asse tato rathe,

Añño’ññaṃ parivāretvā tato yodhe tato dhanu;

Iti parikkhipāpesuṃ samantā yojanaṃ kamā,

Tadā naccehi gītehi vāditehi ca pūjayuṃ.)

Parinibbānakathā samattā.

Tato bhagavato parinibbutabhāvaṃ sutvā ajātasattu mahārājā kosinārakānaṃ mallānaṃ sāsanaṃ pesesi. Ahampi khattiyo bhagavāpi khattiyo satthuno sarīradhātunaṃ thūpañca mahañca karomīti. Teneva upāyena vesāliyaṃ licchavirājāno ca kapilavatthumhi sakyarājāno ca allakappake bulayo ca rāmagāmake koḷiyā ca veṭhadīpake brāhmaṇo ca pāvāyaṃ pāveyyakā ca sāsanaṃ pesetvā sabbe ekato hutvā kosinārakehi saddhiṃ vivādaṃ uppādesuṃ. Tesaṃ pana ācariyo droṇabrāhmaṇo nāma. So tesaṃ? Mā bhonto viggahavivādaṃ karotha, amhākaṃ bhagavā khantivādīyevāti vatvā tādisassa ca khantimettānuddayasampannassa sarīrabhāge kalahaṃ kātuṃ ayuttanti āha.

(Rājā ajātasattu ca licchavī ca narādhipā;

Sakyā ca allakappā ca koḷiyāpi ca rāmake.

Brāhmaṇo veṭhadīpo ca mallapāveyyakāpi ca;

Mallā ca dhātu atthāya aññamaññaṃ vivādayuṃ.

Evaṃ sante tadā doṇo brāhmaṇo etadabravī;

Suṇantu bhonto me vācaṃ hitamatthupasaṃhitaṃ.

Khantivādī isikāle dhammapālakumārake;

Chaddante bhuridatte ca campeyye saṅkhapālake.

Mahākapijātakāle amhākaṃ lokanāyako;

Kopaṃ akatvā aññesu khantimeva akā jino.

Siṭṭhāsiṭṭhe sukhe dukkhe lābhālābhe yasāyase;

Tādī lakkhaṇasampanno khantivādesu kā kathā.


小舍利如芥子大，
中等舍利如碎米大，
大舍利如碎豆大，
因佛威神力故有此三种舍利色。
名为娑罗婆的舍利弗长老弟子，
从火葬堆取得胜者颈骨舍利。
与千位弟子一起在摩醯檀伽那塔，
安置并建塔后牟尼返回拘尸那罗。
具六神通得自在，安稳具悲悯牟尼，
突然从火葬堆中，取得左边牙舍利。
从空中落下及从，娑罗树中出来时，
四面涌出众水流，熄灭燃烧的火焰。
摩拉王众皆用各，种香水将世间主，
大仙的火葬堆火，全部浇灭熄尽时。
如是于一切世间具最胜悲悯的正等正觉者于卫塞月圆布萨日星期二般涅槃。为了摄受天人，在双娑罗树间的火葬堆停留七昼夜。然后在高二十肘处停留七昼夜。直到火焰熄灭共七昼夜。
然后七日间，当拘尸那罗的摩拉王子们用香水浇灭火葬堆时，从娑罗树流出水柱浇灭火葬堆。然后将十力者的舍利放入金盒中，安置在自己城市的集会堂，设置矛网，用弓箭围绕，摩拉王子们以歌舞音乐香花等供养七日。
然后那些摩拉王，庄严如天集会堂，
集会堂处处饰，装点一切皆美好。
装饰道路直到，摩拳塔皆庄严，
将盛舍利金函，置于象背之上。
以香等供养后，欢喜善作游戏，
入城后安置于，可意集会堂中。
将胜者舍利置，于十层宝座上，
他们竖立华盖，环绕着集会堂。
令象军围绕后，复以马围绕之，
又以车互相围，复以勇士弓手，
如是次第围绕，周遍达一由旬，
以歌舞音乐等，供养于当时。
般涅槃的故事完毕。
然后阿阇世大王听闻世尊般涅槃后，派遣使者给拘尸那罗的摩拉人说："我也是刹帝利，世尊也是刹帝利，我要建大塔供奉导师的身舍利。"以同样方式毗舍离的离车王族、迦毗罗卫的释迦王族、阿拉迦帕的布利族、罗摩村的拘利族、毗陀岛的婆罗门、波婆城的波婆人也派遣使者，大家一起与拘尸那罗人起争执。他们的老师名为德罗纳婆罗门。他对他们说："诸位不要争吵，我们的世尊是忍辱论者。"说道对于如此具足忍辱慈悲悲愍者的身体部分而争斗是不适当的。
阿阇世王及离车众领主，
释迦与阿拉迦及拘利族，
婆罗门毗陀与波婆人众，
摩拉人为舍利互相争。
当时德罗纳婆罗门如是说：
"诸位请听我言利益相应。
忍辱论时法护太子时，
六牙与布利达多时及，
旃波耶与商佉波罗时，
大猿本生时我们世间导，
不对他人生起忿怒心，
胜者唯修习忍辱而已。
好坏苦乐得失与荣辱，
平等具相好何须说忍。


Evaṃ bhavataṃ vivāde sampahāro na sādhuko;

Sabbeva sahitā hotha samaggā modamānakā.

Tathāgatassa sārīraṃ aṭṭhabhāgaṃ karomase;

Thūpā vitthāritā hontu pasannā hi bahujjanā.

Tena hi vibhajehi tvaṃ aṭṭhabhāgantu brāhmaṇa;

Thūpā vitthāritā hontu pasannā hi bahujjanā.

Evaṃ vutte tadā doṇo brāhmaṇo gaṇajeṭṭhako;

Suvaṇṇaṃ nāḷiṃ katvāna samaṃ bhājesi rājunaṃ.

Soḷasanāḷiyo āsuṃ sabbā tā sesadhātuyo;

Ekekapuravāsīnaṃ dve dve doṇo adā tadā.

Dhātuyo ca gahetvāna haṭṭhatuṭṭhā narādhipā;

Gantvā sake sake raṭṭhe cetiyāni akārayuṃ.

Doṇo tumbaṃ gahetvāna kāresi tumbacetiyaṃ;

Aṅgārathūpaṃ kāresuṃ moriyā haṭṭhamānasā.

Ekā dāṭhā tidasapure ekā nāgapure ahu;

Ekā gandhāravisaye ekā kāliṅgarājino.)

Tattha doṇoti? Tadā gaṇācariyo. So dhātuyo vibhajanto ekaṃ dakkhiṇadāṭhādhātuṃ gahetvā veṭhantare ṭhapesi. Tadā sakko ajja dakkhiṇadāṭhādhātuṃ ko labhatīti cintetvā veṭhantare passi. So ratanacaṅgoṭakaṃ gahetvā adissamānakāyena gantvā dhātuṃ gahetvā tāvatiṃsabhavane cūḷāmaṇicetiya ekayojanubbedhaṃyeva mahantaṃ thūpaṃ katvā ṭhapesi. Ekaṃ dakkhiṇadaṭhādhātuṃ pādaggantare akkamitvā gaṇhi. Ettāvatā tāvatiṃsabhavanadantadhātukathā paripuṇṇā veditabbā.

Tadā jayaseno nāma nāgarājā bhagavato parinibbutabhāvaṃ sutvā ajja pacchimadassanaṃ passissāmīti mahantaṃ nāgarājasampattiṃ gahetvā kusināraṃ gantvā mahāpūjaṃ katvā ekamantaṃ ṭhatvā pādaggantare ṭhitaṃ dhātuṃ disvā nāgeddhibalena gahetvā nāgabhavanaṃ netvā nāgapurassa majjhe ratanakhacite cetiye ṭhapesi. Taṃ tambapaṇṇiyaṃ kākavaṇṇatissarājakāle mahādevattherassa sisso mahindatthero nāma nāgabhavanaṃ gantvā dakkhiṇadāṭhaṃ gahetvā tambapaṇṇiyaṃ serunagaraṃ haritvā giriabhayassa serunagarapabbatantare cetiyaṃ kārāpetvā ṭhapesi.

Ettāvatā nāgabhavanadantadhātukathā paripuṇṇā veditabbā.

Tatrāyaṃ gandhāravāsinoti? Ekā vāmadāṭhā doṇo nāma ācariyo nivattha vatthantare ṭhapetvā gaṇhi. Tadā eko gandhāravāsī pubbe laddhabyākaraṇo katābhinīhāro vatthantare ṭhatapidantadhātuṃ disvā kusalacittena tato dantadhātuṃ gahetvā gandhāravāsikehi saddhiṃ attano raṭṭhaṃ gantvā cetiyavane ṭhapesi.

Ettāvatā vāmadantadhātukathā paripuṇṇā veditabbā.

Tattha adho vāmadantadhātuṃ sāriputtattherassa sisso khemo nāma muni jālacitakatova uppatitvā vāmadāṭhaṃ gahetvā kāliṅgapuraṃ netvā brahmadattassa rañño samīpaṃ gantvā dantadhātuṃ dassetvā? Mahārāja vāmadantadhātuṃ bhagavā tameva imasmiṃ jambudīpe yāva guhasīvaparamparā devamanussānaṃ atthaṃ karitvā pariyosāne guhasīvarañño pāhessatīti (nīyādetuṃ) āhāti nīyyādesi.


如是诸位争执和诤斗不好，
一切应当和合共同欢喜。
我们将如来舍利分作八份，
塔庙将广布因众人信乐。
"那么婆罗门你就分作八份，
塔庙将广布因众人信乐。"
如是说时德罗纳婆罗门众首，
造作金色量器平分与诸王。
十六量器是所有余舍利，
德罗纳给每城居民各二份。
领主们得到舍利欢喜满足，
返回自己国土各建塔庙。
德罗纳取量器建量器塔，
末利耶人欢喜建灰塔。
一牙在三十三天一在龙城，
一在犍陀罗国一属迦陵伽王。
其中德罗纳是当时的众师。他分配舍利时取了一个右牙舍利藏在头巾中。那时帝释思考"今天谁得到右牙舍利"，看见在头巾中。他拿着宝盒以隐形身去取舍利，在三十三天的顶髻塔建造一由旬高的大塔安置。一个右牙舍利被踩在足尖下。到此应知三十三天牙舍利的故事已完整。
那时名为胜军的龙王听闻世尊般涅槃后想"今天我要看最后一面"，带着巨大的龙王财富来到拘尸那罗，作大供养后站在一旁，看见放在足尖下的舍利，以龙威神力取去带到龙界，安置在龙城中央镶嵌宝石的塔中。在铜色洲（斯里兰卡）乌色帝须王时期，大天长老的弟子名为摩醯因陀长老前往龙界取得右牙，带到铜色洲的舍卢城，在基利阿巴耶的舍卢城山间建塔安置。
到此应知龙界牙舍利的故事已完整。
其中这个犍陀罗居民是：一个左牙被德罗纳老师藏在所穿的衣服中。那时一个犍陀罗居民，以前得到授记已发愿，看见藏在衣服中的牙舍利，以善心取得牙舍利，与犍陀罗人一起返回自己国土，安置在塔园中。
到此应知左牙舍利的故事已完整。
其中下面的左牙舍利，舍利弗长老的弟子名为刹摩的牟尼从火葬堆跳起取得左牙，带到迦陵伽城去见梵授王，显示牙舍利（说）："大王，世尊（预言）左牙舍利在这阎浮提中，经过古哈西瓦代代传承，为天人作利益，最后将送给古哈西瓦王"而交付。


Aparabhāge hemamālā rājakaññā dantakumārena saddhiṃ brāhmaṇavesaṃ gahetvā dantadhātuṃ ādāya palāyitvā vāṇije ārocetvā nāvā vegena gantvā ceva nāgasupaṇṇehi mahantaṃ pūjaṃ kāretvā anukkamenāgantvā jambukoḷapaṭṭanaṃ patvā dijavarassa ācikkhitamaggena anurādhapuraṃ patvā kittissirimeghassa pavattiṃ pucchitvā navavassaāyusamāno tīsu saraṇesu pasannabhāvaṃ sutvā meghagiri mahātherassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīditvā dantadhātuṃ jambudīpato gahetvā āgatabhāvaṃ ārocetvā dassesi. Disvā ca pana pītiyā phuṭo ubhinnampi saṅgahaṃ katvā mahāvihāraṃ alaṅkāretvā jinadantadhātuṃ ṭhapetvā ekaṃ bhikkhuṃ pesetvā taṃ pavattiṃ rañño ārocāpesi. Taṃ sutvā rājā pītipāmojjo cakkavattissa sirisampatto daḷiddo viya tassa pāṭihāriyaṃ disvā vīmaṃsitvā nikkaṅkho hutvā sakalalaṅkādīpena pūjesi. Etena nayena pūjaṃ katvā ekadivaseneva navalakkhaṃ pūjesi.

Sīhaḷindo ubhinnampi bahūni ratanāni ca;

Gāme ca issare ceva datvāna saṅgahaṃ akā.

Ettāvatā adhodāṭhādhātukathā paripuṇṇā veditabbā.

Cattālīsa samā dantā kesā lomā ca sabbaso devā hariṃsu ekekaṃ cakkavāḷaparamparā.

Tatra vacane, cattālīsa samā dantāti? Sesadantā ca kesā ca lomā ca nakhā ca sabbasopi mayi parinibbuta-kāle mā ḍayhantu luñcitvā ākāse patiṭṭhantu ekekacakkavāḷañca ekekakesalomanakhadantadhātuparamparā netvā cetiyaṃ kāretvāna devamanussānaṃ atthaṃ karotuti adhiṭṭhahi. Tasmā parinibbutakālato yāva sarīraṃ na ḍayhati tāva chabbaṇṇarasmiyo lomadhātu na pajahati. Doṇabrāhmaṇopi dhātuvibhajanāvasāne veṭhantare ca nivāsanantare ca pādaggantare ca dhātunaṃ vinaṭṭhabhāvaṃ ñatvā pathaviyaṃ uttānakoyevajāto. Tadā sakko devarājā disvā ayaṃ deṇācariyo dhātu atthāya anuparivattetvā vināsaṃ pāpuṇeyya ahaṃ vīṇācariyavesaṃ gahetvā tassa santikaṃ gantvā sokaṃ vinodessāmīti sakkarūpaṃ jahitvā vīṇācariyavesaṃ gahetvā tassa santikaṃ gantvā ekamantaṃ ṭhito dibbagītaṃ gāyitvā vīṇaṃ vādento nānappakāraṃ udānesi. Yaṃ dhammametaṃ purisassa vādaṃ chindissāmīti vatvā kathāya sotunaṃ lobhaṃ parassa atthaṃ vināsetvā atilobhena puriso pāpako hotīti. Haṃsarājajātakaṃ dīpetvā yaṃ laddhaṃ taṃ suladdhanti āha. Taṃ sutvā doṇo ayaṃ vīṇācariyo mayhaṃ thenabhāvaṃ aññāsīti sokaṃ vinodetvā uṭṭhāya āvajjamāno tumbaṃ disvā yena bhagavato sarīradhātuyo mitā sopi dhātugatikova. Idaṃ thūpaṃ karissāmīti cintetvā tumbaṃ gahetvāna cetiye ṭhapesi. Moriyā aṅgāraṃ gahetvā aṅgāracetiyaṃ nāma kāresuṃ.

(Nagare kapilavatthumhi sammādiṭṭhi bahujjano;

Tattha sārīrikaṃ thūpaṃ akāsi ratanāmayaṃ.

Nagare allake ramme buddhadhātu patiṭṭhiya;

Silāya muggavaṇṇāya thūpaṃ sadhātukaṃ akā.

Jano pāveyyaraṭṭhasmiṃ patiṭṭhiya sārīrikaṃ;

Silāya maṇivaṇṇāya pāveyyaṃ cetiyaṃ akā.

Cīvaraṃ pattadaṇḍañca madhurāyaṃ apūjayuṃ;

Nivāsanaṃ kusaghare pūjayiṃsu mahājanā.

Paccattharaṇaṃ kapile uṇṇalomañca kosale;

Pūjesuṃ pāṭaliputte karakaṃ kāyabandhanaṃ.

Nisīdanaṃ avantisu campāyaṃ’dakasāṭakaṃ;

Devaraṭṭhe attharaṇaṃ videhe parissāvanaṃ.

Vāsi-sūcigharañcāpi indapatthe apūjayuṃ;

Pāsāṇake padaṃ seṭṭhaṃ bhaṇḍasesaṃ parantake.


后来黄金鬘公主与牙王子一起化装成婆罗门，带着牙舍利逃走，告知商人后乘船快速前进，令龙和金翅鸟作大供养，次第而行抵达阎浮渡口，循婆罗门所指的道路到达阿努拉德普勒城（现今斯里兰卡古都）。询问吉帝斯利弥伽的消息，听说他九岁时已对三皈依有信心，便前往弥伽山大长老处礼拜，坐在一旁后告知从阎浮提带来牙舍利的事并显示。（长老）见后充满喜悦，接待他们二人，装饰大寺后安置胜者牙舍利，派一位比丘去向王报告此事。王听后欢喜踊跃，如转轮王获得荣耀的穷人一般，见其神变后观察无疑，以整个楞伽岛供养。以此方式供养，一天之内供养九十万。
狮子王给予二人，众多珍宝财物，
以及村庄权势，如是作了接待。
到此应知下牙舍利的故事已完整。
四十颗牙齿及头发体毛皆平等，
诸天各各取去遍布世界系中。
其中这句话"四十颗牙齿平等"是：其余牙齿、头发、体毛、指甲等一切在我般涅槃时"不要焚烧，拔出后住立虚空，每一世界系带去一一头发体毛指甲牙舍利传承，建塔为天人作利益"而决意。因此从般涅槃时直到身体未焚烧时，六色光芒不离体毛舍利。德罗纳婆罗门在分配舍利结束时，知道头巾中、衣服中和足尖下的舍利消失后仰面倒地。那时帝释天王见此后想："这德罗纳老师为了舍利而转来转去会遭遇灭亡，我要化作琵琶师去他那里消除忧愁。"舍弃帝释相貌化作琵琶师相貌去他那里，站在一旁唱天界歌曲弹琵琶，以各种方式赞叹。说"此人说要断除他人财物"后，为听众讲述贪欲使人败坏他人利益而成为恶人。讲述天鹅王本生后说"已得到的是善得"。听到这些后德罗纳想"这琵琶师知道我是小偷"而消除忧愁起身思惟，看见量器后想"用此量度世尊身舍利者也是舍利所依，我要建此塔"，取量器安置于塔中。末利耶人取灰建造名为灰塔。
在迦毗罗卫城中，众多正见之人，
于此建立舍利，宝塔供奉舍利。
在可意阿拉迦，安立佛陀舍利，
用绿豆色宝石，建塔供奉舍利。
波婆国中人民，安立身体舍利，
用摩尼色宝石，建波婆塔供养。
在摩偷罗供养，钵衣与锡杖等，
在俱舍城大众，供养内衣之物。
迦毗罗卫供养，褥垫及憍萨罗，
供养羊毛织物，华氏城供养瓶，
及以腰带之物。坐具阿槃提中，
瞻波供养水衣，天国供养卧具，
毗提诃漉水器。铁钵针室供养，
在因陀罗城中，波罗散那迦城，
供养殊胜足迹，余物边地供养。


Mahiṃsu manujā dhātuṃ aṭṭhadoṇamitaṃ tadā;

Dhātu vitthāritā āsi lokanāthassa satthuno).

Te pana rājāno hi attanoladdhadhātuṃ gahetvā sakasakanagaraṃ gantvā cetiyaṃ kārāpetvā mahantaṃ pūjāvidhānaṃ kariṃsu. Cakkhumantassa bhagavato sarīradhātu aṭṭhadoṇamattaṃ suvaṇṇanāḷiyā ekasataaṭṭhavīsatināḷikā ahosi? Satthā pana uttarāsāḷhanakkhattena mātukucchiyaṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. Visākhanakkhattena mātukucchito nikkhami. Uttarāsāḷhanakkhattena mahābhinikkhamanaṃ nikkhami. Visākhanakkhattena buddho ahosi. Uttarāsāḷhanakkhattena dhammacakkaṃ pavattesi. Teneva yamakapāṭihāriyaṃ akāsi. Assayujanakkhattena devorohaṇaṃ akāsi. Visākhanakkhattena parinibbāyi. Mahākassapattherā ca anuruddhatthero ca dve mahātherā bhagavato sarīradhātuyo vissajjāpetvā adaṃsu.

Tesaṃ rājunaṃ bhagavato sarīradhātuṃ labhitvā sattadivasasattamāsādhikāni sattavassāni mahārahaṃ pūjaṃ katvā gatakāle micchādiṭṭhikamanussā? Samaṇo gotamo parinibbuto. Tassa dhātu atthāya amhākaṃ jīvitakappanaṃ nāsetvā pūjaṃ karotī’ti sammāsambuddhe padussanti. Sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā mahākassapattherassa ārocesi;’bhante micchādiṭṭhikā manussā bhagavati paduṭṭhacittena ito cutā avīcinirayaṃ uppajjanti. Bahutarā anāgate micchādiṭṭhikā mātupitughātakā rājāno bhavissanti. Ajjeva dhātuyo nidahituṃ vaṭṭatī’ti thero vicāretvā addasa.

Anantamatthaṃ dharamānakāle katvāna sattānamalīnacitto sesānamatthāya sarīradhātuṃ ṭhapetva so maccumukhaṃ upeto. (Katvā yo bodhiñāṇaṃ vividhabalavaraṃ bujjhituṃ pāramīyo vatvā saṅkheyyapuṇṇe aparimitabhave uttaritvā sumuttaṃ. Ārohitvāna sīghaṃ ariyasivapadaṃ accutaṃ sītibhāvaṃ patto so jātipāraṃ nikhilapadahanaṃ dukkaraṃ kārayitvā.

Dhātvantarāyaṃ disvāna thero kassapasavhayo;

Nidhānaṃ sabbadhātunaṃ karohītyāha bhūpatiṃ.

Sādhūti so paṭissutvā māgadho tuṭṭhamānaso;

Dhātunidhānaṃ kāresi sabbattha vattitādiya.

Kārāpetvāna so rājā kassapassa nivedayī;

Dhātuyo āharī thero idaṃ kāraṇamaddasa.

Bhujaṅgā parigaṇhiṃsu rāmagāmamhi dhātuyo;

Cetiye dhārayissanti laṅkādīpe anāgate.

Tā dhātuyo ṭhapetvāna thero kassapasavhayo;

Rañño ajātasattussa adāsi dhātuyo tadā.

Gehe cūpakaraṇāni catusaṭṭhisatāni so;

Abbhantare ṭhapesi rājā sabbā tā buddhadhātuyo.

Karaṇḍāsīti saṃkiṇṇaṃ cetiyāsītilaṅkataṃ;

Gehe bahusamākiṇṇaṃ thūpārāmappamāṇakaṃ.

Kāretvā sabbakaraṇaṃ vālikaṃ okirī tahiṃ;

Nānāpupphasahassāni nānā gandhaṃ samākiri.

Asītitherarūpāni aṭṭhacakkasatāni ca;

Suddhodhanassa rūpampi māyāpajāpatādinaṃ.

Sabbāni tāni rūpāni suvaṇṇasseva kārayi;

Pañca chattadhajasate ussāpesi mahīpatī.

Jātarūpamaye kumbhe kumbhe ca ratanāmaye;

Pañca pañca sateyeva ṭhapāpesi samantato.

Sovaṇṇanikkhamayena ca kapāle rajatāmaye;

Puresi gandhatelassa jālāpetvā padīpake.

Pañca pañca sateyeva ṭhapāpesi disampati;

Ime tatheva tiṭṭhanta adhiṭṭhāsi mahāmuni.

Vitthāritā dhammāsoko bhavissati anāgate;

Akkhare soṇṇapattamhi chindāpesi mahāmatī.

Pakappitvā visukammaṃ dhātugabbhasamantato;

Vātavegena yāyantaṃ yantarūpamakārayī.


人们那时得到，八份量舍利时，
世间导师舍利，广布于各处。
那些王取得分到的舍利后返回各自城市，建造塔庙作大供养仪式。具眼世尊的身舍利八份量以金量器计量是一百二十八量。导师以月亮在北阿沙荼宿时入母胎。以毗舍佉宿从母胎出生。以北阿沙荼宿作大出离。以毗舍佉宿成佛。以北阿沙荼宿转法轮。以同一宿作双神变。以阿说胜宿从天界下降。以毗舍佉宿般涅槃。大迦叶长老和阿那律长老两位大长老分配世尊舍利给予（诸王）。
那些王得到世尊舍利后，作七年七月七日的殊胜供养之后，邪见人（说）："沙门乔达摩已般涅槃。为了他的舍利毁坏我们的生计作供养"而诽谤正等正觉者。帝释观察知道此事后告诉大迦叶长老："尊者，邪见人以恶心对世尊，从此命终生无间地狱。未来会有更多杀母杀父的邪见国王。今天就应该埋藏舍利。"长老思惟后发现（确是如此）。
在住世时为无量利益，无染心为众生作福，
为余众利益安置身舍利，他入于死门。
（他为觉悟作种种最胜力的菩提智，
圆满无量劫说无量波罗蜜。
迅速升至圣者寂静处不死清凉境，
到达生死彼岸作一切难作已。）
名为迦叶的长老见到，舍利有危险之后，
告诉国王说要作，一切舍利埋藏。
摩揭陀王欢喜心，回答"善哉"之后，
作舍利埋藏处所，一切处运作如是。
作好后那国王向，迦叶报告此事时，
长老取来舍利后，见到如下因缘事：
龙众守护罗摩村，中的舍利未来将，
在楞伽岛（斯里兰卡）的塔中，长久供奉守护着。
名为迦叶的长老将，那些舍利安置后，
那时将舍利交给，阿阇世王保管着。
他在宫中安置六千四百件用具，
国王将所有佛舍利安置其中。
八十匣盒散置和，八十塔庙装饰着，
宫中众多散置物，与塔园等大小同。
作好一切用具后，撒沙于其处之上，
千种各样的花朵，各种香料散于上。
八十长老的形像，八百轮宝的形像，
净饭王的形像及，摩耶波阇波提等。
国王令造这一切，形像皆用纯金造，
竖立五百伞盖幢，遍布周围各处所。
纯金所制的宝瓶，以及珍宝所成瓶，
各自五百个安置，遍布于四面八方。
黄金块铸成钵盏，及以白银所成钵，
注满香油点明灯，领主安置于四方。
各自五百个安置，大牟尼决意说此，
"愿这些如是安住，未来阿育王将广布"，
智者令在金板上，刻写文字记载此。
令毗首羯磨设计，舍利室四周围绕，
造作机关的形像，随风力而运转着。


Katvā silāparikkhepaṃ pidahitvā silāhi taṃ;

Tassūpari karī thūpaṃ samaṃ pāsāṇathūpiyaṃ.)

Dhātunidhānakathā samattā.

Iti ariyajanappasādanatthāya kate dhātuvaṃse tathāgatassa parinibbutādhikāro nāma dutiyo paricchedo.



作石头围墙之后，用石头盖住其上，
在其上面造塔庙，与石塔高度相等。
舍利埋藏的故事完毕。
如是为了令圣者生信而作的舍利传中，名为如来般涅槃的章节，第二品完毕。


3. Dhātuparamparākathā

Dhātusu pana vibhajitvā dīyamānesu satthuno nalāṭadhātu kosinārakānaṃ mallānaṃ laddhakoṭṭhāseyeva ahosi. Mahākassapatthero te upasaṅkamitvā satthuno nalāṭadhātu tumhākaṃ koṭṭhāse ahosi, taṃ gahetuṃ āgato, bhagavā hi dharamāneyeva tambapaṇṇidīpassa anujāni, ‘tasmā taṃ amhākaṃ dethā’ti. Taṃ sutvā mallarājāno?’Evaṃ patigaṇhatha bhante dhātu’ti mahākassapattherassa adaṃsu. So attano saddhivihārikaṃ mahānandattheraṃ pakkosāpetvā nalāṭadhātuṃ therassa niyyādetvā’ imaṃ dhātuṃ tambapaṇṇi dīpe mahāvālukagaṅgāya dakkhiṇabhāge serunāma dahassa ante varāha nāma soṇḍimatthake kākavaṇṇatisso nāma rājā patiṭṭhāpessati, cetiyaṃ saṅghārāmaṃ kārāpessati, tvaṃ imaṃ dhātuṃ gahetvā vesāliyaṃ upanissāya mahāvanavihāre kuṭāgārasālāyaṃ satthuno vasitagandhakuṭiyaṃ ṭhapetvā dhātupūjaṃ katvā āyusaṅkhāre ossaṭṭhe parinibbāpayamāne attano saddhivihārikassa candaguttattherassa dhātuvaṃsaṃ kathetvā appamatto hohī’ti vatvā dhātuṃ therassa datvā anupādisesanibbānadhātuyā parinibbāyi.

Sāvako satthukappo so pabhīnnapaṭisambhido;

Gahetvā mānayī dhātuṃ mahānando mahāvane.

Tassa therassa saddhivihāriko candaguttatthero dhātuṃ gahetvā ākāsaṃ uggantvā sāvatthīyaṃ jetavanamahāvihāre dasabalena vasitagandhakuṭiyaṃ ṭhapetvā dhātupūjaṃ katvā ciraṃ vihāsi. Sopi āyusaṅkhāre ossaṭṭhe parinibbāpayamāne attano. Saddhivihārikaṃ bhaddasenattheraṃ pakkosāpetvā dhātuṃ therassa niyyādetvā dhātuvaṃsaṃ kathetvā anusāsitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

Candagutto mahāpañño chaḷabhiñño visārado;

Ramme jetavane dhātuṃ ṭhapetvā vandanaṃ akā.

Tassa sisso bhaddasenatthero dhātuṃ gahetvā ākāsena gantvā dhammacakkappavattane isipatane mahā vihāre satthuno vasitagandhakuṭiyaṃ ṭhapetvā gandhamālādīhi pūjetvā ciraṃ vihāsi. So parinibbāpayamāno attano saddhivihārikassa jayasenattherassa dhātuṃ niyyādetvā dhātuvaṃsaṃ kathetvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

Bhaddaseno mahāthero katakicco mahāisi;

Dhātuṃ ṭhapetvā isipatane vanditvā nibbutiṃ gato.

So pana jayasenatthero taṃ dhātuṃ gahetvā veluvanamahāvihāre satthuno vasitagandhakuṭiyaṃ ṭhapetvā gandhamālādīhi pūjetvā ciraṃ vasitvā parinibbāpayamāno attano saddhivihārikassa mahāsaṅgharakkhitattherassa dhātuṃ niyyādetvā dhātuvaṃsaṃ kathetvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

Gahetvāna dhātuvaraṃ jayaseno mahāmuni;

Nidhāya veluvane ramme akā pūjaṃ manoramaṃ.

So panāyasmā saṅgharakkhitatthero dhātuṃ gahetvā ākāsena āgantvā kosambiṃ upanissāya ghosita seṭṭhinā kārāpite ghositārāme bhagavato vasitagandhakuṭiyaṃ ṭhapetvā gandhamālādīhi pūjaṃ katvā ciraṃ vihāsi. So’pi parinibbāpayamāno attano saddhivihārikaṃ mahādevattheraṃ pakkosāpetvā dhātuvaṃsaṃ kathetvā appamatto hohī’ti vatvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

Saṅgharakkhitavhayo thero cando viya supākaṭo;

Ṭhapetvā ghositārāme akā pūjaṃ manoramaṃ.


舍利传承的故事
在分配并给予舍利时，导师的额舍利是在拘尸那罗的摩罗人所得的份中。大迦叶长老前往他们处说："导师的额舍利在你们的份中，我来取它，因为世尊在住世时已允许给铜色洲（斯里兰卡），因此请给我们。"听到这话摩罗王族说："尊者请这样接受舍利"而给予大迦叶长老。他召唤自己的弟子大难陀长老，交付额舍利给长老说："这舍利在铜色洲大沙河南方，名为塞鲁的池边，名为猪的山顶上，名为乌色帝须的王将安立，并建造塔庙僧园。你带着这舍利去毗舍离附近大林寺重阁讲堂中导师所住的香室安置，作舍利供养，当寿行已尽临般涅槃时，要向你的弟子旃陀笈多长老讲述舍利传承，要不放逸。"说完给长老舍利后以无余涅槃界般涅槃。
彼声闻如导师，已得无碍解通，
大难陀取舍利，供养于大林中。
他的弟子旃陀笈多长老取舍利后升入虚空，在舍卫城祇园大寺十力者所住的香室安置，作舍利供养后长久住持。他也在寿行已尽临般涅槃时，召唤自己的弟子跋陀西那长老，交付舍利给长老，讲述舍利传承，教诫后以无余涅槃界般涅槃。
旃陀笈多大智慧，具六神通善巧者，
在可意祇园中，安置舍利作礼敬。
他的弟子跋陀西那长老取舍利后乘空而行，在转法轮处的仙人堕处大寺中导师所住的香室安置，以香花等供养后长久住持。他临般涅槃时向自己的弟子胜军长老交付舍利，讲述舍利传承后以无余涅槃界般涅槃。
跋陀西那大长老，大仙已作所应作，
安置舍利仙人堕，礼敬后得寂灭去。
那胜军长老取此舍利后，在竹林大寺导师所住的香室安置，以香花等供养后长久住持，临般涅槃时向自己的弟子大僧护长老交付舍利，讲述舍利传承后以无余涅槃界般涅槃。
大牟尼胜军取得，最胜舍利后安置，
可意竹林寺中作，悦意供养恭敬礼。
这位具寿僧护长老取舍利后乘空而来，在憍赏弥附近由高施长者所建的高施园中世尊所住的香室安置，以香花等作供养后长久住持。他也临般涅槃时召唤自己的弟子大天长老，讲述舍利传承后说"要不放逸"，以无余涅槃界般涅槃。
名为僧护的长老，如月般极显著，
安置于高施园，作悦意供养礼。


Tassa therassa saddhivihāriko mahādevatthero dhātuṃ gahetvā devānampiyatissassa mahārañño bhātu mahānāgassa uparājassa mahāgāme setacchattaṃ ussāpitakāle hatthoṭṭha nāmajanapade kukkuṭapabbatantare mahāsālarukkhamūle ākāsato otaritvā nisīdi. Tasmiṃ samaye mahākāḷo nāma upāsako attano puttadārehi saddhiṃ mālāgandhavilepanaṃ dhajapatākādīni gāhāpetvā divasassa tikkhattuṃ mahantehi pūjāvidhānehi dhātuṃ pariharitvā ciraṃ vasi. Māsassa aṭṭha-uposathadivase dhātuto chabbaṇṇaraṃsiyo uggacchiṃsu. Tasmiṃ samaye so padeso buddhassa dharamānakālo viya ahosi. Janapadavāsī manussāpi therassa santike sīlāni gaṇhanti, uposathavāsaṃ vasanti, dānaṃ denti, cetiyassa mahantaṃ pūjaṃ karontī. Tato aparabhāge uparājā mahāgāme viharanto bheriṃ carāpesi? Yo amhākaṃ dasabalassa dhātuṃ gahetvā idhāgato, tassa mahantaṃ sampattiṃ dassāmīti. Tasmiṃ kāle kuṭumbiko mahākāḷo uparājaṃ passissāmīti tassa anucchavikaṃ paṇṇākāraṃ gahetvā rājadvāre ṭhatvā sāsanaṃ pahiṇi. Uparājā taṃ pakkosāpesi. So gantvā vanditvā ṭhito taṃ paṇṇākāraṃ rājapurisānaṃ paṭicchāpesi. Uparājā? Mātula mahākāḷa, tumhākaṃ janapade amhākaṃ satthuno dhātu atthī’ti āha. Mahākāḷo upa rājassa kathaṃ sutvā atthi deva, mayhaṃ kulupagattherassa santike ādāsamaṇḍalappamāṇaṃ satthuno nalāṭadhātu chabbaṇṇaraṃsīhi ākāsappadese sūriyasahassacandasahassānaṃ uṭṭhitakālo viya obhāseti. So janapado buddhassa uppannakālo viya ahosīti āha. Tassa kuṭumbikassa kathaṃ suṇantassaeva rañño sakalasarīraṃ pañcavaṇṇāya pītiyā paripuṇṇaṃ ahosi. Ativiya somanassappatto rājā mayhaṃ mātulassa mahākāḷassa satasahassaṃ kahāpaṇāni ca catusindhavayuttarathañca suvaṇṇālaṅkārehi susajjitaṃ ekaṃ assañca udakaphāsukaṭṭhānake khettañca pañcadāsīsatañca dethā’ti vatvā aññañca pasādaṃ dāpesi. So uparājā ettakaṃ kuṭumbikassa dāpetvā taṃ divasameva nagare bheriṃ carāpetvā hatthassarathayānāni gahetvā kuṭumbikaṃ maggadesakaṃ katvā anupubbena hatthoṭṭhajanapadaṃ patvā ramaṇīye bhūmippadese khandhāvāraṃ bandhitvā amaccagaṇaparivuto kuṭumbikaṃ gahetvā therassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Sesā amaccā kuṭumbiko ca theraṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Uparājā theraṃ vanditvā sārāṇīyaṃ kathaṃ katvā ekamantaṃ nisinno paṭisanthāramakāsi. Mahādevattheropi sammodanīyaṃ kathaṃ katvā kissa tvaṃ mahārāja idhāgatosi āgatakāraṇaṃ me ārocehī’ti āha. Bhante tumhākaṃ. Santike amhākaṃ bhagavato nalāṭadhātu atthī kira. Taṃ vandissāmi’ti āgatomhī’ti āha. Thero? Bhaddakaṃ mahā rāja tayā katanti vatvā dhātugharadvāraṃ vivaritvā mahārāja buddhassa nalāṭadhātu atidullabhā’ti āha. Rājā soḷasehi gandhodakehi nahāyitvā sabbālaṅkārapatimaṇḍito ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā añjaliṃ paggayha namassamāno aṭṭhāsi. Buddhārammaṇāya pītiyā sakalasarīraṃ phuṭaṃ ahosi.

(Rājā pītivegena imā gāthā āha;

Namāmi vīra pāde te cakkaṅkita tale subhe;

Vandite naradevehi amataṃ dehi vandite.

Lokanātha tuvaṃ eko saraṇaṃ sabbapāṇinaṃ;

Loke tayā samo natthi tārehi janataṃ bahuṃ.

Mahaṇṇave mayaṃ bhante nimuggā dīghasambhave;

Appatissā appatiṭṭhā saṃsarāma ciraṃ tahiṃ.


他的随众住比丘大天长老取得舍利后，当天爱帝须大王之弟、副王大那伽在摩诃伽摩竖立白伞时，从空中降落在手象地区鸡山间的大沙罗树下坐下。那时一位名叫大黑的优婆塞与妻儿一起拿着香花涂香、旗幡等物，每日三次以大供养仪式供奉舍利后长久住持。每月八个布萨日，舍利放出六色光芒。那时此处如佛住世时一般。地区居民也在长老处受持戒律，守布萨，布施，对塔作大供养。
此后副王住在摩诃伽摩时让人敲鼓宣布："谁带着十力者的舍利来此，我将给他大财富。"那时居士大黑想"我要见副王"，带着适合的礼物站在王门前派人通报。副王召见他。他去礼拜后站着，让王家人接受那礼物。副王说："大黑舅父，你们地区有我们导师的舍利吗？"大黑听到副王的话后说："陛下有，在我亲近的长老处有如镜面大小的导师额舍利，以六色光芒照耀虚空，如千日千月升起时一般。那地区如佛出世时一样。"
国王听他居士的话时全身充满五种喜悦。极其欢喜的国王说："给我的舅父大黑十万迦利沙那钱、四匹信度马拉的马车、一匹装饰精美的金饰马、水便宜处的田地、五百女仆"，又赐予其他恩惠。副王给了居士这么多后，当天就在城中敲鼓宣布，带着象马车乘，以居士为向导，次第到达手象地区，在宜人的地点扎营后，与大臣众围绕带着居士去长老住处礼拜后站在一旁。其余大臣和居士礼拜长老后站在一旁。副王礼拜长老后作欢迎谈话，坐在一旁问候。大天长老也作欢迎谈话后说："大王你为何来此？请告诉我你来的原因。"（副王说）："尊者，听说在你这里有我们世尊的额舍利。我来礼拜它。"长老说："大王你做得好"，打开舍利室门后说："大王，佛的额舍利极难得到。"国王用十六种香水沐浴，庄严一切装饰后偏袒上衣，合掌顶礼而立。以佛为所缘的喜悦遍满全身。
（国王以喜悦之力说这些偈颂：
礼敬勇者你足下，标有轮相极吉祥，
天人所礼敬之处，愿赐甘露予礼者。
世间导师唯你是，一切众生之归依，
世间无人能与等，度脱众多诸人众。
尊者我等长久已，沉没轮回大海中，
无所依止无所归，长久流转于其中。）


Etarahi tumhe āpajja patiṭṭhaṃ adhigacchare;

Tumhākaṃ vandanaṃ katvā uttiṇṇamha bhavaṇṇavā’ti.)

Tasmiṃ khaṇe dhātuto rasmiyo nikkhamiṃsu. Sakala laṅkādīpaṃ suvaṇṇarasadhārāhi sañchannaṃ viya ahosi. Mahantaṃ pītisomanassaṃ uppajji. Rājā mahantaṃ somanassaṃ patto hutvā haṭṭhatuṭṭho ahosi. So dhātugharato nikkhamitvā therena saddhiṃ alaṅkatamaṇḍape ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno (nisajjādose vajjetvā seyyathidaṃ? Atiduraccāsanta-uparivāta-unnatappadesa-atisammukha-atipacachā’ti. Atidūre nisinno sace kathetukāmo uccāsaddena kathetabbaṃ hoti. Accāsanne nisinno saṅkaraṃ karoti. Uparivāte nisinno sarīragandho vāyati. Unnatappadese nisinno agāravaṃ karoti. Atisammukhe nisinno cakkhunā cakkhuṃ paharitvā daṭṭhabbaṃ hoti. Atipacchā nisinno gīvaṃ parivattetvā daṭṭhabbaṃ hoti. Iti nisajjādosaṃ vajjetvā nisinno). Evamāha. Bhante imaṃ dhātuṃ mayhaṃ detha. Mahantaṃ pūjāsakkaraṃ katvā pariharāmīti. Bhaddakaṃ mahārāja imāya dhātuyā sammāsambuddho dharamānoyeva vyākaraṇaṃ akāsi. Tumhākaṃ vaṃse jāto kākavaṇṇatisso nāma rājā imasmiṃ dīpe mahāvālukagaṅgāya dakkhiṇatīre seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍiyā matthake patiṭṭhapetvā mahantaṃ thūpaṃ karissatī’ti vatvā satthā tattha samāpattiṃ samāpajjitvā pañcasatakhīṇāsavehi saddhiṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā gato. Tasmā gaṇhatha mahārājā’ti vatvā dhātuṃ adāsi.


现已遇到你们而，获得所依止处，
向你们作礼敬后，渡过轮回大海。
那一刻舍利放出光芒。整个楞伽岛（斯里兰卡）如被金色光流遍覆一般。生起大喜悦。国王得到大欢喜后极其欢欣。他从舍利室出来与长老一起坐在装饰好的殿堂一旁。坐在一旁（避免坐处过错即：太远、太近、上风、高处、太前、太后等。坐太远时若要说话必须大声。坐太近时造成混乱。坐在上风处身体气味飘散。坐在高处显示不恭敬。坐在太前面时眼睛与眼睛相对而视。坐在太后面时要转动颈部才能看见。如是避免坐处过错而坐）如是说："尊者请把这舍利给我。我要作大供养恭敬来供奉。"
"大王很好，对这舍利正等正觉者在住世时已作授记：'出生在你们家族中名为乌色帝须的国王，将在此岛的大沙河南岸，名为塞鲁池边，名为猪的山顶上安置（舍利）并建大塔。'"说完后导师在那里入定，与五百漏尽者一起右绕三次后离去。"因此大王请取。"说完后给予舍利。


Rājā dhātuṃ gahetvā caturassapallaṅke dhātukaraṇḍakaṃ nidahitvā karaṇḍake dhātuṃ patiṭṭhāpetvā taṃ kumudapattasannihamaṅgalasindhavayuttarathe ṭhapetvā samantā ārakkhaṃ saṃvidahitvā (rājā dhātuṃ gahetvā) pañcaṅgaturiye paggaṇhāpayamāno pacchā āgacchatu’ti mahājanassa sāsanaṃ vatvā mahādevattherassa santikaṃ gantvā? Tumhe bhante, dhātuyā upaṭṭhānaṃ karonto āgacchathā’ti āha. Thero tassa kathaṃ sutvā;’mahārāja ayaṃ dhātu paramparā āgatā. Ahaṃ bhagavato dhammabhaṇḍāgārikaānandatthero viya imaṃ dhātuṃ pariharissāmī’ti vatvā attano paccayadāyakaṃ kuṭumbikaṃ āpucchitvā pattacīvaramādāya dhātuṃ upaṭṭhahiyamāno pacchato pacchato gacchati. Rājā dhātuṃ gahetvā anupubbena mahāgāmaṃ patto mahāsenaguttaṃ pakkosāpetvā nagaraṃ alaṅkarāpehī’ti āha. So nagare bheriṃ carāpetvā aṭṭhārasa vīthiyo sammajjantu, puṇṇaghaṭe ṭhapentu, dhajapatākādayo ussāpentu, toraṇāni ussāpentu, pañcavaṇṇāni pupphāni okirantu, sakalanagaraṃ alaṅkarontu, gandhamālādayo gahetvā suddhuttarāsaṅgā hutvā sakalanāgarā paṭipathaṃ āgacchantuti āṇāpesi. Tato mahājano sabbaturiyāni ghosāpayamāno gandhamālādihattho paṭipathaṃ nikkhanto. Devamanussā bhikkhubhikkhuniyo upāsakopāsikā appamāṇā ahesuṃ. (Gandhamālādi puṇṇaghaṭasamussitadhajākiṇṇā) parisā velukkhepasahassāni pavattayiṃsu. Sugandhavātābhighātasamuddaghoso viya sakalanagaraṃ ekaninnādajātaṃ. So rājā nagare bandhanāgāre sabbasatte bandhanā muñcantu, dhammena samena anusāsantuti vatvā dhātuṃ gahetvā attano nagaraṃ pavesetvā attano rājanivesanaṃ āgantvā nāṭakīnaṃ saññamadāsi dhātuṃ vandantuti. Nāṭakī nānābharaṇehi patimaṇḍitā rājagehato nikkhamitvā dhātuṃ vanditvā attano attano hatthagatāni turiyabhaṇḍāni sādhukaṃ paggaṇhitvā mahantaṃ pūjamakaṃsu.

Tato vaḍḍhakiṃ pakkosāpetvā rājanivesanato nātidūre nāccāsante subhumitale dhātugharaṃ kārāpetvā mālākammalatākammādiṃ patiṭṭhāpetvā dhātughare vicittamaṇḍapaṃ kārāpetvāna sattaratanamayaṃ dhātukaraṇḍakaṃ kārāpetvā dhātukaraṇḍake dhātuṃ ṭhapetvā ratanapallaṅka matthake dhātuṃ ṭhapetvā upari vicittavitānaṃ bandhitvā sāṇiyā parikkhipāpetvā mahantena parivārena mahantaṃ dhātupūjaṃ akāsi. Mahājanā gandhamālaṃ gahetvā māsassa aṭṭhūposathadivase dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ akaṃsu. Dhātuto raṃsiyo samuggacchanti. Mahājanā vimbhayajātā sādhukāraṃ karonti. Somanassabhūtā sakalanagaravāsino buddhārammaṇa pītiṃ gahetvā divase divase dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ karontā vītināmenti. Pañcasīlāni rakkhanti, buddhamāmakā dhammamāmakā saṅghamāmakā hutvā saraṇāni gacchanti. Rājā mahājanassa ovadati. ‘‘Mettaṃ bhāvetha, karuṇaṃ muditaṃ upekkhaṃ bhāvetha, kule jeṭṭhāpacāyanakammaṃ karothā‘‘ti. Ovaditvā bhikkhusaṅghassapi cattāro paccaye gaṅgāya maho-ghappavattanakālo viya mahādānaṃ pavattesi. Mātāpituṭṭhāne ṭhatvā bhikkhusaṅghaṃ saṅgaṇhi. Mahājanā tassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā yebhuyyena tasmiṃ kāle matā saggaṃ gatā.

Kalyāṇavaggamhi patiṭṭhitā janā,

Dānādi puññāni karitva sabbadā;

Cutā cutā sabbajanā sumānasā,

Gatā asesaṃ sugatiṃ subhe ratā.


国王取得舍利后，将舍利盒安置在四方座上，在盒中安置舍利，放在如白莲瓣般的吉祥信度马所拉的车上，四周布置守卫后（国王取得舍利），令奏五种乐器，向大众宣布"跟随在后"，去到大天长老处说："尊者，请您来供奉舍利。"长老听他的话后说："大王，这舍利是代代相传而来。我要像世尊的法藏持者阿难长老那样供奉这舍利。"说完后告别自己的资具施主居士，带着衣钵跟随在后供奉舍利而行。国王带着舍利次第到达摩诃伽摩后召唤大军护说："装饰城市。"他在城中敲鼓宣布："扫除十八条街道，安置满水瓶，竖立旗幡等，建造门楼，撒五色鲜花，装饰整个城市，所有城民穿着清净上衣带着香花等来迎接。"然后大众奏响一切乐器，手持香花等出城迎接。天人、比丘比丘尼、优婆塞优婆夷无量众多。（香花等满水瓶竖立旗帜遍满的）众人发出数千声欢呼。如香风吹击海浪声般整个城市一片喧嚣。那国王说"释放城中监狱所有众生，以法平等教导"后，带着舍利进入自己城市来到自己王宫，向舞女示意"礼拜舍利"。舞女们装饰各种饰物后从王宫出来礼拜舍利，善巧地操持各自手中的乐器作大供养。
然后召唤木匠，在王宫不远不近的好地基上建造舍利室，布置花纹藤蔓等装饰后，在舍利室造美丽的殿堂，造七宝所成的舍利盒，在舍利盒中安置舍利，将舍利安置在宝座顶上，上面系挂美丽天篷，用布幕围绕后以大眷属作大舍利供养。大众带着香花在每月八个布萨日对舍利作大供养。舍利放出光芒。大众生起惊叹作善哉赞叹。整个城市居民充满欢喜，以佛为所缘生起喜悦，日日对舍利作大供养度日。守持五戒，成为佛的追随者、法的追随者、僧的追随者而归依。国王教诫大众："修习慈心、悲心、喜心、舍心，对家中长辈作恭敬。"教诫后对比丘僧团布施四资具如恒河大洪水流般作大布施。站在父母地位摄受比丘僧团。大众依他的教诫作布施等功德，那时大多数死后都往生天界。
安住善法品中的人众，
常常修作布施等功德，
所有众生善意命终后，
喜乐吉祥往生善趣中。


Rājā dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ karonto mahagāme vihāsi. Tena patiṭṭhāpitavihārā kathetabbā? Kathaṃ? Lenavihāraṃ candagirivihāraṃ koṭipabbatavihāraṃ nagaraṅgaṇavihāraṃ selakā vihāraṃ talākāvihāranti evamādayo vihāre patiṭṭhāpetvā tipiṭakamahāariṭṭhattherassa dakkhiṇodakaṃ datvā mahāvihāre niyyādesi. Evaṃ so rājā yāvajīvaṃ dhātuṃ pariharitvā pacchime kāle maraṇamañce nipanno attano puttaṃ yaṭālatissa kumāraṃ pakkosāpetvā; tāta tissa, amhehi pariharita nalāṭadhātu pūjehī’ti dhātuvaṃsaṃ kathetvā puttaṃ anusāsitvā kālaṃ katvā saggapuraṃ gato.

Rājā mahānāgavaro yasassi,

Katvāpi rajjaṃ matimā susaddho;

Mānetva saṅghaṃ catupaccayehi,

Agā asoko varadevalokaṃ;

Tassa putto yaṭālatissakumāro pitu accayena pitarā vuttaniyāmeneva dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ kāresi. So’pi divasassa tayo vāre dhātupaṭṭhānaṃ karonto rajjaṃ kāretvā ciraṃ vihāsi. Iminā’pi patiṭṭhāpitavihārā kathetabbā; dhammasālavihāraṃ mahādhammasālavihāraṃ selābhayavihāranti evamādayo patiṭṭhāpetvā-tipiṭakamahāariṭṭhattherassa saddhivihāriko tipiṭakamahāabhayatthero uparājassa mahānāgassa ayyako. Tassa therassa dakkhiṇodakaṃ adāsi. So’pi rājā yāvajīvaṃ dhātuṃ pariharitvā pacchime kāle maraṇamañce nipanno attano puttaṃ goṭhābhayakumāraṃ pakkosāpetvā’dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ karonto appamatto hohī’ti vatvā dhātuvaṃsaṃ kathetvā kālaṃ katvā sagge nibbatti.

Yaṭṭhālako nāma mahāmahīpati,

Mahājanassatthakaro guṇālayo;

So dhātupūjaṃ vipulaṃ anekadhā,

Katvā gato devapuraṃ anindito.

Tassa putto goṭhābhayakumāro pitu accayena pitarā vuttaniyāmeneva dhātuyā mahantaṃ pūjaṃ katvā goṭhābhaya mahārājā hutvā rajjaṃ karonto kācaragāme dasabhātike rājāno ghātetvā daṇḍakammatthāya goṭhābhayamahātherassa hatthoṭṭhajanapade vasantassa mattikalenavihāraṃ khīrasāla vihāraṃ nāgamahāvihāraṃ kumbhaselavihāraṃ cetiyapabbatavihāraṃ sānupabbatavihāraṃ kaṇikāra selavihāraṃ ambasela vihāraṃ tindukalena vihāraṃ karaṇḍakavihāraṃ godhasālavihāraṃ vālukatitthavihāranti evamādayo gaṅgāya paratīre pañcasatavihāre orimatīre pañcasatavihāre cā’ti vihārasahassaṃ kāretvā attano sadisanāmassa goṭhābhayattherassa dakkhiṇodakaṃ datvā adāsi. So yāvajīvaṃ dhātupūjaṃ katvā pacchime kāle maraṇamañce nipanno attano puttaṃ kākavaṇṇatissa kumāraṃ pakkosāpetvā āliṅgitvā;’tāta tissa, ayaṃ nalāṭadhātu amhākaṃ paramparāya āgatā. Tvaṃ kira dhātuṃ gahetvā mahāgaṅgāya passe seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍiyā matthake patiṭṭhāpetvā saṅghārāmaṃ kārāpessasī’ti satthā jīvamāno vyākaraṇamakāsi. Tasmā tvaṃ imaṃ dhātuṃ gahetvā mamaccayena tasmiṃ ṭhāne patiṭṭhāpehī’ti puttaṃ anusāsitvā kālakiriyaṃ katvā sagge nibbatti.

Goṭhābhayo nāma mahīpatissaro,

Mahājane tosayi appamatto;

So dhātupūjaṃ vipulaṃ karitvā,

Agā asoko varadevalokaṃ.

Mahānando mahāpañño candagutto bahussuto;

Bhaddaseno mahāthero bhaddadhamme visārado.

Jayaseno ca so vīro thero so saṅgharakkhito;

Devatthero ca medhāvī rakkhakā dhātu bhaddakā.

Uparājā mahānāgo yaṭṭhālako mahābalo;

Goṭhābhayo mahāpuñño kākavaṇṇo ca vīriyavā.


国王作舍利大供养时住在摩诃伽摩。应当说他建立的寺院：如何？建立岩洞寺、月山寺、尖顶山寺、城广场寺、石山寺、水池寺等寺院后，向三藏大阿利吒长老浇献水后交付给大寺。如是这位国王终身供奉舍利后，在最后时躺在临终床上召唤自己的儿子亚塔拉帝须王子说："孩子帝须，要供养我们供奉的额舍利。"讲述舍利传承后教诫儿子，命终后往生天界。
最胜大那伽王有名声，
智者以正信作王政，
以四资具恭敬僧团，
无忧往生最胜天界。
他的儿子亚塔拉帝须王子在父亲去世后按父亲所说方式对舍利作大供养。他也每日三次供奉舍利作王统治长久住持。也应当说这位建立的寺院：建立法堂寺、大法堂寺、石山无畏寺等后，三藏大阿利吒长老的弟子三藏大无畏长老是副王大那伽的外祖父。向那位长老浇献水。这位国王也终身供奉舍利后，在最后时躺在临终床上召唤自己的儿子乔塔婆耶王子说："要作舍利大供养不要放逸。"说完讲述舍利传承后命终往生天界。
名为亚塔拉的大地主，
为大众利益功德处，
他作无量多种舍利，
供养无诽谤往天城。
他的儿子乔塔婆耶王子在父亲去世后按父亲所说方式对舍利作大供养后成为乔塔婆耶大王作王统治时，杀死卡查拉村十兄弟王后，作惩罚性的工程，为住在手象地区的乔塔婆耶大长老建造泥窟寺、乳沙罗寺、龙大寺、瓮石寺、塔山寺、山坡寺、龙睑花石寺、芒果石寺、柿树窟寺、匣寺、大沙罗寺、沙渡寺等，在河对岸建五百寺，此岸建五百寺，共一千寺后，向与自己同名的乔塔婆耶长老浇献水后交付。他终身作舍利供养后，在最后时躺在临终床上召唤自己的儿子乌色帝须王子拥抱说："孩子帝须，这额舍利是我们代代相传而来。导师在世时授记说你将取舍利在大河边名为塞鲁池边名为猪的山顶上安立并建造僧园。因此你在我去世后要取这舍利安立在那处。"教诫儿子后命终往生天界。
名乔塔婆耶的地主主，
不放逸令大众欢喜，
他作广大舍利供养，
无忧往生最胜天界。
大难陀大智慧，旃陀笈多多闻，
跋陀西那大长老，善巧于善法中。
胜军他是勇者，长老僧护那位，
天长老有智慧，舍利善护持者。
副王大那伽和，亚塔拉大力者，
乔塔婆耶大福德，乌色精进具足。


Ete therā ca rājāno puññavanto sumānasā;

Dhātu paramparānītā dhātā dhātusukovidā.

Kassapādīnatherānaṃ paramparāyamāgatā;

Mahānāgādi hatthato yāva tissamupāgatā.

Iti ariyajanappasādanatthāya kate dhātuvaṃse

Dhātuparamparā kathā nāma

Tatiyo paricchedo.



这些长老与国王，具福德善意者，
舍利代代传承者，持舍利善巧者。
从迦叶等长老，代代相传而来，
从大那伽手中，直至帝须得到。
如是为了令圣者生信而作的舍利传中，
名为舍利传承的故事，
第三品完毕。


4. Pakiṇṇakakathā

Tatra ṭhatvā rañeño uppatti kathetabbā. (So pana) amhākaṃ satthuno bodhippattito puretarameva mahāmalaya raṭṭhe vanacarakaṃ paṭicca tassa bhariyāya kucchiyaṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. Navaḍḍhamāsāvasāne mātukucchito nikkhamitvā kamena vaḍḍhanto viññubhāvaṃ pāpuṇi. Tassa pitā ekaṃ dārikaṃ ānetvā puttassa gehe akāsi. Aparabhāge tassa pitā kālamakāsi. Kumāro’carako’ti paññāyi. So tato paṭṭhāya paccekabuddhaṃ upaṭṭhahi. Carako attano nivāsavatthusmiṃ kadalipanasādīni ropetvā phalārāmaṃ akāsi. Tato aparabhāge tena ropitapanasarukkho mahantaṃ cāṭippamāṇaṃ panasaphalaṃ gaṇhi. Carako attano vatthuṃ gantvā sākhāya supakkaṃ panasaphalaṃ passitvā chinditvā gehaṃ āharitvā apassāyaṃ luñcitvā upadhāresi. Tato samantā catumadhuraṃ viya yūsaṃ otaritvā apassayaṃ apanīta āvāṭaṃ pūretvā aṭṭhāsi. Tato carako evaṃ cintesi. Imaṃ panasaphalaṃ amhākaṃ paccekabuddhena vinā aññesaṃ nānucchavikanti. Paṭisāmetvā ṭhapesi.

Punadivase paccekabuddho lenato nikkhamitvā sarīrapaṭijagganaṃ katvā surattapallavasadisaṃ antaravāsakaṃ parimaṇḍalaṃ katvā nivāsetvā bahalapavaramahāpaṃsukūlacīvaraṃ pārupitvā nīlabhamaravaṇṇaṃ pattaṃ hatthena gahetvā ākāsena āgantvā tassa kuṭidvāre pākaṭo ahosi. Carako kuṭito nikkhamitvā taṃ vanditvā hatthato pattaṃ gahetvā gehaṃ pavesetvā pīṭhe nisīdāpetvā attanā ṭhapitaṭṭhānato panasaphalaṃ gahetvā yūsaṃ patte pūretvā paṭiggahāpesi. Paccekabuddho taṃ paribhuñjitvā ākāsato attano vasanaṭṭhānameva gato. Athekadivasaṃ carako paradesā gacchanto bhariyaṃ pakkosāpetvā;’ amma, ayyassa appamatto hutvā dānaṃ dehī’ti sabbūpakaraṇaṃ niyyādetvā paradesaṃ gato. Punadivase paccekabuddho lenato nikkhamitvā cīvaraṃ pārupitvā pattamādāya ākāsato āgantvā kuṭidvāre otaritvā aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe carakassa bhariyā kuṭito nikkhamitvā paccekabuddhassa hatthato pattaṃ gahetvā gehe nisīdāpetvā bhattaṃ adāsi.

Tena bhattakicce pariniṭṭhite sā taruṇapaccekabuddhaṃ passitvā kilesapaṭisaṃyuttaṃ cittaṃ uppādetvā paccekabuddhassa attano ajjhāsayaṃ kathesi. Paccekabuddho tassā kathaṃ sutvā jigucchamāno uppatitvā ākāsato attano vasanaṭṭhānameva gato. Sā paccekabuddhassa gatakāle attano sarīraṃ telena makkhetvā bhaṇḍanakā viya nitthunamānā mañce nipajji. Carako paradesato āgantvā bhariyaṃ nipajjamānaṃ evamāha?’Bhadde, kiṃ ayyassa bhikkhaṃ adāsī’ti. Sā nitthunamānā āha? Mā puccha tava ayyassa kammanti. Kathehi bhadde, kiṃ tena kammaṃ katanti. So attanā saddhiṃ kilesavasne okāsaṃ kārāpetuṃ vāyamitvā mayā ayuttanti vutte mama kese gahetvā hatthapādehi ākoṭetvā sarīraṃ nakhena ottharitvā sīse paharitvā gato’ti vutte carako taṃ sutvā asahanto (eso mayā) evarūpassa assamaṇakammassa posito’ti vatvā tassā sokaṃ vinodetvā dhanuṃ ādāya tikkhasaraṃ gahetvā etaṃ māretvā āgamissāmī’ti vatvā vasanaṭṭhānaṃ agamāsi.


4.杂说
应当在此讲述国王的出生。（那）在我们导师证菩提之前，在大摩罗耶地区依靠一位猎人，在他妻子的腹中入胎。九个半月满后从母胎出来，渐渐长大到达知识年龄。他的父亲带来一位少女给儿子成家。后来他的父亲去世。这青年以"猎人"而闻名。从那时起他侍奉辟支佛。猎人在自己居住地种植香蕉、面包果等成为果园。后来他种的面包果树结出大如瓮般的面包果。猎人去自己的地方，看见枝上熟透的面包果后砍下带回家，挖开果顶部察看。从那周围像四种甜味一样的汁液流下，填满去掉果顶后的凹处而停住。然后猎人这样想：这面包果除了我们的辟支佛外不适合其他人。保存着放置。
第二天辟支佛从岩洞出来，整理身体后像鲜红嫩芽般圆整地穿好下衣，披上厚重殊胜的粪扫衣，手持如青蜂色的钵，从空中来到他茅屋门前显现。猎人从茅屋出来礼拜他，从手中接过钵，请入屋内让坐在座位上，从自己放置处取出面包果，将果汁装满钵中供养。辟支佛食用后从空中回到自己住处。有一天猎人要去他乡时召唤妻子说："母亲，要不放逸地布施给圣者。"交付一切用具后去他乡。第二天辟支佛从岩洞出来，披上衣持钵从空中来到茅屋门前站立。那时猎人的妻子从茅屋出来，从辟支佛手中接过钵，请入屋内坐下后布施食物。
在他用餐完毕时，她看见年轻的辟支佛后生起与烦恼相应的心，向辟支佛说自己的意图。辟支佛听她的话后厌恶地飞起从空中回到自己住处。她在辟支佛离去时用油涂抹自己身体，像吵架般呻吟着躺在床上。猎人从他乡回来后对躺着的妻子这样说："贤妻，你布施食物给圣者了吗？"她呻吟着说："不要问你的圣者做的事。""贤妻说吧，他做了什么事？""他努力让我与他一起造作烦恼机会，当我说'这不合适'时，抓我的头发用手脚殴打，用指甲划破身体，打我头部后离去。"猎人听后不能忍受（说）："我供养这样行非沙门法的人"后，安慰她的忧愁，拿起弓箭说"取利箭杀死他后回来"后去到住处。


Tasmiṃ samaye paccekabuddho nahānatthāya gato. Gantvā ca pana kāyabandhanaṃ ākāse cīvaravaṃsaṃ viya katvā nivāsanapāpuraṇaṃ tasmiṃ ṭhapetvā jalasāṭakaṃ nivāsetvā udakamatthakā ākāse nisīditvā nahāyituṃ ārabhi. Carako paccekabuddhassa garugāravakāraṇaṃ passanto gumbantare nilīno aṭṭhāsi. Ṭhatvā ca pana evarūpaṃ acchariyaṃ disvā cintesi? Ayañca evarūpaṃ na karoti, addhā esā musāvādā’ti. Ahaṃ etissā vacanaṃ gahetvā evarūpassa samaṇassa akāraṇe aparādhaṃ kataṃ. Eso tādisaṃ na karotī’ti cintetvā paccekabuddhassa nahatvā ṭhītakāle gantvā pādesu nipatitvā?’Mayhaṃ khamatha ayyā’ti āha. Pacceka buddho? Kiṃ kathesi upāsakā’ti. So attano mātugāmassa kathitaṃ ācikkhi. Evañhi sati upāsaka tumhākaṃ āgatakammaṃ niṭṭhapetvā gantuṃ vaṭṭatī’ti āha. Mā evaṃ kathetha sāmi, ahaṃ aññāṇabhāvena tassā vacanaṃ gahetvā tumhākaṃ akāraṇe dubbhituṃ āgatomhi’ti sabbaṃ attanā cintitaṃ ācikkhi.

Paccekabuddho? Āma upāsaka, sā attanā saddhiṃ asaddhammapaṭisaṃyuttakathaṃ kathesī’ti āha. So tassā kujjhitvā ahaṃ etaṃ nissāya imassa aparajjhāmi. Gantvā taṃ māressāmī’ti paccekabuddhaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā nikkhami. Paccekabuddho taṃ nivattetvā mātugāmaṃ mā mārehī’ti anekavidhāni kāraṇāni kathetvā pañcasīle patiṭṭhapetvā tassa dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha?

Yo appaduṭṭhassa narassa dussati,

Suddhassa posassa anaṅgaṇassa;

Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ,

Sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’ti;

Carako tassa dhammadesanaṃ sutvā pasantacitto hutvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā gehaṃ gantvā tāya saddhiṃ samaggavāsaṃ vasitvā tato paṭṭhāya yāvajīvaṃ paccekabuddhassa cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārādayo parikkhāre ca datvā paṭijaggi. So tasmiṃyeva lene vasanto aparabhāge anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

Sayambhuñāṇena vigayha dhammaṃ,

Dukkhaṃ anantaṃ sakalaṃ pahāya;

Samādhijhānābhirato yasassi,

Gato vināsaṃ pavaro yasassi.


那时辟支佛去洗浴。去后将腰带在空中如衣杆般，放置穿着和披覆的衣物，穿上浴衣，坐在水面上空中开始洗浴。猎人看见辟支佛的庄重威仪原因，躲在灌木丛中站着。站着看见这样的奇迹后想："他不会做这样的事，确实她在说谎。我听信她的话对这样的沙门无缘无故作过失。他不会做那样的事。"想后在辟支佛洗浴站立时去倒在脚下说："请原谅我，圣者。"辟支佛说："优婆塞你说什么？"他告知女人所说的话。"如果这样，优婆塞你完成来时的事后离去为宜。""请不要这样说，主人，我因无知信了她的话，无缘无故来害您。"告知一切自己所想。
辟支佛说："是的优婆塞，她与我说了与非法相应的话。"他对她生气说："我因她而对这位做过失。我去杀她。"以五体礼拜辟支佛后离去。辟支佛让他回来说"不要杀女人"后，说了多种理由让他安住五戒，为他说法时说此偈：
"谁对无害人生恨，对清净无染者，
恶报返回愚者身，如细尘迎风投。"
猎人听他说法后心生净信，以五体礼拜后回家，与她和睦同住，从那时起终身布施供养辟支佛的衣服、饮食、住所、病人医药等资具。他住在那岩洞后来以无余涅槃界般涅槃。
以自觉智慧通达法，
断尽无边一切苦，
喜乐定禅有名声，
最胜有名归寂灭。


Atha pacchā carako kālaṃ katvā sagge nibbatti. Tattha ciraṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā devalokato cavitvā imasmiṃ dīpe malaya raṭṭhe amaruppala lenassa āsannaṭṭhāne upacarakassa putto hutvā nibbatti. So navamāsaḍḍhapariyosāne mātukucchito nikkhami. Tassa nāmagahaṇadivase ñātakā amaruppala kumāroti nāmaṃ akaṃsu. So pana aparabhāge vaḍḍhento dārakehi saddhiṃ kīḷanto pattapuṭena vālukabhattaṃ pacitvā, dārakā ime samaṇāti vatvā paṭipāṭiyā nisīdāpetvā dānaṃ dassāmī’ti vatvā kīḷādānaṃ deti. Ekadivasaṃ amaruppala kumāro vālukathupaṃ katvā attano nivāsanavatthadussaṃ gahetvā khuddakadaṇḍake bandhitvā paṭākaṃ katvā pūjanatthāya ṭhapesi. Amaruppala lenavāsī maliya devattheraṃ nissāya dānādīni puññāni katvā tato cuto imasmiṃyeva dīpe mahāgāme goṭhābhayamahārājassa aggamahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi. So navamāsaḍḍhapariyosāne mātukucchito nikkhami. Tassa nāmagahaṇa divase’kākavaṇṇatisso’ti nāmaṃ akaṃsu. So anupubbena vaḍḍhitvā pitu accayena chattaṃ ussāpetvā kākavaṇṇatissamahārājā ahosi. Tassa chatte ussāpiteyeva sakalaraṭṭhaṃ subhikkhaṃ ahosi. Pañca vā dvādasa vā divase anatikkamitvā devo sammā vassati. Vessantarabodhisattassa dānagge yācakānaṃ hatthe bhikkhābhājanaṃ viya tasmiṃ kāle vāpīpokkharaṇī-nadī-kandara-sobbha-jātasarādayo vassodakena pūritā ahesuṃ. Pañcavidhapadumasañchannā anekadijasamākiṇṇā nānārukkhehi virocitā ahesuṃ. Nānā sassāni sampajjiṃsu, uttarakuru ālakamandā rājadhānisadisaṃva hiraññasuvaṇṇādi ratanaṭṭhānaṃ.

So rājā saddhāya sampanno mahābhikkhusaṅghassa cattāro paccaye anūnaṃ katvā dāpesi. Saṭṭhimattānaṃ tipiṭakadharānaṃ candanadoṇiyā satapākatelassa pūrāpetvā yāvapiṭṭhipādaṃ tāva osīdāpetvā nisinnānaṃ laṭṭhima dhudantakaṭṭhaṃ catumadhuraṃ pakkhipitvā dāpesi. Ucchukaṇḍa-sakkharā-nālikera-phalamūlakhandhakhādanañca nānāvidhamaccharasehi sugandhasālitaṇḍulena sādhitayāgubhattañca pātova adāsi. Antarābhatte aṭṭhārasavidha-antarakhajjakañca ucchukadalipanasaphalādayo ca nānāvidhottaribhaṅgena saddhiṃ sugandhasālitaṇḍulabhattaṃ nānaggarasaṃ dāpetvā pacchābhattaṃ aṭṭhavidhakappīyapānake ca dāpesi. Aññe samaṇaparikkhāre ca dāpesi. Iminā niyāmeneva bhikkhusaṅghassa tipiṭakadharabhikkhūnañca nirantaraṃ mahā dānaṃ datvā vasati.


然后后来猎人命终往生天界。在那里长久享受天界成就后从天界死没，在此岛摩罗耶地区阿摩卢帕拉岩洞附近出生为小猎人之子。他在九个半月满后从母胎出来。在他取名那天亲属给他取名阿摩卢帕拉王子。他后来长大时与孩子们玩耍，用叶包煮沙饭，说"这些是沙门"后让孩子们排列坐下说"我要布施"后玩布施游戏。有一天阿摩卢帕拉王子堆沙塔后，取自己的衣服布系在小棍上作旗帜供养而放置。住在阿摩卢帕拉岩洞的摩利亚天长老依止布施等功德后，从那死没在此岛摩诃伽摩乔塔婆耶大王的第一王后腹中入胎。他在九个半月满后从母胎出来。在他取名那天给他取名"乌色帝须"。他渐渐长大后在父亲去世时升起伞盖成为乌色帝须大王。在他升起伞盖时整个国家就丰足。不超过五或十二天天就适量降雨。如同在菩萨韦山达罗的布施处乞者手中的乞食器一样，那时水池、莲池、河流、山谷、深渊、天然湖等被雨水填满。被五种莲花覆盖，众多鸟类遍满，被各种树木庄严。各种庄稼成熟，如同北俱卢洲阿拉卡曼达王城般是金银等宝藏之处。
这位国王具足信心，向大比丘僧团布施四种资具不缺。令人为六十位三藏持者装满旃檀木盆百煮油直到背脚沉入而坐，放入拉提马树牙签和四种甜味布施。清晨布施甘蔗段、砂糖、椰子、果根茎食物和以各种鱼汁香米煮成的粥饭。在中午饭前布施十八种点心和甘蔗、香蕉、面包果等，与各种咖喱一起布施香米饭和各种上味。饭后布施八种许可饮料。布施其他沙门资具。以这样的方式不断对比丘僧团和三藏持比丘作大布施而住。


Athāparena samayena kalyāṇiyaṃ sivo nāma mahārājā attano bhāgineyyassa abhayakumārassa kākavaṇṇatissa rañño bhaginiyā somadeviyā nāma rājaputtiyā āvāhamaṅgalaṃ katvā ānetvā pādaparicārikaṃ dāpesi. Datvā ca pana abhaya kumāraṃ girinagaramhi nisīdāpesī. So girinagare rajjaṃ kārāpetvā giriabhayo nāma rājā hutvā mahantaṃ sampattiṃ anubhavamāno vihāsi. Tato aparabhāge kākavaṇṇatissa mahārājā mahāgāme viharanto aññatarassa bhikkhussa gatte maṅkunā daṭṭhaṭṭhāne gaṇḍaṃ uṭṭhitaṃ disvā kimetaṃ ayyā’ti pucchi. Maṅkunā daṭṭhaṭṭhānaṃ mahārājāti. Taṃ sutvā saṃvegappatto, bhante maṅkunā kismiṃ na bhavanti’ti pucchi. Paṭṭasāṭake na bhavanti’ti. Ime pana bhaddantā paṭṭasāṭake kuto labhantī’ti cintetvā gato. Taṃ divasameva pānīyamāḷake nisinno tipiṭakatissatthero nāma rañño buddhasīhanādasuttaṃ nāma kathesi. So there pasanno; uttarāsaṅge dīyamāne’ekasāṭako bhavissāmi’ tasmā imameva dātuṃ na sakkā, kathaṃ karissāmī’ti cintento therena saddhiṃ kathayamāno tattha māḷakeyeva aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe eko kāko ambasākhantare nisīditvā

Saddaṃ karonto evamācikkhi. Ayya kākavaṇṇatissamahārāja, tumhākaṃ kaṅkhā nāma natthī, pasādakkhaṇe dhammakathikassa uttarāsaṅgaṃ dehī’ti āha.

(Kāko so kākavaṇṇassa vadeti vacanakkhamo,

Pasādajāto therassa tuvaṃ saddhammadesane;

Dadāhi uttarāsaṅgaṃ mahātherassa bhūmipā’ti.)

Mahārāja, ahaṃ tumhākaṃ pañcasāsanaṃ gahetvā āgato. Vihāradevi puttaṃ vijāyi. Idamekaṃ sāsanaṃ. Ekā kareṇukā suvīrahatthipotakaṃ titthasare vijāyī. Idaṃ dutiyaṃ sāsanaṃ. Goṭhasamuddamajjhena sattamattā nāvā paṭṭane paccuṭṭhitā, idaṃ tatiyaṃ sāsanaṃ uttara vaḍḍhamānapabbatapāde dvikarīsappamāṇe khette taruṇatālakkhandhappamāṇā suvaṇṇakkhandhā uggacchiṃsu, idaṃ catutthaṃ sāsanaṃ. Giripabbatapāde koṭa raṭṭhaka vihāre koṭaraṭṭhako nāma thero maggopasamaṃ vatvā giripabbatamatthake sattatālappamāṇaṃ uggantvā ākāse nisinno parinibbāyi, idaṃ pañcamaṃ sāsanaṃ.

(Putto hatthī ca nāvā ca catutthaṃ hemakhandhakaṃ;

Therassa parinibbānaṃ pañcamaṃ sāsanaṃ idaṃ.

Imaṃ gahetvāna ahaṃ āgato tava santikaṃ;

Sāsanaṃ īdisaṃ sutvā puññakamme rato bhava.


然后另一时，在迦利亚尼的西瓦大王为自己的外甥阿巴耶王子迎娶乌色帝须王的妹妹名叫苏玛德维的公主举行婚礼，带来后给作侍足者。给后让阿巴耶王子在山城居住。他在山城作王成为名叫山阿巴耶的国王，享受大成就而住。后来乌色帝须大王住在摩诃伽摩时，看见某位比丘身上被臭虫咬处生起肿块问："圣者，这是什么？""大王，是臭虫咬处。"听后生起厌离问："尊者，什么上面没有臭虫？""丝绸衣上没有。"想"这些尊者从哪里得到丝绸衣？"后离去。那天在饮水亭坐着的名叫三藏帝须长老为王说名为佛狮子吼经。他对长老生净信；"如果布施上衣会成为一衣者，因此不能布施这个，怎么办？"想着与长老谈话就在那亭子站着。那时一只乌鸦坐在芒果枝间
发出声音这样说："圣者乌色帝须大王，你没有疑虑，在净信时刻给说法者上衣。"
（那乌鸦对乌色说适合话语，
你对长老说法生净信，
地主请给大长老上衣。）
"大王，我带来你的五个消息。王宫夫人生了儿子，这是第一个消息。一只母象在水池生了素维拉小象，这是第二个消息。在瞿他海中有七艘船到达港口，这是第三个消息。在北增长山脚两卡利萨量的田地里生起如幼椰子树干大小的金块，这是第四个消息。在山山脚的拘吒国寺中名为拘吒国的长老说道的寂灭后升到山顶七棕榈树高在空中坐着般涅槃，这是第五个消息。"
（儿子象和船只，第四是金块，
长老的般涅槃，这是第五消息。
我带着这些来到你面前，
听闻如此消息乐行功德。）


Vatthaṃ sahasā dāpehi kato sabbasamāgamo;

Idaṃ niccaṃ jānanto kiṃ laggo uttarāsaṅge’ti.)

Rājā kākassa vacanaṃ sutvā hasi. Thero? Kasmā mahārāja hasī’ti pucchi. Bhante, etasmiṃ ambasākhantare nisīditvā saddaṃ karontassa kākassa kathaṃ sutvā hasinti sabbaṃ ārocesi. Thero’pi raññā purimattabhāve katakammaṃ passitvā hasi. Rājā kasmā ayyo hasī’ti pucchi. Mahārāja, tumhākaṃ anantare attabhāve malayaraṭṭhe amaruppala nāma kāle katakammaṃ passitvā hasitti. Tena puṭṭho katakusalakammaṃ sabbaṃ vitthārena tassa ācikkhi. Rājā somanassappatto attano uttarāsaṅgaṃ datvā theraṃ vanditvā gehaṃ gato. Koṭaraṭṭhakavihāraṃ gantvā therassa sarīrajjhāpanaṃ kārāpetvā dhātuṃ ādāya cetiyaṃ kārāpetvā mahantaṃ pūjaṃ katvā mahāgāmaṃ gato. Suvaṇṇaṃ āharāpetvā rājaṅgaṇe ṭhapāpesi. Goṭhasamuddakucchiyaṃ patta nāvāto vatthāni āharāpetvā bhikkhusaṅghassa cīvaratthāya dāpetvā mahādānaṃ pavattetvā mahāgāmasamīpe vihāraṃ kārāpetvā viharanto attano puttaṃ duṭṭhagāmaṇiṃ pakkosāpetvā; tāta, tvaṃ gantvā girimhi nagare nisīdā’ti vatvā amaccañcassa pituṭṭhāne ṭhapetvā girinagaraṃ pāhesi. Taṃ disvā giriabhaya kumāro kumārena saddhiṃ āgatabaḷassa vatthāhārādīni dāpetvā mahantaṃ sammānaṃ akāsi. Rājakumāro giripabbatapāde vihāsi.

Tato aparabhāge jātiṃ nissāya khattiyānaṃ vivādo ahosi. So abhayarājā kiṃ mevivādenā’ti attano bhariyāya somadeviyā saddhiṃ balavāhanaṃ gahetvā anukkamena gacchanto serunagare rajjaṃ kārentaṃ attasahāyaṃ sivarājaṃ sandhāya tassa santikaṃ āgañji. So’pi sivarājā giriabhayaraññā saddhiṃ āgatabaḷassa mahantaṃ sakkāraṃ kāretvā ahatavatthatilataṇḍulādīni āharāpetvā dāpesi. Katipāhaccaye; samma, kasmā āgatosi’ti pucchi. So āgatakāraṇaṃ sabbamassa ācikkhi. Bhaddakaṃ samma, te kataṃ āgantabbameva āgato. Ahaṃ te kattabbaṃ jānissāmi. Tvaṃ mā cintayī’ti vatvā tassa vasanatthāya nagarabhūmiṃ gavesanto sarakoṭiyaṃ atiramaṇīyabhūmiṃ passitvā tasmiṃ bhūmibhāge so nagaraṃ māpetvā deviyā ekasadisanāmaṃ karissāmī’ti somanagaranti nāmaṃ akāsi. Taṃ nagaraṃ susamiddhaṃ sampannadhanadhaññādīhi upakaraṇehi dvāraṭṭālakagopuraparikhāpokkhara-ṇiyādīhi sahitaṃ hatthiassarathapattiādīhi samākulaṃ saṅkhapaṇavabherisaddādīhi samākiṇṇaṃ nagaraṃ ahosi. So abhayo ciraṃ somanagare mahantaṃ issariyaṃ anubhavanto vihāsi.


衣服速速布施大众已聚集，
常知此事为何着于上衣。
国王听到乌鸦的话笑了。长老问："大王为何笑？""尊者，听到那坐在芒果枝间发出声音的乌鸦的话而笑。"告知一切。长老也看见国王前世所作业而笑。国王问"圣者为何笑？""大王，看见你近前世在摩罗耶地区名为阿摩卢帕拉时所作业而笑。"被他问时详细告知他一切所作善业。国王生欢喜布施自己的上衣后礼拜长老回宫。去拘吒国寺让火化长老的遗体后，取舍利建塔作大供养后回摩诃伽摩。令人取来黄金放在王庭。令人从瞿他海腹中到达的船只取来布料布施给比丘僧团作衣后，转起大布施，在摩诃伽摩附近建寺而住时召唤自己的儿子杜吒伽摩尼说："孩子，你去住在山城。"说后安置大臣在父亲的位置后派去山城。山阿巴耶王子看见后布施与王子一起来的军队的衣服食物等作大尊重。王子住在山山脚。
后来因种姓而有刹帝利的争执。那阿巴耶王想"争执对我有什么用"后与自己的妻子苏玛德维一起带军队渐次前行靠近在塞卢城作王的自己友人西瓦王来到他面前。那西瓦王也对与山阿巴耶王一起来的军队作大恭敬，令人取来新布、芝麻、米等布施。几天后问："朋友，你为什么来？"他告知他一切来因。"朋友，你做得好，应来而来。我会知道该为你做什么。你不要想。"说后为他寻找居住的城地，看见池边极可爱的地方后，在那地方建城想"要与王后同名"后取名苏摩城。那城极繁荣，具足财富谷物等资具，有门楼、瞭望塔、城壕、莲池等，充满象马车步兵等，遍布螺贝、小鼓、大鼓声等的城市。那阿巴耶在苏摩城长久享受大自在而住。


Athāparasmiṃ kāle somadevī raññā saddhiṃ kathesi; ayya amhākaṃ paṭisaraṇaṃ cetiyañca vihārañca kāretuṃ vaṭṭatī’ti. Bhaddakaṃ te kathitanti somanassappatto hutvā vihārabhūmiṃ gavesanto nagarato nātidure nāccāsanne mahantaṃ sālavanaṃ atthi. Taṃ passituṃ gato. Tadā tasmiṃ sālavane mahāariṭṭhattherassa vaṃse mahāmahindatthero nāma eko thero atthi. So saṭṭhimatte bhikkhū gahetvā viharati. Taṃ disvā iriyāpathe pasanno theraṃ evamāha; ‘ayya tumhākaṃ imasmiṃ sālavane vihāraṃ karissāmi’ti. Thero tassa vacanaṃ sutvā tuṇhīhāvena adhivāsesi. Rājā somanassappatto theraṃ vanditvā nagarameva gantvā somadeviṃ āmantetvā; bhaddesomadevi, amhākaṃ manoratho matthakaṃ patto. Vihārakaraṇatthāya manāpo bhūmibhāgo laddho. Tattha ca mahindo nāma thero samaṇānaṃ saṭṭhimattaṃ gahetvā viharati. Taṃ vanditvā viharaṇatthāya paṭiññaṃ gahetvā āgato. Tattha vihāraṃ karissāmī’ti āha. Sā taṃ sutvā somanassappattā sādhū’ti sampaṭicchi. Punadivase deviyā saddhiṃ therassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Thero tesaṃ mahāsamayasuttaṃ kathesi. Te ubho’pi dhammaṃ sutvā somanassajātā ahesuṃ. Atha rājā ayya dhātuṃ kuto labhissāmā’ti theraṃ pucchi. Mā cintayi mahārāja, dhātuṃ amhe jānissāmā’ti ācikkhi.

So tato paṭṭhāya vihārabhumiṃ sodhāpetvā khāṇukaṇṭakādayo nīharitvā bheritalamiva ramaṇīyaṃ samaṃ kārāpetvā iṭṭhakavaḍḍhakiṃ pakkosāpetvā iṭṭhacitaṃ kārāpetvā cetiyakammaṃ paṭṭhapesi. Vaḍḍhakī cetiyaṃ cinanto katipāhena pupphādhānattayaṃ niṭṭhapetvā dhātugabbhe sabbaṃ kattabbaṃ kammaṃ niṭṭhapetvā rañño paṭivedesi. Rājā, āgantvā therassa ārocesi. Niṭṭhāpito ayya dhātu gabbho’ti. Thero rañño vacanaṃ sutvā attanā pariharitaṃ tathāgatassa dakkhiṇadāṭhādhātuṃ tassa adāsi. Rājā dhātuṃ gahetvā sunakkhattena sumuhuttena mahatā parivārena dhātugabbhe nidahitvā atimanoramaṃ udakabubbuḷakelāsakuṭapaṭibhāgaṃ cetiyaṃ kārāpesi.

Saddhādiguṇasampanno lokasāsanarakkhako;

Sacetiyaṃ mahārājā kārāpesi vihārakaṃ.

Tato therassa santike saṭṭhimattānaṃ bhikkhunaṃ atthāya saṭṭhimattāni pariveṇāni kārāpetvā dvāraṭṭālakapākārehi sobhitaṃ vihāraṃ niṭṭhapetvā attano deviyā ekanāmaṃ katvā mahindattherassa dakkhiṇodakaṃ datvā gandhamālādhūpadhajehi pūjaṃ karonto divasassa tikkhattuṃ dhātupaṭṭhānaṃ gantvā dānādīni puññāni kurumāno giriabhayarājā mahantaṃ sampattiṃ anubhavamāno somanagaraṃ paṭivasati.



以下是完整的巴利文直译：
在另一个时候，索玛天妃与国王交谈说："尊者，我们应当建造佛塔和寺院作为我们的皈依处。"国王听后说"你说得好"，心生欢喜，在寻找建寺院的土地时，发现在离城市不太远也不太近的地方有一片大娑罗树林。他前去查看。那时，在这片娑罗树林中有一位名叫大马兴达长老的比丘，他是大阿利他长老的传承者。他带领着约六十位比丘居住在那里。国王见到长老的威仪后生起信心，对长老说："尊者，我将在这片娑罗树林中为您建造寺院。"长老听到他的话后以沉默表示同意。国王心满意悦，向长老顶礼后回到城中，召唤索玛天妃说："贤妻索玛，我们的心愿已经达成。我找到了一块适合建造寺院的好地方。那里有一位名叫马兴达的长老带领约六十位沙门居住。我向他顶礼并得到他同意在那里建寺院后才回来。我将在那里建造寺院。"她听后欢喜地表示赞同。
第二天，国王与天妃一同前往拜见长老，顶礼后坐在一旁。长老为他们讲说《大集会经》。他们二人听闻佛法后都生起欢喜。然后国王问长老说："尊者，我们从哪里能获得舍利？"长老回答说："大王不必担心，我们会想办法获得舍利。"
从那时起，他让人清理寺院用地，除去树桩和荆棘等，使地面像鼓面一样平坦美好，召集砖匠，开始建造砖砌佛塔。砖匠建造佛塔，几天内完成了三层供花台，完成了一切应做的舍利室工作后，向国王报告。国王前来告诉长老说："尊者，舍利室已经建好了。"长老听到国王的话后，将自己护持的如来右牙舍利交给他。国王接受舍利，在吉祥的时刻，带领大众将舍利安奉在舍利室中，建造了一座极其庄严、形如水泡般的佛塔。
具足信心等功德，守护世间佛教法；
大王建造佛塔寺，庄严殊胜无与伦。
之后，他在长老的住处为约六十位比丘建造了约六十间僧房，建成了一座有门楼和围墙装饰的寺院。他以自己王妃的名字命名此寺，向马兴达长老奉献净水，以香花、薰香和幢幡供养，每天三次前往礼拜舍利，行持布施等善业。阿巴雅山王享受着巨大的福报，住在索玛城中。


(Nagare somanāmamhi ramaṇīye manorame;

Deviyā saha modanto rajjaṃ kāresi nāyako.)

Tato vihāradeviyā bhātā cullapiṇḍapātiyatissatthero nāma ekadivasaṃ kākavaṇṇatissamahārañño āyusaṅkhāramolokento na cirappavattanabhāvaṃ ñatvā punadivase rañño santikaṃ gantvā tena saddhiṃ kathesi. Mahārāja tumhākaṃ nalāṭadhātuyā satthārā byākaraṇaṃ dinnaṃ;’mahāvālukagaṅgāya dakkhiṇabhāge seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍiyā matthake anāgate kākavaṇṇatisso nāma mahārājā mayhaṃ nalāṭadhātuṃ patiṭṭhapessatī’ti vatvā taṃ sandhāya bhagavā samāpattiṃ samāpajjitvā gato. Tassa vacanaṃ manasikarohī’ti āha. Tassa kathaṃ sutvā amhākaṃ kusalasampattiṃ avināsetvā ayyassa vacanamuddissa cetiyaṃ kārāpanatthāya gantabbanti mantvā bhaddakaṃ ayyā’ti therassa vacanaṃ sampaṭicchitvā attano puttaṃ duṭṭhagāmaṇiṃ girinagarato pakkosāpetvā mahāgāme nisīdāpetvā nagare bheriṃ carāpesi; ahaṃ mahāvālukāya gaṅgāya samīpe seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍiyā matthake cetiyaṃ kārāpanatthāya gamissāmi, sabbaseniyo ca mahā jano ca mayā saddhiṃ āgacchantu’ti vatvā rājā culapiṇḍapātiyatissattherassa tissamahāvihāre sāgalattherassa ca santikaṃ gantvā bhante tumhākaṃ parivāre pañcasatamatte bhikkhu gahetvā dhātuṃ upaṭṭhahantā mayā saddhiṃyeva āgacchathā’ti vatvā bhaddamāse bhaddadivase sunakkhatte sumuhutte bandhāvāraṃ sajjetvā dhātugharato dhātukaraṇḍakaṃ nīharitvā susajjitarathe ṭhapetvā upari setacchattañca katvā purato purato ratanamaṇaḍape kārāpetvā puretaramakāsi.

Tato rājā puttaṃ duṭṭhagāmaṇiṃ pakkosāpetvā anusāsitvā puttaṃ saddhātissakumārañca vihāradeviñca gahetvā sīghaṃ nikkhami. Cūḷapiṇḍapātiyatissatthero ca attano parivāre pañcasatabhikkhū gahetvā dhātuṃ upaṭṭhahanto pacchato āgañchi. Sabbaseniyo ca rājā ca bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā bhikkhu saṅghena saddhiṃ gantvā dīghavāpiṃ pāpuṇiṃsu. Tasmiṃ saddhātissakumāraṃ nisīdāpetvā anukkamena āgantvā sumanamālāpiṭṭhiyaṃ khandhavāraṃ bandhitvā nisīdi. Kasmā pana taṃ ṭhānaṃ evaṃ nāmakaṃ jātanti. Sumananāgarājā sattadivasāni nāgasampattiṃ abhiramamāno (nalāṭadhātuṃ vissari.) Sattāhaccayena nalāṭadhātuṃ anussaritvā pacchā āvajjamāno rañño dhātuṃ gahetvā āgatabhāvaṃ ñatvā mahantaṃ somanassaṃ patto mahantajjhāsayo attano parivāre chakoṭimatte nāge gahetvā dhātupaṭipathaṃ gantvā dhātupatiṭṭhitaṭṭhāneva pathaviyaṃ nābhippamāṇato sumanamālāvassaṃ vassesi. Tasmā taṃ ṭhānaṃ sumanamālāpiṭṭhiti jātaṃ. Punadivase rājā dhātuṃ gahetvā varāha nāma soṇḍiṃ pāpuṇi. Sampattāya dhātuyā tasmiṃ ṭhāne sumananāgarājā rathacakke yāva nābhiṃ tāva osīdāpetvā aparivattanaṃ akāsi. Taṃ disvā rājā saṃvegappatto theraṃ pucchi. Mā bhāyi mahārāja, dhātu patiṭṭhānaṭṭhānaṃ āgato. Imasmiṃ ṭhāne patiṭṭhahissatī’ti āha.



我来将这段巴利文完整翻译成简体中文：
在名为那伽勒（Nagare）的美丽怡人之城中，
国王与王妃一同欢乐地治理着王国。
其后，毗诃拉德维王妃的兄长，名为朱拉宾达帕提亚帝须的长老，有一天观察到迦迦瓦那帝须大王的寿命将尽，知道不久于人世，于是第二天前往觐见国王并与之交谈。"大王，关于您额头舍利，佛陀曾经授记说：'在未来，在大沙恒河南岸，在名为塞卢的湖边，在名为瓦拉哈的山冈顶上，名为迦迦瓦那帝须的大王将会安置我的额头舍利'。世尊说完这番话后入定而去。请你谨记这些话。"听闻此言后，国王思忖道："我们不应浪费这殊胜因缘，应遵照尊者的话去建造佛塔。"于是对长老说："善哉，尊者。"国王接受了长老的建议，召唤自己的儿子杜图嘎马尼从吉利那伽拉（山城）来，安置他于大村，并在城中敲鼓宣告："我将前往大沙恒河附近，在塞卢湖边的瓦拉哈山冈顶上建造佛塔。愿所有军队和民众都随我同去。"国王说完后便前往朱拉宾达帕提亚帝须长老的帝须大寺和萨伽拉长老处，说道："尊者们，请带领五百位比丘随众，护持舍利与我同行。"于吉祥月、吉祥日、良辰吉时，准备好营地，从舍利殿中取出舍利匣，安放在庄严的车上，上覆白伞，并在前方建造了宝石殿堂。
之后，国王召来儿子杜图嘎马尼训诫，带着儿子萨达帝须王子和毗诃拉德维迅速出发。朱拉宾达帕提亚帝须长老也带领五百位随从比丘护持舍利随后而行。所有军队和国王向比丘僧团布施大供养，与比丘僧团一同前行到达提伽瓦比。在那里安置萨达帝须王子，渐次前行，在须曼麻拉山背扎营安歇。为何这个地方会有这样的名字呢？须曼那龙王在此享受七天龙王之乐（忘记了额头舍利）。七天后忆起额头舍利，回想起时得知国王带着舍利前来，生起大欢喜心，带着六千万龙众前往迎接舍利，在舍利安置处从地下脐轮高度降下须曼那花雨。因此这个地方被称为须曼麻拉山背。第二天，国王带着舍利到达瓦拉哈山冈。当舍利到达那里时，须曼那龙王使车轮陷入至轮毂处而不能转动。看到这种情况，国王惊惶不安，询问长老。"大王不必惧怕，这是舍利应该安置之处，舍利将在此处安顿。"长老如是说。


Taṃ sutvā rājā dhātupatiṭṭhāna bhūmibhāgaṃ bhavissatī’ti cintetvā tattheva senaṃnivesetvā idaṃ ṭhānaṃ samantato sakaṇṭakaṃ vanaṃ nīharāpetvā bhūmibhāgaṃ atiramaṇīyaṃ bheritalamiva samaṃ kārāpetvā seniyapāmokkhaṃ āmantetvā tumhe dhātuṃ ṭhapanatthāya paṭhamaṃ dhātugharaṃ kārāpetvā dhātu gabbhaṃ patiṭṭhāpetvā nivedesi. Rājā anto dhātughare tasmiṃ dhātugabbhe dhātukaraṇḍakaṃ patiṭṭhapetvā bahi ārakkhaṃ saṃvidhāya tattha mahantaṃ pūjāvidhānaṃ kārāpetvā dhātugharaṃ catujātiyagandhena vilimpāpesi. Tadupādāya taṃ gehaṃ gandhamūlaṃ nāma jātaṃ. Tasmiṃ ṭhāne bahū sannipatiṃsu. Tattha mahindo nāma thero āgantuka bhikkhūnaṃ vattapaṭivattaṃ akāsi. Punadivase rājā vihāraṃ gantvā sukhena vasittha ayyā’ti pucchitvā sabbe bhikkhu nimantetvā rājagehe nisīdāpetvā yāgubhattaṃ sakkaccaṃ datvā pacchā bhattaṃ anumodanaṃ sutvā nisinnakāle thero ovadanto mahārāja, pamādena vasituṃ na vaṭṭati jīvitaṃ nāma na ciraṭṭhitikaṃ, dhātupatiṭṭhāpanaṃ papañcaṃ akatvā kārehī’ti vatvā gāthamāha?

Yasmā hi jīvitaṃ nāma appaṃ bubbulakupamaṃ;

Tasmā hi paṇḍito poso kareyya kusalaṃ sadā’ti.

Iminā nayena dhammaṃ kathetvā cūḷapiṇḍapātiyatissa tthero ca sāgalatthero ca mahindatthero cā’ti tayo therā attano attano parivāre bhikkhū gahetvā dhātu pariharaṇatthāya āgacchiṃsu.

Vipulayaso parahitāvahanto,

Sujanahito dhitimā avītasaddho;

Suparivuto mahatiyā hi parisā,

Rājaseṭṭho pavarathūpamārabhī’ti.

Iti ariyajanappasādanatthāya kate dhātuvaṃse

Pakiṇṇako nāma

Catuttho paricchedo.



我来将这段巴利文完整翻译成简体中文：
听闻此言，国王想道"这将是舍利安置之地"，于是让军队在此安营，命令清除周围带刺的丛林，将地面整理得如鼓面般平坦美丽，召集军队首领说道："你们要先建造舍利室，建好舍利内堂后向我禀报。"国王在舍利室内的舍利内堂中安置舍利匣，在外部安排守卫，在那里举行盛大的供养仪式，用四种香料涂抹舍利室。从此那建筑被称为香根寺。许多人聚集在那里。其中有位名叫摩醯陀的长老照料访客比丘们的日常事务。第二天，国王来到寺院问候："尊者们住得可好？"邀请所有比丘到王宫就座，恭敬地供养粥食，饭后听闻随喜开示时，长老劝诫道："大王，不可放逸度日，生命无常难保，不要拖延舍利安置之事。"于是说偈：
"因为生命实在短暂，如同水泡易逝；
所以智者应当时时，精进修习善法。"
以此方式说法后，朱拉宾达帕提亚帝须长老、萨伽拉长老和摩醯陀长老三位长老各带领自己的随从比丘前来护持舍利。
威名广布利益他人，
善人敬爱坚定虔诚；
众多随从恭敬环绕，
最胜国王始建宝塔。
如是为令圣者生信而作的《舍利传》
第四章
杂集品

5. Dhātunidhānādhikāro

Tato vimaṃsetvā bhumibhāgaṃ gahetuṃ vaṭṭatī’ti bhūmi bhāgaṃ vīmaṃsento maṅgalasammate aṭṭha goṇe āharāpetvā gandhodakena nahāpetvā siṅgesu suvaṇṇakañcukaṃ patimuñcāpetvā gandhapañcaṅgulikaṃ dāpetvā gīvāya mālādāmaṃ bandhāpetvā ayodāmena bandhāpetvā evaṃ cintesi? Yadi pana bhagavato nalāṭadhātu yasmiṃ ṭhāne patiṭṭhahitvā lokatthacariyaṃ karontī pañcavassasahassāni sāsanaṃ patiṭṭhahissati tasmiṃ ṭhāne goṇā sayameva ayodāmato muñcitvā thupaṭṭhānaṃ samantato vicaritvā catusu disāsu sayantuti adhiṭṭhahitvā purise āṇāpesi. Te tatheva akaṃsu. Tato vibhātāya rattiyā rājāgoṇe gāhāpanatthāya āyuttake āṇāpesi. Te manussā gantvā goṇe apassitvā na passāma devā’ti rañño ārocesuṃ. Gaccha bhaṇe, goṇānaṃ gataṭṭhānaṃ olokethā’ti āha. Te gavesamānā bandhanaṭṭhāne adisvā padānupadaṃ gantvā thūpakaraṇaṭṭhānaṃ samantā vicaritvā catusu disāsu sayitagoṇe disvā sayitaṭṭhānato naṅguṭṭhādīni maddantāpi uṭṭhāpetuṃ asakkontā gantvā rañño ārocesuṃ; deva, goṇā na uṭṭhahanti, ekaṃ ṭhānaṃ samantā vicaritvā catusu disāsu sayitā’ti. Taṃ sutvā rājā senaṅgaparivuto sayameva gantvā’pi goṇe uṭṭhāpetuṃ asakkonto rājā evaṃ adhiṭṭhāsi; yadi imasmiṃ ṭhāne dhātu patiṭṭhāpetabbā bhaveyya goṇā uṭṭhahitvā gacchantu’ti. Goṇā cittakkhaṇeyeva uṭṭhahitvā palāyiṃsu. Rājā taṃ acchariyaṃ disvā pasannamano hutvā punekadivasaṃ vuttaniyāmeneva asse alaṅkārāpetvā ayodāmena bandhāpetvā ṭhapesi. Assāpi te goṇā viya gantvā nipajjiṃsu. Rājā gantvā tatheva adhiṭṭhahitvā asse uṭṭhāpesi. Punekadivasaṃ hatthīṃ alaṅkārāpetvā tatheva adhiṭṭhāsi. Sopi bandhadāme chinditvā pacchimayāmasamanantare gantvā cetiyakaraṇaṭṭhāne nipajji. Pabhātāya rattiyā rājā hatthīgopake pakkosāpetvā hatthiṃ ānethā’ti āha. Hatthigopakā hatthiṃ bandhanaṭṭhāne adisvā, hatthiṃ bandhanaṭṭhāne na passāma devā’ti āhaṃsu. Tenahi bhaṇe, sīghaṃ upadhārethā’ti vutte hatthigopakā padānupadaṃ gavesamānā cetiyaṭṭhāne nipannaṃ hatthiṃ disvā āgantvā rañño ārocesuṃ. Taṃ sutvā rājā heṭṭhā vuttappakārena paṭipajjitvā hatthiṃ pure katvā āgacchi.


我来将这段巴利文完整翻译成简体中文：
第五章
舍利安置品
此后，国王想道："应当试验并选择地基"，于是在验地时，召来八头被视为吉祥的公牛，用香水沐浴它们，给它们戴上金饰套，涂上五指香，在颈上系上花环，用铁链拴住，如此思忖："如果世尊的额头舍利在某处安置后将利益世间，令正法住世五千年，愿这些公牛自行挣脱铁链，在塔址周围游走后在四方躺卧。"他这样发愿后命令手下。他们就照做了。天亮时，国王命令官员去牵回公牛。那些人去了却找不到公牛，回报国王说："陛下，我们找不到它们。"国王说："去看看公牛去了哪里。"他们寻找时发现原来拴牛的地方没有牛，便沿着足迹前进，发现公牛在塔基周围游走后躺卧在四方。他们想把牛从躺卧处赶起来，即便拉尾巴也无法让牛站起，于是回去向国王禀报："陛下，公牛不肯起来，它们在一处地方周围游走后躺卧在四方。"
听到这话，国王带领军队亲自前往，也无法让公牛站起。国王便这样发愿："如果这里就是应该安置舍利的地方，愿这些牛站起离开。"刹那间，公牛就站起来跑掉了。国王见此奇事，心生欢喜，第二天又按同样方式装饰马匹，用铁链拴住放置。那些马也像公牛一样去那里躺下。国王前去同样发愿后让马站起。又一天，他装饰大象，同样发愿。大象也挣断铁链，在后夜时分去到建塔之处躺下。天亮时，国王召唤象夫说："把大象带来。"象夫在拴象处找不到大象，说："陛下，我们在拴象处找不到大象。"国王说："那么快去仔细找找。"象夫沿着足迹寻找，看到大象躺在塔址处，回来向国王禀报。听到这话，国王按前述方式处理，让大象走在前面回来。


Evaṃ tīhi vimaṃsanāhi vīmaṃsetvā bhumigahitabhāvaṃ therassa santikaṃ gantvā vanditvā upaṭṭhahamāno ārocesi. Tasmiṃ kāle serunagare sivarājā bahū paṇṇākāre gāhāpetvā rājānaṃ passissāmi’ti āgantvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Rājā tena saddhiṃ sammodanīyaṃ kathaṃ katvā nisinnakāle loṇanagare mahānāgarājā’pi bahupaṇṇākāraṃ gāhāpetvā rājānaṃ passissāmi’ti āgantvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Tena saddhiṃ sammodanīyaṃ kathaṃ akāsi; imasmiṃ ṭhāne dasabaladhātuṃ patiṭṭhāpessāmi, tumhe mama sahāyā hothā’ti te gahetvā gantvā dhātuṃ vandathā’ti vandāpesi. Tasmiṃ khaṇe dhātuto chabbaṇṇaraṃsiyo uggacchiṃsu. Devā sādhukāraṃ karontā ākāsato mālāyo khipiṃsu. Rājāno somanassappattā amhākaṃ laṅkāyaṃ dasabalassa nalāṭadhātu amhākaṃ raṭṭhe patiṭṭhahissati. Esā dhātu mahā janassa satthukiccaṃ sādheyyāti vanditvā gatā. Rājā tesaṃ gatakāle giriabhayaṃ pakkosāpetvā tāta, iṭṭhakaṃ janassa pīḷanaṃ akatvā kārāpemā’tī āha. Mā cintayittha deva, ahaṃ iṭṭhakaṃ kārāpessāmīti. Evañhi sati papañco bhavissatī’ti āha. Amhākaṃ santike suvaṇṇarajatāni mandāni kuto labhissāmā’ti vutte giriabhayo evamāha; deva, satthā mahāpuñño mahantaṃ pūjāsakkārasammānaṃ labhissati. Tvaṃ acintetvā cetiyakammaṃ paṭṭhapehī’ti āha.

So tassa taṃ acintanīyaṃ kathaṃ sutvā somanassappatto therassa santike dhammaṃ sutvā dhātuṃ vanditvā nagaraṃ gantvā bhuttasāyamāso sayane nipanno niddaṃ okkami. Vibhātāya rattiyā pabujjhitvā iṭṭhakaṃ cintayamānassa domanassaṃ ahosi. Tasmiṃ kāle sakko devarājā vissakammaṃ devaputtaṃ āmantetvā; tāta, vissakamma, kākavaṇṇatissamahārājā amhākaṃ satthuno nalāṭa dhātuṃ nidahitvā mahantaṃ cetiyaṃ kārāpetukāmo iṭṭhakaṃ cintayi. Tvaṃ gantvā phāsukaṭṭhāne iṭṭhakaṃ māpehīti āha. Taṃ sutvā vissakammadevaputto duggatassa brāhmaṇassa khette iṭṭhakaṃ māpetvā devalokameva gato. Tasmiṃ khaṇe khettasāmiko duggatabrāhmaṇo pātova attano khettaṃ olokanatthāya gato itovito olokento iṭṭhakarāsiṃ disvā cintesi; hīyo rājā iṭṭhakaṃ kathaṃ labhissāmīti kathesi. Mahantaṃ vata paṇṇākāraṃ mayā laddhanti tuṭṭho devैṭṭhakāni kājena gahetvā rañño dassanatthāya gantvā rājadvāre ṭhatvā sāsanaṃ pahiṇi. Taṃ pakkosāpetvā kasmā pāto’va āgatosī’ti pucchi. Deva mayhaṃ khette iṭṭhakarāsiṃ disvā pāto’va iṭṭhakāni gahetvā āgatomhī’ti. Īdisāni iṭṭhakāni cetiyassa anucchavikānīti dassesi. Rājā passitvā somanassappatto brāhmaṇassa bahuṃ dhanaṃ dāpesi.

Tasmiṃ khaṇe aññaṃ sāsanaṃ āhari. Madanapaṭṭanadvārato catasso rajatanāvā suvaṇṇabhumito catasso suvaṇṇanāvā ukkamiṃsūti paṭṭanamukhadvāre viharanto ārakkhaka jeṭṭhako dhammapālo nāma āgantvā rañño ārocesi. Rājā tuṭṭho suvaṇṇarajate āharāpesi.

(Iṭṭhakaṃ rajatañceva suvaṇṇañca mahārahaṃ;

Āharitvāna taṃ sabbaṃ kammaṃ ārabhi cetiye.


我来将这段巴利文完整翻译成简体中文：
如此用三种方式试验并确认了地基后，国王前往长老处，顶礼后在一旁禀报此事。这时，塞鲁城的西瓦王带着许多礼物前来拜见国王，顶礼后站在一旁。国王与他寒暄后坐下时，洛那城的大龙王也带着众多礼物前来拜见国王，顶礼后坐在一旁。国王与他寒暄说道："我将在此地安置十力佛陀的舍利，你们做我的助手吧。"带他们去礼拜舍利。那一刻，舍利放出六色光芒。诸天欢喜赞叹，从空中抛撒花朵。诸王欢喜地说："在我们楞伽岛上，十力佛的额头舍利将在我们国土安置。这舍利将为众人完成导师的任务。"礼拜后离去。
在他们离开后，国王召来吉利阿巴亚说："孩子，我们要制砖，但不要使人民受苦。"他回答说："陛下不必忧虑，我来制砖。"国王说："这样的话会耽搁时间。"当被问到"我们从哪里获得足够的金银"时，吉利阿巴亚这样说："陛下，佛陀福德广大，必将获得盛大的供养恭敬。您不必忧虑，请开始建塔工程。"
他听到这番令人无忧的话后心生欢喜，在长老处听法，礼拜舍利后回城。晚饭后躺在床上入睡。天亮醒来时，因为思虑砖的事情而忧愁。这时，帝释天王召来毗首羯磨天子说："孩子毗首羯磨，迦迦瓦那帝须大王想要安置我们导师的额头舍利并建造大塔，正在为砖发愁。你去适当的地方造砖。"听闻此言，毗首羯磨天子在一个贫穷婆罗门的田地里造好砖后便返回天界。那时，田地的主人贫穷婆罗门一大早去查看自己的田地，四处张望时看到一堆砖，心想："昨天国王还在说怎么获得砖的事。我得到了一份大礼啊！"他欣喜地用篮子装些砖去见国王，站在王宫门前传话求见。国王召见他问："为何一大早就来？""陛下，我在田里看到一堆砖，一大早就带些砖来了。"他展示说这样的砖适合建塔。国王看后欢喜，赐给婆罗门大量财物。
这时又有人带来另一个消息。在马达那港口，驻守港口的守卫长官名叫达摩帕拉来报告国王说有四艘银船从港口进来，四艘金船从金地（缅甸）驶入。国王欢喜地命人运来金银。
（运来砖块与白银，以及价值连城黄金；
带来这一切物品，便开始建造佛塔。）


Satthu puññānubhāvena rañño puññabalena ca;

Cintitacintitaṃ sabbaṃ khaṇeneva samijjhati.)

Tato rājā cūḷapiṇḍapātiyatissattherassa santikaṃ gantvā? Ayya iṭṭhakabhumiṃ gamissāmīti āha. Thero sutvā tuṭṭho attano parivārehi pañcasatabhikkhūhi saddhiṃ iṭṭhaka bhūmiṃ gato. Tato mahāsāgalatthero ca mahindatthero ca attano parivārehi bhikkhuhi saddhiṃ iṭṭhakabhumiṃ gatā. Siva nagare rājāpi iṭṭhakabhumiṃ gato. Loṇanagare nāgarājāpi iṭṭhakabhumiṃ gato. Somanagare giriabhayarājāpi attano senaṅgehi parivāretvā iṭṭhakabhumiṃ gato. Tesaṃ samaṇa brāhmaṇānaṃ rājabaḷānañca sampiṇḍitattā so piṭṭhipāsāṇo balavāhano nāma jāto. Te sabbe iṭṭhakabhumiṃ samosariṃsu. Thero iṭṭhakarāsiṃ oloketvā rājānaṃ evamāha? Mahārāja, ayaṃ iṭṭhakarāsi cetiye sabbakammatthāya pahotī’ti. Rājā attamano senaṅgaparivuto sayameva paṭhamaṃ iṭṭhakaṃ gaṇhi. Taṃ disvā sesarājāno ca amaccādayo ca parisā ca sabbe bhikkhu ca iṭṭhakāni gaṇhiṃsu tasmiṃ kāle bhāraṃ ukkhipitvā gamanaṃ papañcaṃ bhavissatī’ti rājā cintesi. Thero tassa cittaṃ jānitvā evamāha? Mā cintayittha mahārāja, iṭṭhakāni gahetvā gaccha. Pacchā devanāgādayo iṭṭhakabhumito paṭṭhāya yāva cetiyaṭṭhānaṃ nirantarā ṭhitā āharissantī’ti. Te āharitvā cetiyaṭṭhāne rāsiṃ karonti. Teneva nīyāmena yāva cetiyassa niṭṭhaṅgamā tāva devanāgasupaṇṇādayo nirantaraṃ ṭhatvā iṭṭhakāni āharitvā cetiyakaraṇaṭṭhāneva catusu disāsu rāsiṃ akaṃsu.

Tato rājā sabbe iṭṭhakavaḍḍhakī rāsiṃ kārāpetvā tesaṃ vaḍḍhakīnaṃ antare jayasenaṃ nāma iṭṭhakavaḍḍhakiṃ parigaṇhitvā tassa pana satasahassagghanakāni dve sāṭakāni kahāpaṇasatasahassāni ca suvaṇṇakuṇḍalādayo ābharaṇāni ca dāpesi. Tassa parivārānaṃ vaḍḍhakīnaṃ ahatavatthādīni sabbupakaraṇāni dāpesi. Anekavidhaṃ mahantaṃ sammānaṃ kāretvā therena saddhiṃ mantento; ayya ajja visākhapuṇṇamī uposathadivaso, tasmā nalāṭadhātuyā maṅgalaṃ karitvā cetiyaṭṭhāne iṭṭhakaṃ patiṭṭhāpetuṃ vaṭṭatī’ti āha. Taṃ sutvā thero; bhaddakaṃ mahārāja, buddhassa bhagavato jātadivaso’ti vatvā cetiyakammakaraṇatthāya pañca jane gaṇhi. Tesu eko varadevo nāma, eko saṅkho nāma, eko vijjo nāma, eko pussadevo nāma, eko mahādevo nāma. Imesaṃ vaḍḍhakīnaṃ maṅgalaṃ kārāpetvā chaṇavesaṃ gahetvā sabbālaṅkārena alaṅkārāpetvā rājā sayampi sabbālaṅkārena patimaṇḍito maṅgalavidhānaṃ kārāpetvā bhikkhusaṅghaṃ gandhamālādīhi pūjetvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā catusu ṭhānesu pañcapatiṭṭhitena vanditvā vijamhetvā suvaṇṇaghaṭṭhānaṃ pavisitvā suvaṇṇakhacitaṃ maṇimuttāratanamayaṃ paribbhamanadaṇḍaṃ jīvamānakamātāpitarena ubhatosumaṇḍitapasādhitena abhimaṅgalasammatena amaccaputtena gāhāpetvā mahantaṃ cetiyaṃ tattha karonto sayampi paribbhamanadaṇḍaṃ gahetvā parikammakatabhumiyaṃ paribbhamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Tato mahāvaḍḍhakī sunakkhattena sumuhuttena cetiyaṭṭhāne iṭṭhakaṃ patiṭṭhāpesi.


我来将这段巴利文完整翻译成简体中文：
（借助导师的福德威力，以及国王的福德之力；
所思所想一切事物，刹那之间皆得成就。）
此后，国王前往朱拉宾达帕提亚帝须长老处说："尊者，我要去砖场。"长老听闻后欢喜，带着五百位随从比丘前往砖场。随后，大萨伽拉长老和摩醯陀长老也各带随从比丘前往砖场。西瓦城的国王也去了砖场。洛那城的龙王也去了砖场。苏曼城的吉利阿巴亚王也带领军队前往砖场。由于这些沙门、婆罗门和王族的汇集，那个背石(山)被称为巴拉瓦哈那。他们都聚集到砖场。长老看了砖堆后对国王说："大王，这堆砖足够建塔所有工程之用。"国王欢喜，带领军队亲自先取了第一块砖。看到这个，其他国王、大臣等随从和所有比丘都拿起砖来。这时国王想："扛着重物行走会耽误时间。"长老知道他的想法后说："大王不必忧虑，你拿着砖走吧。后面天神、龙族等将从砖场一直排到塔址不间断地运送。"他们把砖运到塔址堆积。就这样一直到塔完工为止，天神、龙族、金翅鸟等排成不间断的队伍，把砖运到建塔处在四方堆积。
然后国王召集所有砖匠，在砖匠中选出名叫贾亚塞那的砖匠，赐给他价值十万的两件衣服、十万钱币以及金耳环等装饰品。给他的随从砖匠们赐予新衣等所有用具。做了各种隆重的礼遇后，与长老商议说："尊者，今天是毗舍佉月圆布萨日，所以应当为额头舍利举行吉祥仪式后在塔址安放砖块。"听到这话，长老说："善哉大王，这是佛陀世尊的诞生日。"为了建塔工程选了五个人。其中一个名叫瓦拉德瓦，一个名叫桑克，一个名叫维迦，一个名叫布萨德瓦，一个名叫摩诃德瓦。为这些工匠举行吉祥仪式，让他们穿上节日盛装，佩戴全部装饰，国王自己也盛装打扮，举行吉祥仪式，用香花等供养比丘僧团，右绕三匝，在四处五体投地礼拜，整理衣冠后进入黄金之处，让双亲俱在、装饰妥当、被视为吉祥的大臣之子手持镶嵌黄金、珠宝、宝石的测量杆，自己也拿着测量杆，在准备好的地面上测量后站在一旁。然后首席工匠在吉祥星相良辰时在塔址安放砖块。


Tasmiṃ khaṇe catunahutādhika dviyojana satasahassabahulā ayaṃ mahāpathavī sādhukāraṃ pavattentī viya mahānādaṃ pavattesi. Devamanussā divase divase pahonaka-mattikaṃ nisadena piṃsitvā suppehi papphoṭhetvā denti. Evaṃ karonto katipayeneva divasena pupphādhānattayaṃ cinitvā mahābhikkhu saṅghassa nivedesi. Taṃ sutvā saṅgho cunduttaranāmake dve sāmaṇere āṇāpesi? Tumhe himavantaṃ gantvā medavaṇṇapāsāṇe āharathā’ti. Te pana sāmaṇerā jātiyā soḷasavassikā chaḷabhiññāppabhedena paṭisambhidappattā. Mahākhīṇāsavabhikkhusaṅghassa santikā bhikkhusaṅghassa vacanaṃ sampaṭicchitvā ākāsaṃ abbhuggantvā himavantato attano iddhibalena medavaṇṇapāsāṇe āhariṃsu. Etesu ekaṃ pāsāṇaṃ dhātugabbhassa bhumiyaṃ pattharitvā catusu passesu cattāro pāsāṇe patiṭṭhāpetvā aparaṃ dhātugabbhaṃ pidahituṃ adassanaṃ katvā ṭhapayiṃsu.

Tadā rājā dhātugabbhe kammaṃ niṭṭhapento nava koṭippamāṇaṃ suvaṇṇaṃ āharāpetvā suvaṇṇakārānaṃ datvā dhātugabbhassa iṭṭhakāni karothā’ti āṇāpesi. Te suvaṇṇakārā dīghato ratanappamāṇaṃ puthulato vidatthīppamāṇaṃ bahalato caturaṅgulappamāṇaṃ iṭṭhakaṃ katvā dhātugabbhaṃ ciniṃsu. Taṃ pana dhātugabbhaṃ uccato soḷasahatthaṃ vitthāratopi itocito dasadasaratanaṃ katvā suvaṇṇiṭṭhakeheva niṭṭhapetvā dhātugabbhassa majjhe sattaratanamayaṃ sineruṃ kārāpetvā sinerussa upari jātihiṅgulakena paṇḍukambalasilāsanaṃ sattaratanena pāricchattakarukkhaṃ rajatamayaṃ setacchattaṃ brahmunā gāhāpetvā satthuno paṭimāya upari dhāriyamānaṃ kāresi. Sinerupādamūle gandhakalalapūrita nīluppalavibhusitasuvaṇṇamayaaṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritaratnapadumavibhusitarajatamayaaṭṭhuttara- sataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūrita setuppalamālāvibhusitamaṇimayaaṭṭhuttarasataghaṭapattiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritasetuppalavibhusita-masāragallamaya aṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritacampakapupphavibhusitalohitaṅkamayaaṭṭhuttarasata ghaṭapattiyo ṭhapāpesi. Tadanantaraṃ gandhakalalapūritapañcuppalavibhusitamattikāmayaaṭṭhuttarasataghaṭapantiyo ṭhapāpesi. Tāsaṃ ghaṭapantīnaṃ antare gandhakalalapūritasattaratanamayasarāvake ṭhapāpesi. Kañcanamaya-sattaratanamaya-vicittamālālatāpuṇṇaghaṭasirivacchanandiyāvaṭṭabhaddapīṭhādayo ca hatthiassasīhavyagghosabhapantiādayo ca kāresi. Devorohaṇaṃ yamakapāṭihīrādayo dhanapāla-aṅgulimāla-āḷavakadamanādayo, sāriputta-moggallāna-mahākassapattherādayo, asītimahāsāvakarūpādīni ca kārāpesi. Sinerussa majjhimabhāge tārāgaṇaparivāritaṃ rajatamayaṃ candamaṇḍalañca kārāpesi. Raṃsijālavibhusitaṃ kanakamayaṃ sūriyamaṇḍalañca kārāpesi.


我来将这段巴利文完整翻译成简体中文：
这时，厚达二十万由旬零四万由旬的大地，似在发出赞叹般发出巨大声响。天神和人类每天研磨足够用的泥土，用簸箕筛过后提供。这样做了几天后，建好三层供花台，向大比丘僧团禀报。僧团听后命令两位名叫钦杜塔拉的沙弥说："你们去喜马拉雅山取来油色的石头。"这两位沙弥年仅十六岁，已获得六神通和四无碍解。他们从大阿罗汉比丘僧团处接受比丘僧团的话后，升入空中，用神通力从喜马拉雅山取来油色石头。用其中一块石头铺在舍利室地面，在四周安置四块石头，另一块则不显露地放置作为覆盖舍利室之用。
那时，国王完成舍利室工程时，取来价值九千万的黄金交给金匠们说："用这些为舍利室制作砖块。"那些金匠制作了长一腕尺、宽一张手、厚四指的砖块，用来建造舍利室。那舍利室高十六肘，四周各宽十腕尺，全部用金砖建成。在舍利室中央建造七宝须弥山，在须弥山顶上用天然朱砂做成赤色毛毯宝座，用七宝制作波利差多树（意愿树），用银制作白伞盖，让梵天持着悬于佛陀像上方。在须弥山脚下放置一百零八个装满香泥、饰以青莲的金瓶。其后放置一百零八个装满香泥、饰以宝莲的银瓶。其后放置一百零八个装满香泥、饰以白莲花环的宝石瓶。其后放置一百零八个装满香泥、饰以白莲的猫眼石瓶。其后放置一百零八个装满香泥、饰以旃簸迦花的红宝石瓶。其后放置一百零八个装满香泥、饰以五色莲的陶瓶。在这些瓶列之间放置装满香泥的七宝钵。制作金制和七宝制成的各种花鬘、藤蔓、吉祥瓶、凤凰纹、吉祥座等，以及象、马、狮、虎、公牛等列队。制作天降、双神变等景象，以及调伏醉象、指鬘、阿拉瓦卡等场景，还有舍利弗、目犍连、大迦叶等长老和八十大声闻的形象。在须弥山中部制作群星环绕的银制月轮，以及放射光芒的金制日轮。


Tato sinerussa matthake pāricchattakamule paṇḍukambalasilāsane amhākaṃ satthuno paṭimaṃ ghanakoṭṭima rattasuvaṇṇamayaṃ kārāpetvā mātudevapāmokkha dasasahassa cakkavāḷadevatānaṃ sattappakaraṇaṃ abhidhammaṃ desanākārena nisīdāpesi. Tassa vīsatinakhā akkhitalānaṃ setaṭṭhānāni jātiphalikamayāni. Aṅguliyo suvaṇṇamayā hatthapādatalāni ca dantāvaraṇāni ca akkhīnaṃ rattaṭṭhānāni ca jātipavāḷamayāni, kesamassubhamukaṭṭhānāni indanīlamayāni, samacattālīsa dantā vajiramayā ahesuṃ. Uṇṇalomaṃ pana suvaṇṇa bhittiyaṃ ṭhapitarajatabubbuḷavilāsaṃ rajatamayaṃ ahosi. Bhagavato anavalokita muddhani matthake sattaratanamayaṃ vicittakiṃkiṇijālaṃ parikkhipāpesi. Maṇḍapassa anto navasatasahassagghanakaṃ muttākalāpamolambakaṃ manoramaṃ celavitānaṃ bandhāpetvā maṇḍapakoṭiyaṃ muttājālaṃ tadanantaraṃ satta ratanavicittaṃ kiṃkiṇijālaṃ parikkhipāpesi.

Amhākaṃ bhagavato mātudevaputtampi sattaratanena kārāpesi. Tathā erāvaṇavissakammadevaputtādayo ca saparivāro sakko devarājā ca cattāro mahārājāno ca pañcasikhadevaputtādayo gandhabbadevaputtā ca sahampati mahā brahmādayo mahābrahmano ca kārāpesi. Vessantarajātakaṃ karonto saṃjayamahārājā phusatīdevī ādayo ca maddīdevī dve dārake ca jūjakabrāhmaṇādayo ca kārāpesi. Vidhura-soṇadatta mahānāradakassapa-sutasoma-suppāraka-saṅkhapālajātakādīni ca, dhammacakkappavattana-mahāsamayasuttādi desanākāro ca, suddhodanamahārājā mahāmāyā mahāpajāpatī gotamī bhaddakaccānā rāhulamātādevī ca rāhulakumāro ca channañca kanthakañca mahābhinikkhamanaṃ mahābodhimaṇḍalaṃ asītimahāsāvakā kosalamahārājā anāthapiṇḍikamahāseṭṭhi cūḷaanāthapiṇḍika-visākhā suppavāsā ca pacchā cūḷapiṇḍapātiya tissattherañca attānañca kārāpetvā te sabbe dhātu gabbhe patiṭṭhāpesi.

Dhātugabbhavaṇṇaṇā samattā.

Evaṃ dhātugabbhe pūjāvidhānaṃ suvibhattaṃ sumanoramaṃ kārāpetvā therena saddhiṃ kathesi? Bhante dhātugabbhe mayā kattabbaṃ niṭṭhāpitaṃ. Sve rohiṇīnakkhattena dhātu nidhānaṃ karissāmī. Ayyā pana kesadhātuyo gahetvā āgacchantuti. Tissattherassa bhāramakāsi. Thero taṃ sutvā bhaddakaṃ mahārāja, kesadhātuyo vicinitvā āharāpessāmāti vatvā attano saddhivihārikaṃ sivattheraṃ pakkosāpetvā āvuso bhūmindharanāgavimāne jayaseno nāma nāgarājā vasati. Tassa santike (kesadhātuyo santi.) Tapussa bhallikānaṃ dvebhātikavāṇijānaṃ paricaraṇakāle tesaṃ pamādaṃ ñatvā nāgarājā dve kesadhātuyo gahetvā nāgabhavane ṭhapesi. Tvaṃ tā dhātuyo āharitvā rañño dehīti āṇāpesi. Thero taṃ vacanaṃ sampaṭicchitvā gato.


我来将这段巴利文完整翻译成简体中文：
然后在须弥山顶波利差多树下的赤色毛毯宝座上，制作我们导师的纯金塑像，呈现为向以母天为首的十千轮围天神说七部阿毗达磨的姿态。塑像的二十指甲和眼白处用天然水晶制成，手指用黄金制成，手掌、足底、牙龈和眼红处用天然珊瑚制成，头发、胡须、眉毛处用蓝宝石制成，四十颗牙齿用金刚石制成。白毫则用银泡沫装饰在金墙上的银制品。在世尊无见顶相处环绕七宝制成的精美铃网。在殿内悬挂价值九十万的珍珠串和美丽的布帷，在殿角环绕珍珠网，其后环绕七宝精美铃网。
又用七宝制作我们世尊的母天子像。同样制作伊罗婆那、毗首羯磨等天子、随从萨迦天王、四大天王、般阙迦等乾闼婆天子、娑婆世界主大梵天等大梵天众。制作毗湿瓦达罗本生时制作山阇耶大王、弗沙帝天后等、玛帝天后、两个孩子和朱迦婆罗门等。又制作毗豆罗、苏那达多、大那罗陀迦叶、须多苏摩、苏巴拉卡、商佉波罗等本生故事，以及转法轮、大集会经等说法场景，净饭大王、摩诃摩耶、摩诃波阇波提乔达弥、跋达迦遮那、罗睺罗之母天后、罗睺罗王子、车匿和建他迦马、大出离、大菩提道场、八十大声闻、憍萨罗大王、给孤独大长者、小给孤独、毗舍佉、须波婆娑，后来又制作朱拉宾达帕提亚帝须长老和自己，将这一切都安置在舍利室中。
舍利室描述完毕。
如此在舍利室中做好分布精美的供养布置后，与长老商议说："尊者，我在舍利室中应做的已完成。明天在罗醯尼星时将安置舍利。请尊者们带来头发舍利。"他将此事托付给帝须长老。长老听后说："善哉大王，我会挑选头发舍利带来。"说完后召来自己的同住弟子西瓦长老说："贤友，在地下龙宫住着名叫贾亚塞那的龙王。他那里有头发舍利。在照顾塔布萨、跋利迦两兄弟商人时，发现他们疏忽，龙王取了两根头发舍利放在龙宫中。你去取那些舍利给国王。"长老接受这话后离去。


Tato rājā attano bhaginiyā somadeviyā ca bhāgineyyassa giriabhayarañño ca sāsanaṃ pesesi? Sve dhātunidhānaṃkarissāma. Tumhe senaṅgaṃ gahetvā āgacchathā’ti. Loṇanagare mahānāgarañño ca seru nagare sivarañño ca tatheva sāsanaṃ pesetvā sayampi attano vijite yena mayhaṃ hatthato antamaso ekakarīsamattampi laddhaṃ tadupādāya sabbepi tumhe saddhiṃ parivārena āgacchathā’ti bheriṃ carāpesi. Taṃ sutvā somanassappattā mahājanā attano attano vibhavānurūpena alaṅkatapaṭiyattā agamiṃsu. Rājā pabhātāya rattiyā sabbe seniyo gandhamālādhūpadhajādayo gahetvā dhātunidhānaṃ āgacchantuti vatvā bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā tivīvaratthāya mahagghavatthādīni datvā sayampi sabbālaṅkārapatimaṇḍito nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā uposathaṃ adhiṭṭhāya maṇikuṇḍalamekhalānūpura valayādivicittasabbālaṅkāravibhūsitāhi koseyyādisukhumanānāvidhavicittavatthanivatthāhi naccagītavāditaturiyabhaṇḍagahita hatthāhi devaccharāpaṭibhāganāṭakitthīhi parivārito vuttappakārehi saddhiṃ cetiyaṭṭhānaṃ gantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā aṭṭhāsi.

Tato somanagare giriabhayarājā’pi sabbe nāgarā attano attano vibhavānurūpena dhātunidhānaṭṭhānaṃ āgacchantuti nagare bheriṃ carāpetvā sayaṃ sabbālaṅkārapatimaṇḍito susajjitaamaccagaṇaparivārito nikkhami. Soma devīpi sīsaṃ nahātvā ahatavatthanivatthā sabbālaṅkārapatimaṇḍitā devaccharā viya attano parivārā pañcasatakumāriyo nīlavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā puṇṇaghaṭe gāhāpetvā tāsaṃ anantarā pañcasatakumāriyo pītavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā pūjābhaṇḍāni gāhāpetvā, tāsaṃ anantarā pañcasata kumāriyo rattavatthehi paridahāpetvā tatheva. Alaṅkāretvā vicitrapupphapūritamañjusāyo gāhāpetvā tāsaṃ anantarā pañcasatakumāriyo setavatthehi paridahāpetvā tatheva alaṅkāretvā dhūma kaṭacchuke gāhāpetvā evaṃ pūjāvidhānaṃ saṃvidahitvā parivārena cetiṅgaṇaṃ gantvā mahābhikkhusaṅghaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā gandhamālādīhi pūjaṃ katvā attano sāminā giriabhayarājena saddhiṃ ekapasse ṭhītā.

Loṇanagare mahānāgarājā’pi sabbālaṅkārehi patimaṇḍito sabbābharaṇehi susajjītaamaccamaṇḍalaparivuto naccagītaturīyāni paggaṇhāpayamāno gandhamālā dhūmakaṭacchu gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā bhikkhusaṅghaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.



我来将这段巴利文直译成简体中文：
于是国王派遣使者给自己的妹妹索玛德维、外甥山怖王传达消息说："明天我们将进行舍利安奉大典。你们要带领军队前来。"他同样也向罗那城（现斯里兰卡安努拉德普勒）的大那伽王和西卢城的西瓦王发送消息，并且自己也在自己的领地内敲锣宣布说："凡是从我手中获得哪怕一卡利萨（古代面积单位）土地的人，你们所有人都要带着随从前来。"听到这个消息，民众欢喜雀跃，都按照各自的财力装扮整齐前来。天明时分，国王说所有军队要带着香料、花环、香烟和旗帜等前来参加舍利安奉大典，并给僧团布施丰盛的供养，赠送了三件贵重袈裟等物品。他自己也装饰齐整，享用各种美味佳肴，持守布萨戒。他被身着精美丝绸等各种华丽衣裳、佩戴宝石耳环、腰带、脚镯、手镯等各种装饰、手持歌舞乐器、宛如天女般的舞女们环绕，与上述随从一起来到佛塔所在地，向大比丘僧团顶礼后站立。
然后，索玛城的山怖王也在城内敲锣宣布所有城民都要按照各自的财力前往舍利安奉之处，他自己盛装打扮，在装备精良的大臣群的环绕下出发。索玛德维也沐浴净身，穿上新衣，佩戴所有装饰，宛如天女。她让五百位侍女穿上蓝色衣裳，同样装饰整齐，手持满瓶；又让随后的五百位侍女穿上黄色衣裳，同样装饰整齐，手持供养物品；又让随后的五百位侍女穿上红色衣裳，同样装饰整齐，手持装满各色鲜花的匣子；又让随后的五百位侍女穿上白色衣裳，同样装饰整齐，手持香炉。如此安排好供养仪式后，带着随从来到佛塔院，向大比丘僧团作五体投地礼，用香料、花环等供养后，与她的夫君山怖王一起站在一旁。
罗那城的大那伽王也盛装打扮，佩戴所有饰品，在装备精良的大臣团的环绕下，让人奏响歌舞音乐，手持香料、花环、香炉，来到佛塔所在地，向僧团顶礼后站在一旁。


Serunagare sivarājā’pi attānaṃ sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā mahantena parivārena pūjāvidhānaṃ gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Rājaparisā attano vibhavānurūpena vatthālaṅkārehi candana mālādīhi ca sobhamānā nalāṭe muttākalāpamolambaka vicittasuvaṇṇapaṭṭāni bandhitvā hatthābharaṇādi anekābharaṇehi dibbaparisā viya sumaṇḍitapasādhitā vesānurūpāni vividhāvudhāni gahetvā ekapasse ṭhītā. Sīhavyagghadīpicammehi pasādhitasuvaṇṇālaṅkārasuvaṇṇadhajahemajālasañchanne ratha vare ca sabbālaṅkāravibhusitā rathikā āruyha ekapasse ṭhītā. Brāhmaṇaputtādayo maṇḍitacamme pārupitvā upasobhayamānā ekapasse ṭhītā. Bahu amaccā attano attano vesānurūpena mahagghavatthābharaṇavibhūsitā saparivārā ekapasse ṭhītā. Gandhodaka pūrita dakkhiṇāvatta saṅkhaṃ gahetvā upavītasuttaṃ ekaṃsaṃ karitvā brāhmaṇaveṭhanaṃ veṭhetvā purohitabrāhmaṇā mahantena parivārena pūjāvidhānaṃ gāhāpetvā cetiyaṭṭhānaṃ āgantvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā jayaghosaṃ sāventā evamāhaṃsu?

Khemaṃ subhikkhaṃ bhavatu niccaṃ janapadaṃ sivaṃ;

Sassāni samuppajjantu rañño evaṃ jayā siyuṃ.

Avasesā mahājanā evamāhaṃsu? Samuddapariyantaṃ hi mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ vasundharaṃ āvasatu amaccaparivārito. Evaṃ vatvā? Amhākaṃ ayyo kākavaṇṇatisso mahā rājā sadevake loke ekapuggalassa lokanāthassanalāṭadhātuṃ patiṭṭhāpetī’ti attano attano vibhavānurūpena sumaṇḍitapasādhitā. Khujjavāmanakādayo’pi sabbe janā pūjābhaṇḍāni gahetvā sādhukāraṃ dadamānā aṭṭhaṃsu. Imasmiṃ cetiyaṭṭhāne rāsībhūtā parisā evaṃ veditabbā? Khattiyā brāhmaṇā vessā negamā ca samāgatā pupphādigahitā sabbe alaṅkāravibhūsitā.

Gaṇanā vītivattā te aneke ca mahājanā;

Samuddo pattharantova khattiyā samupāgatā.

Alaṅkato mahārājā sarājaparivārito;

Devarājā yathā sakko aṭṭhāsi cetiyaṅgaṇe.

Sādhuvādena sattānaṃ pañcaṅgaturiyehi ca;

Hatthassarathasaddena samākiṇṇaṃ mahītalaṃ.

Tato cūḷapiṇḍapātiyatissatthero attano saddhivihārīke pañcasata khīṇāsave parivāretvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Mahāsāgalatthero’pi pañcasata khīṇāsave parivāretvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Mahindatthero’pi attano sāvake saṭṭhimatte khiṇāsave gahetvā cetiyaṭṭhānameva āgato. Iti iminā niyāmeneva eko dve tayo cattāro pañca khīṇāsavā āgacchantā satta sahassamattā ahesuṃ. Tato cūḷapiṇḍapātiyatissatthero ettake bhikkhū parivāretvā cetiyaṅgaṇe nisīdī. Tato rājā āgantvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā therena saddhiṃ kathesi? Kesadhātu kuto labhissāma ayyā’ti. Tasmiṃ khaṇe tissatthero attano saddhivihārikaṃ sivattheraṃ olokesi. So olokitakkhaṇeyeva nisinnaṭṭhānato uṭṭhāya cīvaraṃ pārupitvā mahābhikkhusaṅghaṃ vanditvā chaḷabhiñño mahākhīṇāsavo catutthajjhānaṃ samāpajjitvā tato vuṭṭhāya pathaviyaṃ nimujjitvā bhumindharanāgavimāne pāturahosi.


我来将这段巴利文直译成简体中文：
西卢城的西瓦王也以各种装饰庄严自身，带着庞大的随从，手持供养物品，来到佛塔所在地，向大比丘僧团顶礼后站在一旁。王室随从按照各自的财力，以衣饰装扮、檀香花环等庄严，在额头上系着垂挂珍珠链和精美的金饰带，以手镯等众多饰品装饰，宛如天界眷属般盛装打扮，手持与身份相应的各种武器，站在一边。坐在以狮子、老虎、豹子皮装饰、饰有金饰、金幡、金网的殊胜战车上的御者们，身披各种装饰，站在一边。婆罗门子弟等披着装饰精美的皮革，庄严地站在一边。众多大臣们按照各自的身份，穿戴贵重衣饰，带着随从站在一边。祭司婆罗门们手持盛满香水的右旋海螺，披上祭祀圣线，包着婆罗门头巾，带着庞大随从，手持供养物品，来到佛塔所在地，向大比丘僧团顶礼后，高声宣告祝词说：
"愿国土永远安泰繁荣吉祥；
五谷丰登兴旺，国王胜利昌盛。"
其余民众这样说道："愿他与大臣随从一起统治这四面环海、以海为环的大地。"说完后又说："我们的主人迦迦旺那帝须大王，正在为世间独一无二的世尊安奉额骨舍利。"于是人们都按照各自的财力盛装打扮。甚至侏儒、矮人等所有人也都手持供养物品，发出赞叹声而站立。应当知道，聚集在这佛塔所在地的群众是这样的：刹帝利、婆罗门、吠舍、城民们聚集在一起，都手持鲜花等物，装饰庄严。
数不胜数的众多民众；
如海浪般涌来的刹帝利。
大王装饰庄严，众王环绕；
如同天王帝释，立于塔院。
众生发出赞叹，五种乐器；
象马车辆声响，遍满大地。
然后，朱罗宾达帕提耶帝须长老带领五百位阿罗汉弟子来到佛塔所在地。摩诃沙伽罗长老也带领五百位阿罗汉来到佛塔所在地。摩诃因陀长老也带领六十位阿罗汉弟子来到佛塔所在地。就这样，一个、两个、三个、四个、五个阿罗汉陆续到来，共有约七千人。然后朱罗宾达帕提耶帝须长老带领这些比丘在佛塔院中坐下。随后国王前来，作五体投地礼，与长老交谈说："尊者，我们从何处能得到头发舍利？"那一刻，帝须长老看着他的弟子西瓦长老。西瓦长老一被看到就从坐处起身，披上袈裟，向大比丘僧团顶礼，这位具六神通的大阿罗汉进入第四禅定，出定后潜入地下，出现在地居龙王宫殿中。


(Sutvāssa sivathero ca vasippatto visārado;

Pākaṭo abhavi nāganagaraṃ purato khaṇe.)

Tasmiṃ kho pana samaye jayaseno nāgarājā attano bhāgineyyaṃ dvikoṭimatte nāge parivāretvā mahā yasaṃ anubhavamānaṃ nisinnaṃ iṅgitasaññaṃ datvā theraṃ duratova āgacchantaṃ disvā cintesi? Imasmiṃ nāgabhavane samaṇehi kattabbakiccaṃ natthī. Nissaṃsayaṃ kesadhātuṃ nissāya āgato bhavissatīti uṭṭhāya dhātugharaṃ pavisitvā dhātukaraṇḍakaṃ gilitvā kiñci ajānanto viya nisīdi. Tasmiṃ kāle thero tassa santikaṃ agamāsi. Nāgarājā paccuggantvā paṭisanthāraṃ karonto therena saddhiṃ kathesi. Kasmā ayyo āgato’ti vutte evamāha? Tilokanāthassa amhākaṃ sambuddhassa kesadhātūnaṃ atthāya āgato, tuyhaṃ santike ṭhapitakesadhātuyo papañcaṃ akatvā mayhaṃ dehi, teyeva sandhāya upajjhāyena pesitomhī’ti vutte amhākaṃ sammā sambuddhassa kesadhātuyo mama santike natthī’ti āha. Thero dhātukaraṇḍakaṃ gilitabhāvaṃ ñatvā gaṇhāmi mahārājā kesadhātuyo’ti vutte āma passanto gahetvā gacchāhīti āha. Evaṃ tayo vāre paṭiññaṃ gahetvā tatheva ṭhīto?

Iddhiyā māpayitvāna tato so sukhumaṃ karaṃ,

Pavesetvā mukhe tassa gaṇhī dhātukaraṇḍakaṃ;

Nāgālayābhinikkhami tiṭṭha nāgā’ti bhāsiya.

Tasmiṃ khaṇe jayaseno nāgarājā samaṇaṃ vañcetvā pesitomhī’ti vatvā tassa gatakāle dhātukaraṇḍakaṃ oloketvā dhātu apassitvā samaṇena nāsitomhī’ti dve hatthe ukkhipitvā ṭhapetvā attano sakalanāgabhavanaṃ eka kolāhalaṃ katvā mahantena saddena paridevanto? Amhākaṃ cakkhuni uppāṭetvā gato viya sadevakassa lokassa patiṭṭhānabhūtassa sammāsambuddhassa kesadhātuyo apāyadukkhato amuñcantānaṃ amhākaṃ abhibhavitvā dhātuyo gahetvā gatasamaṇaṃ anubandhitvā gaṇhissāmā’ti dvekoṭimatte nāge gahetvā attano bhāgineyyena saddhiṃ tassa piṭṭhito piṭṭhito anubandhitvā ākāsaṃ uggacchiṃ (su). Tasmiṃ khaṇe pana sivatthero akāsato otaritvā pathaviyaṃ pāvisi. Puna tepi pathaviyaṃ pavisiṃsu. Evaṃ thero tehi saddhiṃ ummujja nimujjaṃ karonto pāṭihāriyaṃ dassetvā serunagarassa nātidūre piṭṭhipāsāṇe uggañji. Tattheva te saṃvejetvā cetiyaṅgaṇe mahābhikkhusaṅghassa purato pākaṭo ahosi. Nāgā taṃ gahetuṃ asakkontā mahantena saddena ravaṃ patiravaṃ datvā. Ito paṭṭhāya naṭṭhamhā’ti tasmiṃ piṭṭhi pāsāṇe sabbe samāgamaṃ katvā mahāsaddena parideviṃsu? Naṭṭhambhā vata bho’ti. Tato paṭṭhāya so piṭṭhipāsāṇo nāgānaṃ ravaṃ patiravaṃ datvā paridevitahāvena nāgagallaṃ nāma ahosi.


我来将这段巴利文直译成简体中文：
(闻声西瓦长老，通达自在精熟；
刹那显身而至，龙城耸立眼前。)
那时，佳雅塞纳龙王正与他的外甥一起，被约二千万龙众环绕，享受着大威严而坐。他以暗示表达心意，远远看见长老走来，心想："在这龙宫中沙门没有该做的事。无疑他是为了头发舍利而来。"于是起身进入舍利室，吞下装舍利的匣子，装作若无其事地坐着。这时长老来到他面前。龙王迎上前去，寒暄交谈，问道："尊者为何而来？"长老如此说道："我是为了三界导师、我们的正觉者的头发舍利而来。你那里保存的头发舍利，请不要拖延，给我吧。我的师长就是为此派我来的。"龙王说："我这里没有正觉者的头发舍利。"长老知道他吞下了舍利匣，说道："大王，我要取头发舍利。"龙王说："好的，你看到就拿去吧。"如此三次得到允诺后，长老仍站在原地：
"以神通变化，化出细小手，
伸入龙王口，取出舍利匣；
离开龙王宫，言道龙且止。"
这时佳雅塞纳龙王说："我被沙门欺骗了。"等他走后查看舍利匣，发现舍利不见，说道："我被沙门毁了。"举起双手放在头上，使整个龙宫一片混乱，以巨大声音悲叹："就像挖去我们的眼睛一样，作为包含天界在内的世间依止处的正觉者的头发舍利，对我们这些无法脱离恶道之苦的人来说，被那个降伏我们拿走舍利逃走的沙门夺走了，我们要追上去抓住他！"于是带着约二千万龙众和他的外甥一起紧跟其后追赶，升上虚空。这时西瓦长老从空中降下进入地下。他们也跟着进入地下。就这样，长老与他们一起显示出升降神变，在西卢城不远处的背岩升起。就在那里使他们震惊，在佛塔院中大比丘僧团面前显现。龙众无法抓住他，发出巨大的哭号声和回响。"从此以后我们完蛋了！"他们全都聚集在那背岩处，以巨大声音悲叹："啊，我们完蛋了！"从那时起，因为龙众的哭号声和回响及悲叹之声，那背岩就被称为"龙啼岩"。


Nāgo therassa piṭṭhitoyeva anubandhitvā cetiyaṅgaṇaṃ gantvā rājānaṃ evamāha? Deva, eso bhikkhu mayā adinnadhātu gahetvā āgato’ti. Taṃ sutvā rājā? Saccaṃ kira ayya nāgassa vacananti vutte naheva mahārāja, iminā dinnaṃ eva dhātuṃ aggahesinti vutte? Nāgo tava sakkhiṃ dehīti āha. Thero tassa bhāginyeṃ samaṇuppala nāgarājānaṃ sakkhiṃ akāsi. Rājā tassa bhāgineyyassa sabbavacanaṃ sutvā saddahi. Tasmiṃ kāle dukkhābhibhūto nāgarājā gantvā bahi ṭhīto. Tato paṭṭhāya so nāgarājā bahi hutvā nisinnattā bahināgarājā nāma ahosi. Tassa pana bhāgineyyaṃ anto cetiyaṅgaṇe nisīdāpesi. Imassa pana cetiyassa ārakkhaṃ gahitanāgā kathetabbā. Sumananāgarañño parivārā chakoṭimattā nāgā, jayasenassa parivārā koṭisatamattā nāgā, samaṇuppalanāgarañño parivārā dvikoṭimattā nāgā ahesuṃ. Sabbe dhātuyā ārakkhaṃ gaṇhiṃsu. Rājā therassa hatthato kesadhātuṃ gahetvā ratanacaṅegāṭake ṭhapetvā mahindassa nāma amaccassa adāsi. Tasmiṃ samāgame tipiṭakamahāphussadevattherassa saddhivihārikā paṭisambhidappattā cattāro sāmaṇerā ahesuṃ. Tesu eko malaya rājaputto sumanasāmaṇero nāma, eko serunagare sivarājabhāgineyyassa putto uttara sāmaṇero nāma. Eko mahāgāme mālākāraputto cunda sāmaṇero nāma eko mahāgāme ekassa kuṭumbikassa putto mahākassapasāmaṇero nāma, ime cattāro sāmaṇerā ajja kākavaṇṇatissamahārājā mahācetiye dhātu nidhānaṃ karissati, mayaṃ himavantaṃ gantvā sukusumāni āharissāmāti theraṃ vanditvā ākāsato himavantaṃ gantvā campakanāgasalalādayo pūjanīyamālaṃ gahetvā tāvatiṃsadeva lokaṃ gatā.




我来将这段巴利文直译成简体中文：
龙王就在长老的后面跟随着去到佛塔院，对国王这样说："陛下，这位比丘未经我允许就拿走舍利而来。"听到这话后，国王问道："尊者，龙王所说是真的吗？"（长老）回答说："大王，不是的，我是拿了他给予的舍利。"龙王说："请你提供证人。"长老便请他的外甥沙门优婆罗龙王作证。国王听了他外甥的所有话后相信了。那时，痛苦所困的龙王去到外面站着。从那时起，因为这位龙王在外面坐着，便被称为"外面龙王"。而他的外甥则被安置在佛塔院内坐着。这座佛塔的守护龙应当被提及：须摩那龙王的随从有六千万条龙，胜军的随从有一亿条龙，沙门优婆罗龙王的随从有两千万条龙。他们全都守护着舍利。国王从长老手中接过发舍利，将其置于宝石伞盖中，交给了名为摩醯陀的大臣。在那次集会中，三藏大富沙提婆长老有四位得到无碍解的沙弥弟子。其中一位是摩罗耶（今斯里兰卡中部山区）王子名为须摩那沙弥，一位是西卢城（今斯里兰卡西部）斯瓦王的外甥名为优多罗沙弥，一位是摩诃伽马（今斯里兰卡东南部）花匠之子名为纯陀沙弥，一位是摩诃伽马一位居士之子名为摩诃迦叶沙弥。这四位沙弥说："今天迦迦凡那帝须大王将在大塔里安置舍利，我们要去雪山采集美妙的花朵。"他们向长老顶礼后，从空中去到雪山，采集了旃簸迦花、娑罗树花等值得供养的花朵，然后去到忉利天界。


Tasmiṃ kāle sakko devarājā sabbābharaṇapatimaṇḍito dvisu devalokesu devatāyo gahetvā erāvaṇahatthīkkhandhamāruyha aḍḍhateyyakoṭidevaccharāparivārito sudassanamahā vīthiyaṃ vicaranto savaṅgoṭake te cattāro sāmaṇere duratova āgacchante disvā hatthīkkhandhato oruyha pañca patiṭṭhitena vanditvā tesaṃ hatthe mālācaṅgoṭake disvā? Kiṃ ayyā tumhākaṃ hatthe’ti pucchi. Taṃ sutvā sāmaṇerā mahārāja, kiṃ tvaṃ na jānāsi. Laṅkāyaṃ kākavaṇṇatissa mahārājā dasabalassa nalāṭadhātuṃ gahetvā mahāvālukagaṅagāya dakkhiṇapasse seru nāma dahassa ante varāha nāma soṇḍimatthake cetiyaṃ kārāpetuṃ tumhākaṃ niyogena vissakammadevaputtena nimmitैṭṭhakāni gahetvā cetiyaṃ kārāpetvā ajja dhātunidhānaṃ karoti. Tattha pūjanatthāya himavantato ānītapupphamidanti vatvā itopi kusumaṃ gahetuṃ āgatamhā’ti vadiṃsu. Sakko tesaṃ vacanaṃ sutvā?

Ayya tumhākaṃ hatthe pupphāni cūḷāmaṇicetiye pujetvā amhākaṃ uyyānato pupphāni gahetvā gacchathāti vatvā tehi saddhiṃ gantvā tesaṃ pupphehi cūḷāmaṇicetiyaṃ pūjesi. Tato papañcaṃ na bhavitabbanti sakkassa nivedesuṃ. Taṃ sutvā sakko sāmaṇerānaṃ pañcamahāuyyānato pāricchatta-koviḷārādīni pupphāni ca candanacuṇṇañca gahetvā dāpesi. Sāmaṇerā pupphāni gahetvā devalokato otaritvā himavantaṃ pavisitvā suvaṇṇamaṇipabbate santacchāyāya nasīditvā divāvihāraṃ katvā nakkhattavelāya sampattāya maṇī gavesamānā cattāro maṇayo addasaṃsu. Tesaṃ eko indanīlamaṇī, eko pahassarajotiraṅga maṇī, eko veluriyamaṇi, eko masāragallamaṇi, cattāro maṇayo ca dibbapupphāni ca gahetvā therānaṃ dassesuṃ. Thero? Mahārāja, ime sāmaṇerā pāricchattakakoviḷārādīni pupphāni ca candanacuṇṇañca cattāro maṇayo ca gahetvā āgatā’ti rañño ārocesuṃ.

Rājā taṃ sutvā somanassajāto sāmaṇere pañca patiṭṭhītena vanditvā tesamāhatamaṇayo gahetvā mahānanda nāma amaccassa datvā therehī saddhiṃ mahantena parivārena cetiyaṅgaṇaṃ gantvā maṇikaraṇḍakena dhātuṃ gahetvā attano sīse dhātuṃ ṭhapetvā upari setacchattaṃ kārāpetvā cetiyaṃ tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā pācīnadvāre ṭhīto? Ayaṃ dasabalassa nalāṭadhātu amhehi kārāpitāya buddhapaṭimāya nalāṭe uṇṇalomākāraṃ hutvā patiṭṭhahatūti adhiṭṭhāsi. Tassa cintitakkhaṇeyeva dhātu karaṇḍato nabhamuggantvā ākāse sattatālappamāṇe ṭhatvā chabbaṇṇa raṃsiyo vissajjesi. Tā raṃsiyo kuṭena āsiñcamānavilīna suvaṇṇaṃ viya antalikkhato nikkhantasuvaṇṇarasadhārā viya sakalalaṅkādīpaṃ raṃsijālehi ekobhāsaṃ katvā gaṇhiṃsu. Tasmiṃ kāle yamakapāṭihāriyasadisaṃ pāṭihāriyaṃ ahosi. Mahākāruṇikassa bhagavato adiṭṭhapubbaṃ pāṭihāriyaṃ disvā mahājanā tathāgatassa rūpakāyaṃ paccakkhabhutā viya ahesuṃ.

Adiṭṭhapubbaṃ satthussa pāṭihīraṃ mahājanā;

Disvā pītiparā jātā pasādamajjhaguṃ jine.

Pūjesuṃ gandhamālañca alaṅkāraṃ sakaṃ sakaṃ;

Sabbe vandiṃsu sirasā-cetiyaṃ īdisaṃ varaṃ.

Tasmiṃ samāgame eko paṇḍitapuriso jinaṃ thomento evamāha?

Nibbutassāpi buddhassa yaso bhavati īdiso;

Ṭhītassa lokanāthassa kīdisā āsi sampadā.

Anubhāvamidaṃ sabbaṃ puññeneva mahesino;

Kareyya ñatvā puññaṃ taṃ patthento bodhimuttamaṃ.


我来将这段巴利文完整直译成简体中文：
那时，帝释天王身披各种装饰，带领两界天众，骑上伊罗婆那象，有二亿五千万天女围绕，在善见大街巡游时，远远看见那四位沙弥拿着花篮走来，便从象背上下来，以五体投地礼拜，看见他们手中的花篮后问道："尊者们，你们手中拿的是什么？"听到这话，沙弥们回答说："大王，你不知道吗？在楞伽（今斯里兰卡），迦迦凡那帝须大王取得十力佛的额骨舍利，在大沙河南岸，在名为西卢的湖边，在名为瓦罗诃的山顶上，按照你的指示，由毗首羯磨天子建造砖块造塔，今天将要安放舍利。我们从雪山带来这些花是为了在那里供养，现在又来取更多的花。"帝释听了他们的话后说：
"尊者们，请用你们手中的花供养小摩尼塔，然后从我们的园林中取花而去。"说完便和他们一起去，用他们的花供养小摩尼塔。之后他们告诉帝释说不该耽搁时间。听到这话，帝释便让人从五大园林中取来波利耶多树、俱毗罗树等花朵和檀香粉给沙弥们。沙弥们拿着花从天界下降，进入雪山，在金宝山的静谧树荫下坐着度过午后，到了吉祥时刻，寻找宝石时发现了四颗宝石。其中一颗是蓝宝石，一颗是闪耀的橙色宝石，一颗是猫眼石，一颗是玛瑙，他们拿着四颗宝石和天界之花去见长老们。长老们向国王报告说："大王，这些沙弥带来了波利耶多树、俱毗罗树等花朵、檀香粉和四颗宝石。"
国王听后心生欢喜，以五体投地礼拜沙弥们，取了他们带来的宝石交给名为摩诃难陀的大臣，然后与长老们和大众一起去到佛塔院，用宝石匣取出舍利，将舍利置于自己头顶，上方撑起白伞，绕塔三匝后站在东门说道："愿十力佛的额骨舍利安住在我们所造佛像的额间，化现为白毫相。"就在他这样想的刹那，舍利从宝匣中腾空而起，停在离地七棵多罗树高的虚空中，放射六色光芒。这些光芒如倾倒的熔融黄金，如从空中流下的金汁，以光网照遍整个楞伽岛。那时出现了如双神变一般的神变。见到大慈悲世尊前所未见的神变，大众仿佛亲见如来色身一般。
大众见到前所未见，
导师示现神通变，
内心喜悦生净信，
胜者显现奇妙相。
各以香花来供养，
庄严装饰表虔诚，
众人头面皆顶礼，
如此殊胜妙佛塔。
在那次聚会中，一位智者赞叹佛陀说道：
佛陀涅槃后尚有，
如此殊胜大威力，
世间怙主在世时，
其德圆满何等量。
这一切威神力德，
皆因牟尼功德力，
知此功德求菩提，
应当精进修福业。


Tasmiṃ kāle nānāratanavicittaṃ anekālaṅkārapatimaṇḍitaṃ mahārahaṃ samussitadhajapatākaṃ nānāvidhakusumasamākiṇṇaṃ anekapūjāvidhānaṃ gahetvā manussā chaṇavesaṃ gaṇhiṃsu. Anekavidhaturiyasaṅghuṭṭaṃ ahosi. Tasmiṃ khaṇe devatāyo pupphavassaṃ vassāpenti. Mahānubhāvasampannā nāgā pūjaṃ karonti. Evaṃ sabbe devā nāgā manussā sādhukāraṃ denti, apphoṭenti, velukkhepaṃ karonti, hatthīno kuñcanādaṃ nadanti. Assā tuṭṭhiravaṃ ravanti, bahalaghana mahāpathavī yāva udakapariyantaṃ kampi. Disāsu vijjullatā nicchariṃsu. Sakalalaṅkādīpe sumanakūṭādayo mahānagā kusumagaṇasamākiṇṇā ahesuṃ. Sabbe jalāsayā pañcavidha padumasañchantā, devatānamantare manussā, manussānaṃ antare yakkhanāgasupaṇṇādayo ca ahesuṃ. Bhikkhubhikkhunīupāsaka upāsikā aparimāṇā ahesuṃ. Mahantena sādhukārena mahā nigghosena sakalalaṅkādīpe tibbavātābhihatasamuddo viya ekaninnādaṃ ekanigghosaṃ ahosi. Iminā pūjāvidhānena pasādakabhūtamahājanakāyamajjhe dhātu pāṭihāriyaṃ dassetvā ākāsato otaritvā buddhapaṭimāya nalāṭe puṇṇacandasassirīkaṃ abhibhavantamiva virocamānā patiṭṭhāsi.

Rājā mahānandanāmakassa amaccassa hatthato kesadhātuṃ gahetvā vihāradeviyā datvā tvaṃ imā kesadhātuyo dasabalassa anavalokita matthake patiṭṭhāpehī’ti āha. Sā kesadhātuyo gahetvā tattheva patiṭṭhahantu’ti adhiṭṭhānaṃ akāsi. Tasmiṃ khaṇe kesadhātuyo karaṇḍato nabhaṃ uggantvā mayūragīvasaṃkāsanīlaraṃsiyo vissajjentī ākāsato otaritvā buddhapaṭimāya uttamaṅge sirasmiṃ patiṭṭhahiṃsu.

Tato rājā therena saddhiṃ dhātugabbhaṃ pavisitvā dibbacandanacuṇṇasamākiṇṇaṃ pāricchattakakoviḷārādi sugandhapupphasantharaṃ viyūhitvā pabhāsamudayasamākiṇṇe cattāro maṇi pāsāṇe ṭhapesi. Tesaṃ ālokābhibhūto dhātugabbho ativiya virocittha. Sabbanāṭakitthīyo attano attano ābharaṇāni omuñcitvā dhātugabbheyeva pūjesuṃ. Tato rājā dhātunidhānaṃ katvā buddharūpassa pādatale sīsaṃ ṭhapetvā nipanno evaṃ paridevi; mayhaṃ pitupitāmahaparamparāgatādhātu ajja ādiṃ katvā ito paṭṭhāya viyogā jātā ahaṃ dāni tumhākaṃ aticiraṃ (ṭhītā) ramaṇīyā rohaṇajanapadā āharitvā imasmiṃ ṭhāne patiṭṭhāpesinti vatvā sineru muddhani samujjalamahāpadīpo viya tumhe idheva ṭhītā. Idāni na gamissāma mayaṃ khamatha bhagavā’ti paridevamāno dhātu gabbheyeva patitvā āha?

Aho viyogaṃ dukkhaṃ me etā bādhenti dhātuyo;

Vatvā so paridevanto dhātugabbhe sayī tadā.

Marissāmi no gamissaṃ ayyaṃ hitvā idheva’haṃ;

Dullabhaṃ dassanaṃ tassa saṃsāre carato mamā’ti.

Vatvā paridevanto nipajji. Tassa pana bhikkhusaṅghassa antare sahadevo nāma thero rājānaṃ dhātugabbhe rodamānaṃ nipannaṃ disvā kimajjhāsayo etassā’ti cetopariyañāṇena samantāharitvā idha nipanno marissāmī’ti nipannabhāvaṃ jānitvā iddhiyā saṃsaraṃ piyarūpaṃ māpetvā dhātugabbhato taṃ bahi akāsi.


我来将这段巴利文完整直译成简体中文：
那时，人们手持各种珍宝装饰、众多庄严装点、高贵华丽、竖立旗帜幡幢、散布各种花朵、准备诸多供养物品，穿着节日盛装。各种乐器声音交织响起。那一刻，诸天降下花雨。具大威神力的龙众作供养。如是所有天神、龙族、人类都发出赞叹，击掌喝彩，挥舞竹枝，象群发出吼叫之声。马匹发出欢悦的嘶鸣，厚重的大地直至水际都在震动。各方闪电迸发。整个楞伽岛（今斯里兰卡）的须摩那峰等大山都布满了花朵。所有水池都长满五种莲花，天众之间有人类，人类之间有夜叉、龙族、金翅鸟等。比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷无量无数。伴随着巨大的赞叹声和喧哗声，整个楞伽岛如同被强风吹拂的海洋一般发出统一的声响。在这种供养仪式中，在令众生生信的大众中间显现舍利神变，从空中降下，安住在佛像的额间，光芒胜过满月般闪耀。
国王从名为摩诃难陀的大臣手中取过发舍利，交给精舍天女说："你将这些发舍利安置在十力佛像未曾观看过的头顶上。"她拿着发舍利发愿说："愿它们就安住在那里。"那一刻，发舍利从匣中飞向空中，放射出如孔雀颈般的蓝色光芒，从空中降下安住在佛像的头顶之上。
之后国王与长老一起进入舍利室，将天界檀香粉和波利耶多树、俱毗罗树等香花铺设成座，将放射光芒的四颗宝石安置其上。舍利室被这些光芒照耀得格外明亮。所有舞女都解下自己的装饰物在舍利室中供养。然后国王安置舍利后，将头靠在佛像足下躺着这样悲叹："从我祖祖辈辈相传的舍利，从今天开始与我分离。我从令人愉悦的罗诃那地区（今斯里兰卡南部）请来将你安置在这里，你如须弥山顶上明亮的大灯一样在此安住。现在我们不会离去，请世尊原谅。"他一边悲叹一边倒在舍利室中说：
"啊！分离之苦痛，
这些舍利令我忧。"
他如此悲叹着，
躺卧舍利室中。
"我宁可死在此，
也不舍尊离去，
轮回中漂流时，
难得再见尊颜。"
如此悲叹着躺下。在比丘僧团中，有一位名为娑诃提婆的长老看见国王哭泣着躺在舍利室中，以他心通观察"他是什么想法"，知道他是想"躺在这里等死"，就用神通变化出一个可爱的形象，将他带出舍利室。


(Iddhiyā so vasipatto chaḷabhiñño visārado;

Taṃ khaṇaññeva sappañño rājānaṃ taṃ bahiṃ akā.)

Tato paṭhamānītajotiraṅga pāsāṇaṃ dhātugabbhassa upari vitānaṃ viya ṭhapetvā arahantā? Dhātugabbho samantato caturassamañcaṃ viya ekaghano hotu. Dhātu gabbhe gandhā mā sussantu, pupphāni mā milāyantu, ratanāni mā vivaṇṇā hontu, pūjanīyabhaṇḍāni mā nassantu, paccatthikapaccāmittānaṃ okāso vā vivaro vā mā hotu’ti adhiṭṭhahiṃsu. Tato rājā dhātuyo mahantaṃ pūjaṃ katvā maṅgalacetiye caturassakoṭṭhakaṃ atimanoramaṃ chattakammañca kelāsakūṭaṃ viya sudhākammañca vālukapādato paṭṭhāya sabbañca kattabbaṃ kammaṃ niṭṭhāpesi. So pana seta nimmalacandaraṃsi viya udakabubbuḷakelāsakūṭapaṭibhāgo chattadharo acalappatiṭṭhito sujanappasādako aññatitthīya maddanakaro maṅgalathūpo virocittha.

Vilāsamāno aṭṭhāsi tosayanto mahājane;

Maṅgalakelāsathūpo acalo suppatiṭṭhito.

Sujanappasādanakaro titthiyadiṭṭhimaddano;

Bhavi saddhākaro seṭṭho sabbajanapasādako.

Cetiyo pavaro loke mahājananisevito;

Dhajapupphasamākiṇṇo sadā pūjāraho bhavi.

Bahū janā samāgamma nānā desā samāgatā;

Pūjesuṃ taṃ mahāthūpaṃ sabbadāpi atanditā.

Īdiso patirūpavāso so deso dullabho bhave;

Appamattā sadā santā vinātha kusalaṃ bahunti.


我来将这段巴利文完整直译成简体中文：
（他以神通自在，具足六神通通达；
那智者就在那一刻，将国王带到外面。）
然后将最先带来的橙色宝石安置在舍利室上方如同天盖，阿罗汉们发愿说："愿舍利室四周如床榻般坚实。愿舍利室中的香料不干枯，花朵不凋谢，宝物不褪色，供养之物不损坏，敌人与反对者不得有机会或缝隙。"之后国王对舍利作了盛大供养，在吉祥塔完成了四方阁楼、极其悦意的伞盖工程、如开罗萨山峰般的灰泥工程，从沙基开始的一切应做工作都完成了。那吉祥塔如白净月光，如水泡般的开罗萨山峰，伞盖稳固不动，令善人生信，摧毁外道，光芒照耀。
吉祥开罗萨塔，
屹立放光明耀，
令大众欢喜，
稳固不动摇。
令善人生信，
摧毁外道见，
成为最胜信源，
令众生净信。
世间最胜塔，
为大众所敬，
旗幡花遍布，
常应受供养。
众多人汇集，
从各方而来，
供养大塔庙，
精进无懈怠。
如此适宜住处，
世间难得遇，
当常不放逸，
修众多善业。


Rājā kappāsikasukhumavatthena mahārahaṃ cetiyaṃ veṭhetvā, sirivaḍḍhanaṃ nāma mahābodhiṃ patiṭṭhapetvā tattha bodhigharañca kārāpetvā tibhūmakaṃ uposathāgāraṃ kārāpetvā rattiṭṭhāna divāṭṭhānādīni katvā sabbaṃ vihāre kattabbaṃ kāresi. Ettakaṃ kārāpetvā vihāraṃ dakkhiṇodakaṃ dassāmī’ti cintetvā asītisahassamattānaṃ bhikkhūnaṃ sattadivasāni nānāvidha sūpavyañjanehi mahādānaṃ datvā sattame divase mahābhikkhu saṅghassa ticīvaratthāya vatthāni dāpetvā pātova pātarāsabhattaṃ bhuñjitvā therassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ ṭhīto evamāha? Ayyā, cātuddasike mahābhikkhusaṅghassa dakkhiṇaṃ dātumicchāmī’ti. So panāyasmā evamāha; upakaṭṭha puṇṇamāyaṃ uposathadivase assayujanakkhattena dakkhiṇaṃ dhātuṃ bhaddakanti. So therassa vacanaṃ sutvā pañcapatiṭṭhitena theraṃ vanditvā somanagare attano bhaginiṃ deviṃ kathesi? Bhagini, dasabalassa nalāṭadhātuṃ nidahitvā maṅgalamahācetiyānurūpaṃ pāsādaṃ alaṅkatadvāraṭṭālakatoraṇaṃ seta vattha anekadhajasamākiṇṇaṃ vihārañca kārāpetvā dakkhiṇaṃ dassāmī’ti ayyassa kathesiṃ. So panāyasmā; upakaṭṭha puṇṇamāya uposathadivase dātuṃ yuttanti āhā’ti. Deva, kiṃ kathesi, ayyassa kathītaniyāmeneva upakaṭṭha puṇṇamāya uposathadivase dakkhiṇaṃ dehī’ti āha. So tassā kathaṃ sutvā somanassapatto sādhu bhadde’ti sampaṭicchitvā somanagare viharanto, upakaṭṭha puṇṇamāya uposathe sampatteyeva ajjuposatho’ti ñatvā giriabhayaṃ pakkosāpetvā, tāta sve dakkhiṇaṃ dātabbaṃ tvaṃ senaṅgaṃ alaṅkaritvā sve amhehi saddhiṃ ehī’ti vatvā serunagare sivarañño loṇanagare mahānāgarañño paṇṇaṃ pahiṇī. Sve tumhākaṃ hatthiassarathapattādīni suvaṇṇālaṅkārehi alaṅkaritvā sve amhehi saddhiṃ chaṇa vesaṃ gāhāpetvā ayyassa tissattherassa dakkhiṇaṃ dīyamānaṃ samosarantuti. Te pana rājāno sāsanaṃ sutvā attano attano vibhavānurūpena hatthiassarathapattādīni alaṅkaritvā gandhapañcaṅgulikaṃ datvā suvaṇṇamālādīni pilandhāpetvā mahā goṇepi tatheva alaṅkaritvā siṅgesu suvaṇṇakañcukaṃ (paṭi) muñcāpetvā amaccagahapati-brāhmaṇaputta-ajagopaka-khujjavāmanaka-senāpatiādayo ca vicittavatthāni nivāsetvā nānāvidhavilepanāni vilimpetvā āgantvā rañño dassayiṃsu. Rājāpi caturaṅginiyā senāya parivuto alaṅkatahatthikkhandhaṃ āruhi. Sesarājāno ca attano attano senaṅgehi parivāretvā hatthikkhandhe nisīditvā rājānaṃ majjhe katvā vāmadakkhiṇapassato namassamānā nikkhamiṃsu. Tassa pana gamanaṃ ajātasattuno tathāgatassa dassanatthāya jīvakambavanagamanaṃ viya tiṃsayojanappamāṇaṃ erāvaṇahatthikkhandhaṃ āruhitvā dvīsu devalokesu devehi parivāretvā sakkassa devānamindassa nandanavanagamanakālo viya ca ahosi. So vaḍḍhamāsakacchāyāya sampattāya somanagarato nikkhamitvā serudahassa ante nānāvidha alaṅkatapaṭiyattanāṭakitthīnaṃ pañcaṅgikaturiyaṃ paggaṇhāpayamāno aṭṭhāsi.


我来将这段巴利文完整直译成简体中文：
国王用细棉布包裹华贵的佛塔，建立名为吉祥增长的大菩提树，又在那里建造菩提殿，建造三层布萨堂，设置昼住处、夜住处等，完成了寺院中一切应做之事。做完这一切后，他想："我要为寺院作水施。"于是对八万比丘连续七天布施各种汤菜，在第七天为大比丘僧团施予三衣所需的布料，清晨用完早餐后去到长老处，礼拜后站在一旁说道："尊者，我想在十四日对大比丘僧团作布施。"那位尊者这样说："在接近满月的布萨日，以马宿宿布施舍利是吉祥的。"他听了长老的话后，以五体投地礼拜长老，然后告诉住在须摩那城的妹妹天女说："妹妹，我已经安置了十力佛的额骨舍利，建造了与吉祥大塔相称的宫殿，装饰了门楼、城门，用白布和众多旗帜庄严寺院，并告诉尊者我要作布施。那位尊者说在接近满月的布萨日布施是适宜的。"天女说："陛下，您说什么？就按照尊者所说的在接近满月的布萨日布施吧。"他听了她的话后心生欢喜，说"善哉，贤妹"并同意了。他住在须摩那城，当接近满月的布萨日到来时，知道"今天是布萨日"，就召来祇利阿跋耶说："孩子，明天要作布施，你把军队装饰好，明天和我们一起来。"然后派信使给西卢城（今斯里兰卡西部）的斯瓦王和罗那城的大那伽王说："明天你们用黄金装饰好象、马、车、步兵等，穿着节日盛装和我们一起来参加对帝须长老的布施仪式。"那些国王听到消息后，按照各自的财力装饰象、马、车、步兵等，涂上五种香料，戴上金饰等装饰物，同样地装饰大象，在象牙上包金，大臣、居士、婆罗门子、牧羊人、侏儒、矮子、将军等都穿上彩色衣服，涂抹各种香膏，来见国王。国王也在四军围绕下登上装饰的象背。其他国王各自被军队围绕，坐在象背上，将国王置于中央，从左右两边礼敬着出发。他的出行如同阿阇世王为见如来而去竹林精舍，又如帝释天王骑着三十由旬高的伊罗婆那象，被两界天众围绕去难陀园一般。他在午后阴影加长时从须摩那城出发，在西卢湖边停下，让装饰打扮的舞女们演奏五种乐器。


Mahāpathavī bhijjamānā viya pabbatā parivattamānā viya mahāsamuddo (thalaṃ) avattharitvā bhijjamānakālo viya ca ahosi. Brāhmaṇā jayamukhamaṅgalikā sotthi vacanaṃ vadiṃsu. Sabbālaṅkārapatimaṇḍitā nāṭakitthiyo pañcaṅgikaturiyaṃ pavattayiṃsu. Mahājano velukkhepasahassāni pavattesi. Tato rājā bahū gandhadīpadhūpādayo gāhāpetvā uṭṭhāya senāya parivuto therassa vasanaṭṭhānaṃ pavisitvā theraṃ vanditvā nisinno āha? Ayya rājāno ca sampiṇḍitvā dakkhiṇodakassa dīyamānassa kālo’ti. Thero tassa kathaṃ sutvā bhaddakaṃ mahārājā’ti sampaṭicchi. Tasmiṃ dakkhiṇodakassa dānadivase nānāvidhavicittamaṇidaṇḍakesu nānāvidha dhajapatākādīni bandhāpetvā samussitāni ahesuṃ. Purimādī disāsu manuññavātā vāyiṃsu. Tathā mahāraṃsijālasamujjalito sahassaraṃsibhākaro atthaṅgato ahosi. Vipphuritakiraṇarajadhūmarāhuabbhādīhi uparodhehi virahito tārāgaṇaparivuto puṇṇacando samujjalarajatamayaṃ ādāsamaṇḍalaṃ viya pācīnadisato samuggato. Tasmiṃ khaṇe daṇḍadīpikādayo samujjalāpesuṃ. Mahāmaṅgalacetiyaṃ pana jātisumanamālādāmena parikkhipitvā ekamālāguṇaṃ viya alaṅkari. Yathā tārāgaṇaparivuto puṇṇacando tathā padīpamālālaṅkato mahācetiyo ativiya virocati. Sakala laṅkādīpe pana sabbe rukkhāpi vicittadhajena alaṅkatā viya akālaphalapallavehi vicittā ahesuṃ. Mahāsamuddaloṇasāgarādayo’pi pañcavidhapadumasañchannā ahesuṃ.

Vicitravatthābharaṇehi sabbe,

Alaṅkatā devasamānavaṇṇā;

Anekasaṅkhyā sumanā patītā,

Janā samantā parivārayiṃsu.

Sabbeva ujjalāpesuṃ daṇḍadīpaṃ manoramaṃ;

Sakalampi idaṃ dīpaṃ āsi obhāsitaṃ tadā.

Tārāgaṇasamākiṇṇo puṇṇacandova jotayī;

Sārade nabhamajjhamhi ṭhito ruciraraṃsiyā.

Tathā ayaṃ thūpavaro suppabhāso alaṅkato;

Mālāpadīpamajjhamhi bhāti bhutilakuttamo.

Sabbe’pi pādapā assa laṅkādīpassa sabbaso;

Dhajehi’va samākiṇṇā āsuṃ pupphaphalandadā.

Sacetanā yathā sabbe akā pūjaṃ akā tadā;

Tathā acetanā sabbe akā pūjaṃ anappakaṃ.


我来将这段巴利文完整直译成简体中文：
大地仿佛在破裂，群山好像在翻转，如同大海漫过陆地破裂的时刻。婆罗门们宣说胜利吉祥的祝福语。身披各种装饰的舞女们演奏五种乐器。大众挥舞千支竹枝。然后国王让人拿着许多香料、灯烛、香炉等物，起身在军队围绕下进入长老住处，礼拜长老后坐下说道："尊者，诸王都已集合，现在是施水的时候了。"长老听了他的话后说："善哉，大王"表示同意。在那施水之日，在各种美丽的宝石杖上系着各种旗帜幡幢高高竖立。从东方等方向吹来悦意的风。同样地，放射大光网的千光者（太阳）已经落山。月亮摆脱了闪电、尘埃、烟雾、罗睺、云等遮蔽，被群星围绕，如明亮的银镜般从东方升起。那时点燃了灯柱等照明。用茉莉花环围绕大吉祥塔，装饰得如同一串花环。如同被群星围绕的满月，被灯环装饰的大塔格外明亮。整个楞伽岛（今斯里兰卡）所有树木都好像用彩色旗帜装饰一般，以非时花果和新叶显得多彩。大海和咸海等都长满五种莲花。
众人皆着华丽衣饰，
容貌如天众庄严，
无数欢喜信众人，
四面围绕而侍立。
所有人都点燃了，
悦意的灯柱照明，
整个岛屿那时候，
到处放射着光明。
如满月被群星绕，
秋夜中天放光芒，
庄严照耀极明亮，
光芒遍照四方域。
如是此最胜宝塔，
光明庄严极殊胜，
在灯鬘环绕之中，
显现最胜之光辉。
楞伽岛上诸树木，
遍布各处皆圆满，
如以旗帜来装饰，
开花结果甚繁茂。
如同有情作供养，
那时恭敬来礼拜，
如是无情诸事物，
亦作无量之供养。


Yebhuyyena bhumaṭṭhe deve upādāya yāva akaṇiṭṭhakā devā brahmā dibbamālāpāricchattakakoviḷāracandanacuṇṇaṃ gahetvā āgatādevāti vā manussāti vā jānituṃ asakkonti. Ukkaṭṭhamahāsamāgamo ahosi. Tasmimpi divase mahāpathavi ākāsayugandharacakkavāḷapabbatuttamādayo kampiṃsu. Taṃ disvā rājā ativiya somanassappatto there ca avasesa mahāmattādayo sannipātetvā nāṭakādayo ca gahetvā, idānevāhaṃ vihāradakkhiṇaṃ dassāmi’ti cetiyaṅgaṇaṃ agamāsi. Theropi bhikkhusaṅghaṃ gahetvā cetiyaṅgaṇe alaṅkatamaṇḍape nisīdi. Rājā vāsitagandhodakasuvaṇṇabhiṅkāraṃ gahetvā udakaṃ therassa hatthe āsiñcitvā dakkhiṇaṃ adāsi. Datvā ca pana evamāha; ayyā esā dhātu mayhaṃ pitāmahavaṃsena āgatā. Idāni amhākaṃ atiruciraramaṇiyā rohaṇajanapadā āharitvā suvaṇṇena dhātugabbhaṃ, sattaratanena dhātumaṇḍapaṃ kārāpetvā tasmiṃ suvaṇṇamayaṃ buddhapaṭimaṃ nisīdāpetvā amhākaṃ dasabalassa nalāṭadhātuṃ nidahitvā ayyassa cīvarādīnamatthāya idāni soḷasagāmavarāni dassāmi’ti gāmavarāni datvā samantato tigāvutappamāṇe serudahe bheriṃ carāpetvā ārāmikaṃ katvā āha? Bhante, tumhākaṃ mayā dinnasoḷasagāmaṃ ajjeva gantabbaṃ. Gantvā ca pana ajjeva pariggahaṃ karothāti vatvā tattheva vāsupagato puna divase samāgantvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā sattame divase mahābhikkhusaṅghassa tīcīvarappahonakasāṭakaṃ paṇītaṃ bhojanaṃ datvā therassa santikaṃ āgato, ayya vihāre kattabbaṃ aparihāpetvā mayā kataṃ, gehaṃ gamissāmīti (nivedesi). Thero tassa kathaṃ sutvā sādhu mahārājāti sampaṭicchi.

So pana cetiyassa pūjanatthāya pupphārāmaṃ kārāpetvā mālākārānaṃ paribbayaṃ dāpesi. Tathā bherivādakanāṭakānampi vihārasīmante suvaṇṇanaṅgalena paricchinditvā ārāmikānampi gāmaṃ kārāpesi. Bhikkhusaṅghassa veyyāvaccatthāya attano santike pañcasataamaccadhītaro tattake amaccaputte dāsadāsiyo ca datvā paribbayatthāya tesaṃ tesaṃ pañcasatasahassakahāpaṇe ca dāpesi. Bhikkhusaṅghassa ca dhātupujanatthāya soḷasasahassaṃ kahāpaṇaṃ dāpesi.

Tato giriabhayaṃ pakkosāpetvā, tāta tumhe idheva niccaṃ vasatha. Amhākaṃ vihāre ca ārāmikesu ca ayyesu ca appamatto hohīti ovaditvā sabbaṃ tassa niyyādesi. Thero tassa evamāha? Mahārāja samantato mahāsīmaṃ bandhitabbanti. Bandhatha bhanteti vutte? Mahārāja akittitena nimittena sīmaṃ bandhituṃ nasakkā, vihārassa pācīna pacchimuttaradakkhiṇato mahāsīmaṃ bandhanāya nimittaṃ sallakkhetvā dehi, mayaṃ sīmaṃ bandhissāmāti āha. Rājā tuṭṭho satta amacce sabbālaṅkārena alaṅkaritvā sīmānimittaṃ kittetvā āgamanatthaṃ pesesi. Te pana satta amaccā catusu disāsu nimittaṃ sallakkhetvā paṇṇe likhitvā āharitvā rañño adaṃsu. Rājā ekekaṃ satakahāpaṇaṃ datvā catusu disāsu ārakkhaṃ dāpetvā sīmaṃ bandhantūti mahābhikkhusaṅghassa nivedesi. Atha thero bhikkhusaṅghaparivuto cetiyaṅgaṇe nisīditvā vappamāsakāḷapakkhadvādasadivase sīmaṃ bandhitvā niṭṭhapesi.


我来将这段巴利文完整直译成简体中文：
从地居天开始直到色究竟天的梵天，拿着天界的花鬘、波利耶多树花、俱毗罗树花、檀香粉而来，难以分辨是天众还是人类。这是一场极其盛大的集会。那天，大地、虚空、双持山、轮围山、诸高山等都在震动。看到这种情况，国王极其欢喜，召集长老和其余大臣等，带着舞女等说："我现在要作寺院布施"，就去到佛塔院。长老也带领比丘僧团在佛塔院装饰好的殿堂中就座。国王拿着盛有香水的黄金水瓶，将水倾注在长老手上作了布施。布施后这样说："尊者，这舍利是从我祖先传下来的。现在从我们极其美丽可爱的罗诃那地区（今斯里兰卡南部）请来，用黄金造舍利室，用七宝造舍利殿，在其中安置黄金佛像，安奉我们十力佛的额骨舍利，现在我要布施十六个上等村庄给尊者作衣等用途。"布施了村庄后，在周围三由旬范围的西卢湖敲鼓宣布设立为寺院用地，并说："尊者，我布施给你们的十六个村庄今天就要去。去了之后今天就要接收。"说完在那里过夜，第二天再集会连续七天作大布施，第七天给大比丘僧团布施足够三衣的布料和殊胜的食物，然后来到长老处说："尊者，寺院中应做的事我都没有遗漏地做完了，我要回宫了。"长老听了他的话后说："善哉，大王"表示同意。
他为了供养佛塔而建造花园，给花匠们工资。同样地，也给鼓手和舞者们在寺院界内用金犁划定的地方建造村庄。为了服侍比丘僧团，他把自己身边的五百大臣女儿、同样数量的大臣之子和奴婢布施出来，为他们的费用各给五十万金币。又为比丘僧团供养舍利布施一万六千金币。
然后召来祇利阿跋耶说："孩子，你要常住在这里。对我们的寺院、园丁和尊者们要不放逸。"这样教诫后把一切托付给他。长老对他这样说："大王，应当划定大界。"他说："请划定，尊者。"长老说："大王，没有标示界相就不能划界，请标示寺院东西南北的大界界相，我们将划定界域。"国王欢喜地让七位大臣穿戴所有装饰去标示界相。那七位大臣在四方标示界相，写在叶子上带来给国王。国王给每人一百金币，在四方安排守卫后，通知大比丘僧团说可以划界了。然后长老带领比丘僧团坐在佛塔院，在雨季第二个月黑月十二日完成了划界。


Tattha sīmānimittaṃ evaṃ jānitabbaṃ; purimāya disāya sigāla pāsāṇaṃ gato. Tato macchaselagāmassa vāma passena koṭasīmā nāma gāmakkhettaṃ vissajjetvā gaṇadvāragāmaṃ gato. Cittavāpiyā uttaravāna koṭito varagāmakkhette piṭṭhipāsāṇaṃ gato. Tato sālikaṃ nāma madhukarukkhe ṭhītapāsāṇathūpassa gato. Tato vuttika nāma vāpiyā dakkhiṇavāna koṭito kaṇikāra selassa gato. Tato channajjhāpitaselassa gato. Tato kukkuṭasiva nāma upāsakassa madhukarukkhe ṭhītaṃ thūpaṃ gato. Tato soṇḍaṃ nāma selaṃ gato. Tato sabaraṃ nāma pāsāṇaṃ gato. Tato elālatitthassa gato. Tato sobbha majjhimena gantvā assabandhanaṃ nāma ṭhānaṃ gato. Tato pāsāṇassa matthake udaka kākaṃ nāma nigrodhaṃ gato. So rukkho udaka kākānaṃ vusita bhāvena evaṃ nāma jāto. Tato tambatitthaṃ nāma gantā mahācārikassanāma thūpamaggassa gato. Tato assamaṇḍalapiṭṭhiṃ gato. Tato mahā kadamba passe ṭhītaṃ pāsāṇathūpaṃ gato. Tato mahā rājuvāpiyā uttarakoṭiyā ṭhītaṃ mahānigrodharukkhaṃ gato. Tato mahāvanapiṭṭhiṃ gato. Tato loṇasāgarassa ante rajataselaṃ gato. Puna āvattitvā sigāla pāsāṇeyeva ṭhīto. Imaṃ ettakaṃ padesaṃ samantato paricchindāpetvā rājā adāsi. Vihārassa bahū ārāmike ca (tesaṃ) vividhāni upakaraṇāni (ca) dāpetvā sabbe pākāratoraṇādayo kārāpetvā vihāraṃ niṭṭhāpetvā rohaṇameva gato.

Rājā pasannahadayo mahāpuñño mahābalo;

Kāretvā uttamaṃ thūpaṃ kañcanagghīka sobhitaṃ.

Bandhāpetvā tato sīmaṃ vaṭṭagāmañca soḷasa;

Datvā ārāmikānañca sabbupakaraṇāni ca.

Tato so rohaṇaṃ gantvā mahāsenāpurakkhato;

Vihāradeviyā saddhiṃ modamāno vasī tahiṃ.

Thero pana tattheva viharanto yo imasmiṃ vihāre vasanto tathāgatassa ekagandhakuṭiyaṃ vuttho viya bhavissatīti khyākaritvā tato paṭṭhāya sīlācārasamādhisamāpattipaṭiladdhajaḷabhiññāpaṭisambhidappattehi khīṇāsavehi parivāretvā sabba buddhaguṇaṃ anussaranto ciraṃ vasitvā tattheva anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyi.

Anekaguṇasampanno tissatthero bahussuto;

Janānaṃ saṅgahaṃkatvā nibbuto so anāsavo.

Therāpi te sīlasamādhiyuttā,

Bahussutā sādhuguṇābhirāmā;

Paññāpabhāvāyuppannacittā,

Guṇākarā tānayutā janānaṃ.

Pahīnabhavasaṃsārā pabhinnapaṭisambhidā;

Nāmarūpaṃ samāsanto pesalā chinnabandhanā.

Sattānaṃ uttamaṃ santiṃ katvā ca janasaṅgahaṃ;

Nibbutā te mahāpaññā padīpoca sumānasā.

Iti ariyajanappasādanatthāya kate dhātuvaṃse

Dhātunidhānādhikāro nāma

Pañcamo paricchedo.

Iminā kārāpitavihārā kathetabbā; vihāradevīmahāvihāraṃ, chātapabbata vihāraṃ, samuddavihāraṃ, cittalapabbatavihāraṃ, bhaddapāsāṇadvāravihāraṃ, acchagalla vihāraṃ, koḷambatissapabbatavihāraṃ, gaṇavihāraṃ, kālakavihāraṃ, dukkhapālaka vihāraṃ, uccaṅgaṇavihāraṃ, koṭitissavihāraṃ, tassa pana ekanāmaṃ katvā kārāpite mahāgāme tissamahāvihārādiṃ katvā ekasataaṭṭhavīsavihārāni katāni ahesuṃ.

Aṭṭhavīsaekasatavihārañca mahārahaṃ;

Vihāradeviyā saddhiṃ kārāpesi mahāyaso.

Tato paṭṭhāya rājā mahādānaṃ datvā puññāni katvā tato cuto devaloke nibbatti.

Katvāni puññakammāni anekāni mahāyaso;

Atthaṃ janassa katvāna gantvāna tusitaṃ puraṃ.


我来将这段巴利文完整直译成简体中文：
其中界相应当这样了知：在东方到达狐狸石。从那里经过鱼山村左侧，越过名为科塔西马的村田，到达群门村。从吉塔池的北堤端，经过瓦拉村田的背石，到达名为沙利迦的树上石塔。从那里经过名为乌提迦池的南堤端到达肯尼迦拉岩。从那里到达火烧岩。从那里到达名为鸡施瓦优婆塞的树上塔。从那里到达名为宋达的岩。从那里到达名为沙巴拉的石。从那里到达埃拉拉渡口。从那里经过中间水沟到达名为系马处。从那里到达石顶上名为水乌的榕树。那树因水乌居住而得此名。从那里经过名为铜渡口到达名为大行者的塔道。从那里到达马圈背。从那里到达大甘蓝边的石塔。从那里到达大王池北端的大榕树。从那里到达大林背。从那里到达咸海边的银岩。再返回到狐狸石处。国王划定了这么大的区域布施出来。他布施给寺院许多园丁和各种用具，建造所有围墙门楼等，完成寺院后回到罗诃那（今斯里兰卡南部）。
大福德力大国王，
内心净信造胜塔，
黄金装饰极庄严，
划定界域十六村。
布施园丁诸用具，
率领大军返罗诃，
与精舍天女共住，
欢喜安乐住其中。
长老则住在那里宣说："住在这寺院的人，将如同住在如来一香殿中。"从那时起，他被具足戒行、三昧、定力、神通、无碍解的漏尽者围绕，忆念一切佛德，长期住持后在那里证入无余涅槃界。
帝须长老多闻德，
具足无量诸功德，
摄受众生利有情，
无漏圣者证涅槃。
诸长老具戒定力，
多闻善德令人喜，
智慧威力心高升，
功德藏护诸世间。
断除轮回诸有结，
获得无碍解智慧，
善巧观察名与色，
解脱系缚诸圣者。
为众生作最上寂，
摄受利益诸世间，
大智慧者证涅槃，
如明灯灭善意逝。
此为令圣者生信而作的《舍利传》
第五章名为安置舍利品
此处应说他所建造的寺院：精舍天女大寺、饥饿山寺、海寺、画山寺、贤石门寺、熊山寺、科伦巴帝须山寺、群寺、黑寺、苦护寺、高处寺、科提帝须寺，以及以他名字建造的大村帝须大寺为首的一百二十八所寺院。
一百二十八寺院，
极其殊胜皆庄严，
与精舍天女共建，
大名称者所成就。
从那时起，国王布施大施，作诸功德，死后转生天界。
大名称者作无量，
众多功德善业已，
利益众生作诸善


So tattha dibbasampattiṃ cīraṃ bhuñjiya nandito;

Mahāvībhavasampanno devatānaṃ purakkhato.

Tampi sampattimohāya jīvavaloke manorame;

Lokuttaraṃ sivaṃ khemaṃ icchanto āgamissati.

So tato cuto jambudīpe nibbattitvā metteyya bhagavato pitā subrahmā nāma bhavissati. Vihāradevī tasseva mātā brahmavatī nāma brāhmaṇī bhavissati. Abhayagāmaṇīkumāro tasseva metteyyassa bhagavato paṭhamaggasāvako bhavissati. Kaniṭṭho saddhātisso dutiyaggasāvako bhavissati.

Ettāvatā nalāṭadhātu saṃvaṇṇanā samattā.

Dhātuvaṃso samatto.

Anena puññakammena saṃsaranto bhavābhave;

Sabbattha paṇḍito homī sāriputtova paññavā.

Arimedassa buddhassa pabbajitvāna sāsane;

Nibbānaṃ pāpuṇitvāna muñcemi bhavabandhanā.

Anena me sabbabhavābhave’haṃ,

Bhaveyyamekantaparānukampī;

Kulī balī ceva satī matī ca,

Kavīhisantehi sadā samaṅgī.

Paññāvantānaṃ aggo bhavatu.


我来将这段巴利文完整直译成简体中文：
他在那里长时享受，
天界殊胜之安乐，
具大威德受尊敬，
诸天众中作前导。
舍弃天界诸快乐，
生于悦意人世间，
为求出世寂安乐，
他将再来此世间。
他从那里命终后转生阎浮提（印度），将成为弥勒世尊之父名为善梵。精舍天女将成为他的母亲名为梵华婆罗门女。阿跋耶伽摩尼王子将成为弥勒世尊的第一上首弟子。其弟善信帝须将成为第二上首弟子。
至此，额骨舍利的注释完毕。
《舍利传》完。
以此功德业，
轮回诸有中，
处处具智慧，
如舍利弗智。
在阿利美达佛，
出家入教法，
证得涅槃果，
解脱有结缚。
以此我诸有之中，
愿常怀慈悲他人，
高贵强健具正念，
与诸贤者常相随。
愿成为具慧者中最上者。




抱歉,但我没有看到您需要翻译的巴利文。请分享需要翻译的巴利文内容,我会按照您的要求进行直译:
完整直译成简体中文
不对照输出巴利文
一次性完整输出
不意译、不缩略、不省略
保留重复部分
在章节编号后加反斜杠
保持原文对仗格式
在括号中注明古地名的现代名称
请提供需要翻译的巴利文,我很乐意帮您翻译。


